هر سال در گوشه‌وکنار شهر، نهال‌هایی با حضور مسئولان و در قالب برنامه‌های نمادین کاشته می‌شوند، اما پرسش اینجاست که پس از پایان مراسم چه اتفاقی برای این نهال‌ها می‌افتد و چه نهادی مسئول است تا آنها را از یک نهال تازه کاشته شده به درختی ماندگار در فضای شهری تبدیل کند؟
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم بخشی از نهال‌های کاشته شده در مناسبت‌ها، جدا از طرح‌های توسعه فضای سبز نیستند و ممکن است در ادامه در قالب پروژه‌ای گسترده‌تر دنبال شوند، از سوی دیگر، محدودیت منابع آبی، شرایط اقلیمی، انتخاب گونه‌های سازگار با منطقه و نحوه نگهداری، از عواملی هستند که می‌توانند سرنوشت یک نهال را پس از کاشت تعیین کنند.
در واقع، سرنوشت یک نهال از لحظه‌ای که در زمین قرار می‌گیرد، تنها به کیفیت عملیات کاشت وابسته نیست و مجموعه‌ای از عوامل از تأمین آب و مراقبت‌های دوره‌ای گرفته تا شرایط خاک، سازگاری گونه با اقلیم و حتی محل استقرار نهال، در ماندگاری آن نقش دارد، به همین دلیل، کاشت نهال بدون پیش‌بینی سازوکار مشخص برای نگهداری آن، نمی‌تواند به تنهایی به توسعه پایدار فضای سبز شهری منجر شود.
از سوی دیگر، زنجیره تولید، توزیع، کاشت و نگهداری نهال میان دستگاه‌های مختلف تقسیم شده است و هر دستگاه در این فرآیند وظایف مشخصی دارد، در چنین شرایطی، روشن بودن مرز مسئولیت‌ها می‌تواند از رها شدن نهال‌ها پس از کاشت جلوگیری کند و امکان ارزیابی میزان موفقیت طرح‌های درختکاری را نیز فراهم کند.
در همین راستا، برای روشن شدن اینکه کاشت نهال در مناسبت‌های مختلف در چهارمحال و بختیاری، پس از پایان مراسم چه سرنوشتی پیدا می‌کنند، چه نهادی مسئول نگهداری و پایش آن‌هاست، محل کاشت چگونه انتخاب می‌شود و منابع طبیعی و شهرداری هرکدام چه نقشی در این فرآیند دارند، با مسئولان مربوطه در چهارمحال و بختیاری گفت‌وگو کرده‌ایم.
اداره‌کل منابع‌طبیعی و آبخیزداری تنها وظیفه تولید نهال را بر عهده دارد
اصغر احمدی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: منابع طبیعی وظیفه تولید و تأمین نهال مورد نیاز فضای سبز را بر عهده دارد و پس از تحویل نهال‌ها به دستگاه‌های متولی، مسئولیت آبیاری، حفاظت و نگهداری آنها بر عهده دستگاه دریافت‌کننده است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری ادامه داد: نهال‌های فضای سبز پس از تولید در اختیار دستگاه‌های متولی از جمله شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، بخشداری‌ها و شوراهای اسلامی شهرها و روستاها قرار می‌گیرد تا در محیط‌ها و محله‌های منتخب مورد استفاده قرار گیرند، همچنین منابع طبیعی در حوزه فضای سبز نقش تولید و تأمین نهال را بر عهده دارد و نگهداری فضای سبز خارج از حیطه اختیار این مجموعه است، بنابراین دستگاه متولی باید با استفاده از امکانات و منابع آبی موجود، نسبت به آبیاری، حفاظت و نگهداری نهال‌ها اقدام کند.
احمدی در رابطه با سازوکار اداره‌کل منابع‌طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری برای پیگیری سرنوشت نهال‌های توزیع‌شده نیز گفت: اگر موضوع را تفکیک کنیم، نقش منابع طبیعی در حوزه فضای سبز، تولید نهال و تحویل آن به دستگاه متولی است و نگهداری نهال‌های فضای سبز در حیطه اختیار این مجموعه قرار ندارد، مگر اینکه نهال‌ها در اراضی ملی که تحت مدیریت این اداره‌کل است، کشت شود.
وی در ادامه درباره عوامل از بین رفتن نهال‌های کاشته شده، اظهار کرد: نهال نیز مانند یک موجود زنده نیازمند مراقبت است و اگر به‌خوبی از آن مراقبت شود، رشد خواهد کرد.
احمدی تأمین نشدن منابع آبی مورد نیاز، حفاظت و مراقبت ناکافی را از عوامل اصلی از بین رفتن نهال‌ها دانست و گفت: عوامل طبیعی تأثیر چندانی در نابودی فضای سبز ندارند و بخش مهمی از مسئله به نحوه نگهداری و مراقبت باز می‌گردد.
وی همچنین انتخاب گونه نامناسب را یکی دیگر از عوامل مؤثر در از بین رفتن نهال‌های کشت شده عنوان کرد و افزود: انتخاب گونه باید بر اساس مسائل کارشناسی، شرایط آب‌وهوایی، اقلیم و اکوسیستم محلی و منطقه انجام شود، چراکه هر منطقه باتوجه به شرایط خود پذیرای گونه‌های خاصی است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری با اشاره به کاشت نهال در مناسبت‌های مختلف، توصیه کرد: دستگاه متولی پیش از کاشت نهال باید موضوع مراقبت، حفاظت و آبیاری آن را در اولویت قرار دهد، محل کاشت نهال باید به‌گونه‌ای انتخاب شود که دسترسی به منابع آبی داشته باشد و از نظر مراقبت و نگهداری نیز شرایط مناسبی داشته باشد تا دستگاه متولی بتواند به خوبی از نهال‌ها مراقبت کند.
