هر سال با آغاز سال تحصیلی، تعداد عفونت‌های تنفسی در میان کودکان مهدکودک‌ها و مدارس افزایش پیدا می‌کند. این افزایش بیشتر از آنکه به ضعیف شدن سیستم ایمنی کودکان پس از تعطیلات تابستانی مربوط باشد، با بازگشت همزمان شمار زیادی از کودکان به محیط‌های گروهی ارتباط دارد.
لورا کوشوت، متخصص مرکز کودکان دانشگاه «سملوایز» گفت: کودکان در تعطیلات تابستانی معمولا زمان بیشتری را در فضای باز و گروه‌های کوچک‌تر سپری می‌کنند و کمتر در محیط‌های شلوغ و بسته حضور دارند. با بازگشایی مهدکودک‌ها و مدارس، تعداد تماس‌های نزدیک میان کودکان افزایش می‌یابد و در نتیجه ویروس‌های تنفسی فرصت بیشتری برای انتشار پیدا می‌کنند.
بازگشت به مدرسه همچنین با تغییراتی در برنامه روزانه کودکان همراه است. آنان باید زودتر از خواب بیدار شوند و ممکن است خواب کمتری داشته باشند. برنامه روزانه تغییر می‌کند و حضور دوباره در محیط‌های گروهی نیز می‌تواند برای برخی کودکان با فشار روانی همراه باشد.
تغییر عادات غذایی و کاهش زمان حضور در فضای باز از دیگر تغییراتی است که پس از پایان تعطیلات تابستانی رخ می‌دهد. همزمان، کودکان در محیط‌های گروهی با عوامل بیماری‌زای جدید بیشتری مواجه می‌شوند، با این حال، این تغییرات به خودی خود به معنای ضعیف شدن سیستم ایمنی نیستند.
این متخصص اظهار کرد: افزایش عفونت‌ها در درجه نخست به افزایش تماس‌های نزدیک و مواجهه بیشتر با عوامل بیماری‌زا در محیط‌های جمعی مربوط می‌شود. در مقابل، خواب کافی و داشتن برنامه روزانه متعادل به عملکرد مطلوب بدن کمک می‌کند.
در آغاز سال تحصیلی، ویروس‌های تنفسی مختلفی می‌توانند موجب بیماری شوند. در ماه‌های پاییز و زمستان نیز ویروس «سنسیشیال تنفسی» (RSV) و ویروس آنفلوآنزا ممکن است نقش بیشتری در بیماری‌های تنفسی داشته باشند. تشخیص نوع ویروس تنها بر اساس علائم نیز همیشه امکان‌پذیر نیست.
آبریزش بینی، سرفه، گلودرد، خستگی، کاهش اشتها و تب می‌توانند در انواع مختلف عفونت‌ها دیده شوند. از آنجا که بیماری‌های ابتدای پاییز عمدتا منشا ویروسی دارند، آنتی‌بیوتیک‌ها معمولا ضروری نیستند و تنها در موارد عفونت‌های باکتریایی کاربرد دارند.
آیا ابتلای بیشتر به بیماری، سیستم ایمنی را قوی‌تر می‌کند؟
یکی از باورهای رایج این است که هرچه کودک بیشتر به بیماری‌های عفونی مبتلا شود، سیستم ایمنی وی قوی‌تر خواهد شد اما این متخصص نسبت به این تصور هشدار داده است.
سیستم ایمنی پس از مواجهه با برخی عوامل بیماری‌زا یا دریافت واکسن می‌تواند حافظه ایمنی ایجاد کند اما ویروس‌های تنفسی بسیار متنوع هستند و به سرعت تغییر می‌کنند. بنابراین، ابتلاهای مکرر به بیماری‌های تنفسی مزیتی برای کودک ایجاد نمی‌کند و واکسیناسیون برای بیماری‌های قابل پیشگیری، راهی ایمن‌تر برای محافظت در برابر آنهاست.
هیچ راهی برای جلوگیری کامل از همه عفونت‌ها وجود ندارد اما رعایت برخی نکات می‌تواند به کاهش خطر بیماری کمک کند. خواب کافی، رژیم غذایی متنوع، فعالیت بدنی منظم، مصرف مایعات کافی و گذراندن زمان در فضای باز ازجمله این موارد است.
کودکان همچنین باید روش صحیح شست‌وشوی دست‌ها و آداب سرفه و عطسه را بیاموزند و از استفاده مشترک از بطری آب و وسایل غذاخوری خودداری کنند. تهویه منظم کلاس‌ها نیز می‌تواند به کاهش انتشار ویروس‌های تنفسی کمک کند.
با آغاز پاییز، تولید ویتامین «دی» در بدن بر اثر کاهش دریافت نور خورشید کمتر می‌شود، با این حال، این ویتامین نباید به عنوان «تقویت‌کننده سیستم ایمنی» در نظر گرفته شود که به تنهایی از عفونت در محیط‌های آموزشی جلوگیری می‌کند. میزان مناسب مصرف آن نیز باید با نظر پزشک کودک تعیین شود.