مسئولیت نهال‌ها با پایان مراسم تمام نمی‌شود
مسعود حبیبی، رئیس سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهرداری شهرکرد در گفت‌وگو با ایسنا و با تشریح روند نگهداری نهال‌هایی که در مناسبت‌های مختلف شهری کاشته می‌شوند، اظهار کرد: مسئولیت نهال‌ها پس از پایان مراسم تمام نمی‌شود و نگهداری، آبیاری و پایش آنها بر عهده سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهرداری است، همچنین در بیشتر این برنامه‌ها، متولی اصلی سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهرداری است و نهال‌ها با توجه به شرایط آب‌وهوایی منطقه و از میان گونه‌های مقاوم انتخاب و تهیه می‌شوند.
رئیس سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهرداری شهرکرد افزود: چاله‌های کاشت نهال نیز پیش از برگزاری مراسم آماده می‌شوند و نهال‌ها در جریان مراسم کاشته می‌شوند، اما مسئولیت سازمان با پایان مراسم خاتمه پیدا نمی‌کند و نگهداری و پیگیری وضعیت آنها نیز بر عهده این سازمان است، نهال‌های هر منطقه زیر نظر کارشناسان و ناظران فضای سبز همان منطقه قرار دارند و آبیاری آنها طبق برنامه انجام می‌شود، همچنین اقداماتی از جمله کوددهی سالانه، اصلاح تشتک، هرس فرم‌دهی، حذف پاجوش و تنه جوش و سایر اقدامات مورد نیاز برای نگهداری نهال‌ها انجام می‌شود.
حبیبی با بیان اینکه کاشت‌های مناسبتی معمولاً بخشی از یک برنامه گسترده‌تر توسعه فضای سبز هستند، گفت: ممکن است در یک مراسم ۲۰ اصله نهال به شکل نمادین کاشته شود، اما همان نقطه بخشی از یک طرح بزرگتر باشد و سازمان در مجموع ۳۰۰۰ اصله درخت در آن محدوده بکارد.
وی درباره پایش نهال‌های کاشته شده نیز تصریح کرد: نهال‌ها پس از مراسم رها نمی‌شوند و بازدید و رسیدگی به آنها ادامه دارد، بسته به نیاز هر نهال، اقداماتی مانند قیم‌گذاری، رسیدگی ویژه به برخی گونه‌ها، بزرگتر کردن تشتک و بررسی سیستم آبیاری انجام می‌شود.
رئیس سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهرداری شهرکرد افزود: در صورت استفاده از آبیاری قطره‌ای، والف‌ها نیز بررسی می‌شوند تا از درست انجام شدن آبرسانی اطمینان حاصل شود.
وی درباره اینکه چرا نهال‌های مناسبتی در یک محدوده مشخص و قابل پایش کاشته نمی‌شوند، توضیح داد: نهال‌هایی که در آیین‌های مختلف کاشته می‌شوند معمولاً بخشی از یک برنامه بزرگتر برای توسعه فضای سبز شهری هستند و خود مراسم بیشتر جنبه نمادین دارد.
حبیبی با اشاره به یکی از آیین‌های درختکاری در پارک فرهنگ، گفت: در این مراسم ۱۰۰ اصله درخت کاشته شد، اما از آنجا که پارک در حال احداث بود و جزو پروژه‌های توسعه فضای سبز محسوب می‌شد، سازمان در ادامه ۳۱۰۰ اصله درخت دیگر نیز در آن محدوده کاشت خواهد شد.
وی ادامه داد: گاهی نیز یک فضای سبز به واکاری نهال نیاز دارد و آیین درختکاری در همان نقطه برگزار می‌شود، محل کاشت بر اساس نیاز هر منطقه، شرایط و امکانات نگهداری و آبیاری انتخاب می‌شود، به همین دلیل طبیعی است که هر بار محدوده متفاوتی برای کاشت در نظر گرفته شود و همه نهال‌ها در یک نقطه متمرکز نشوند.
رئیس سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهرداری شهرکرد درباره برنامه‌های حفظ درختان قدیمی و موجود شهر نیز اظهار کرد: برای حفظ و نگهداری این درختان، رویکردی علمی و مستمر دنبال می‌شود و این برنامه‌ها بر اساس جلسات ماهانه کارگروه تخصصی مدیریت می‌شود.
به گفته وی، در این جلسات اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های شهرکرد در کنار متخصصان سازمان حضور دارند و علاوه بر بررسی گزارش‌ها، بازدیدهای میدانی نیز برای شناسایی و رفع مشکلات درختان انجام می‌شود.
حبیبی کنترل آفات، پایش مستمر برای جلوگیری از شیوع آفات، درمان سریع درختان آلوده، تغذیه و تقویت درختان با استفاده از کودهای تخصصی و هرس اصلاحی و پیشگیرانه را از جمله اقدامات انجام شده عنوان کرد و افزود: اصلاح تشتک و آزادسازی طوقه درختان از حصارهای بتنی نیز از دیگر اقدامات انجام‌شده است، زیرا حصارهای بتنی می‌توانند مانع تنفس ریشه و جذب آب شوند و درواقع هدف از این اقدامات افزایش عمر مفید درختان شهری است.
وی در ادامه گفت: سازمان سیما، منظر و فضای سبز برای برداشت اطلاعات مکانی و لایه توصیفی فضای سبز (GIS) اقدام به انعقاد قرارداد کرده است و در این طرح اطلاعاتی از جمله تعداد درختان، نوع درخت، سن تقریبی، گونه و وضعیت سلامت آنها برداشت خواهد شد.
انتهای پیام