آیا کودک سرماخورده باید در خانه بماند؟
به گفته کارشناسان، تصمیم‌گیری درباره حضور کودک در مهدکودک یا مدرسه نباید تنها بر اساس علائمی مانند آبریزش بینی یا سرفه انجام شود و وضعیت عمومی کودک اهمیت بیشتری دارد. اگر کودک تب دارد، بی‌حال است یا نمی‌تواند در فعالیت‌های روزمره شرکت کند، باید در خانه استراحت کند و تحت مراقبت باشد.
وب‌سایت یورک‌الرت گزارش کرد، در مقابل، اگر کودک حال عمومی خوبی دارد، تب ندارد و می‌تواند فعالیت‌های معمول خود را انجام دهد، سرماخوردگی خفیف به تنهایی به معنای نیاز به غیبت طولانی‌مدت از مدرسه یا مهدکودک نیست. البته قوانین هر مرکز آموزشی درباره بیماری و غیبت نیز باید رعایت شود.
توصیه‌هایی برای کاهش انتشار بیماری در مدارس
مراکز بهداشت با نزدیک شدن ماه‌های سرد سال، نسبت به افزایش ویروس‌های رایج تنفسی هشدار می‌دهند و بیماری را مهم‌ترین علت غیبت از مدرسه اعلام می‌کنند. اگرچه نمی‌توان از همه غیبت‌های ناشی از بیماری جلوگیری کرد، اقدام‌های ساده‌ای مانند واکسیناسیون، شست‌وشوی دست‌ها، رعایت بهداشت تنفسی، نظافت و تهویه می‌تواند به کاهش انتقال بیماری‌های عفونی کمک کند.
این مراکز توصیه کردند، مدارس درباره زمان مناسب حضور کودکان مبتلا به بیماری‌های خفیف اطلاع‌رسانی کنند. بیشتر بیماری‌های خفیف مانند آبریزش بینی، گلودرد یا سرفه خفیف، در صورتی که کودک تب نداشته باشد، همیشه به غیبت از مدرسه نیاز ندارند.
واکسیناسیون نیز یکی از اقدامات اصلی برای محافظت در برابر آنفلوآنزا و سایر بیماری‌های قابل پیشگیری معرفی شده است و مدارس می‌توانند در اجرای برنامه‌های واکسیناسیون همکاری کنند.
شست‌وشوی دست‌ها نیز از راه‌های موثر برای جلوگیری از انتشار میکروب‌هاست. مدارس باید امکان شست‌وشوی دست با صابون مایع، آب گرم و حوله کاغذی را فراهم کنند و کودکان را به شست‌وشوی دست پیش از غذا خوردن، پس از استفاده از سرویس بهداشتی و پس از بازی یا ورود به کلاس تشویق کنند.
رعایت بهداشت تنفسی نیز اهمیت دارد. هنگام سرفه یا عطسه باید از دستمال استفاده شود، دستمال پس از استفاده در سطل زباله انداخته شود و دست‌ها شسته شوند. در صورت نبود دستمال، باید در آرنج سرفه یا عطسه کرد و از لمس چشم، بینی و دهان با دست‌های نشسته خودداری کرد.
تهویه مناسب کلاس‌ها نیز می‌تواند به کاهش انتشار عفونت‌های تنفسی کمک کند. مدارس می‌توانند در صورت امکان پنجره‌ها و درها را برای ورود هوای تازه باز کنند و در هوای سرد، از پنجره‌های مرتفع یا تهویه کلاس‌ها در فاصله بین درس‌ها و زمان استراحت استفاده کنند.
استفاده از دستگاه‌های پایش دی‌اکسیدکربن نیز در صورت دسترسی برای مدیریت تهویه و شناسایی فضاهایی با تهویه نامناسب پیشنهاد شده است. دستگاه‌های تصفیه هوا در شرایطی که امکان تامین هوای تازه کافی وجود ندارد، می‌توانند مورد استفاده قرار گیرند اما جایگزین تهویه مناسب نیستند.
نظافت منظم نیز به کاهش انتشار میکروب‌ها از طریق سطوح کمک می‌کند. بر این اساس، سطوحی که تماس زیادی با آنها وجود دارد، از جمله دستگیره درها، میزها و سرویس‌های بهداشتی، باید به‌طور منظم تمیز شوند.
در مجموع، افزایش بیماری‌های تنفسی پس از بازگشت کودکان به مدرسه همیشه به معنای ضعیف شدن سیستم ایمنی آنان نیست. افزایش تماس‌های نزدیک در محیط‌های گروهی، حضور بیشتر در فضاهای بسته و مواجهه با عوامل بیماری‌زای مختلف، فرصت انتقال ویروس‌ها را افزایش می‌دهد. در کنار آن، رعایت بهداشت دست و تنفس، واکسیناسیون، نظافت و تهویه مناسب می‌تواند به کاهش انتشار بیماری‌ها در محیط‌های آموزشی کمک کند.
انتهای پیام
