سیدسعیدرضا منتظری در نشست خبری به‌مناسبت روز نخبگان که یکشنبه، ۱۲ مهر در سالن شهدای جهاد علمی بنیاد نخبگان استان قم برگزار شد، با تشریح رویکردهای جدید بنیاد در حمایت و به‌کارگیری استعدادهای برتر، از توسعه مسیرهای جذب نخبگان در دستگاه‌های اجرایی و دانشگاه‌ها خبر داد و گفت: تلاش می‌شود استعدادهای برتر متناسب با تخصص و توانمندی خود در جایگاه‌های مناسب قرار گیرند تا ظرفیت علمی و خلاقیت آنان در مسیر حل مسائل کشور و ایجاد ارزش افزوده به کار گرفته شود.

رئیس بنیاد نخبگان استان قم با اشاره به رویکرد جدید بنیاد نخبگان اظهار کرد: فعالیت‌های بنیاد را می‌توان در سه محور شناسایی، نخبه‌پروری و نقش‌آفرینی نخبگان خلاصه کرد. بنیاد نخبگان در گذشته بیشتر رویکرد حمایتی داشت و شناسایی و معرفی نخبگان عمدتاً براساس شاخص‌های کمی و امتیازات تعیین‌شده انجام می‌شد، اما در رویکرد جدید، تلاش بر این است که ظرفیت نخبگان در مسیر حل مسائل کشور به کار گرفته شود.

منتظری افزود: در این رویکرد، نخبه به‌عنوان سرمایه انسانی کشور و فردی دارای استعداد و توانمندی ویژه، باید بتواند از ظرفیت خود برای افزایش سرعت پیشرفت کشور استفاده کند و در حل مسائل استان یا کشور نقش‌آفرینی داشته باشد. بر همین اساس، تغییر پارادایمی در بنیاد نخبگان و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری شکل گرفته و هدف اصلی آن فراهم کردن بستر لازم برای اثرگذاری نخبگان و ایجاد ارزش افزوده در مسیر حل مسائل کشور است.

رئیس بنیاد نخبگان استان قم با بیان اینکه نخبه‌پروری از دوران دانش‌آموزی آغاز می‌شود، ادامه داد: زنجیره نخبه‌پروری باید از آموزش و پرورش آغاز شود و دانش‌آموزان مستعد در این دوره شناسایی و پرورش پیدا کنند و سپس با ورود به دانشگاه، زیر نظر استادان راهبر، مهارت تحقیق و پژوهش را فرا بگیرند. بنیاد نخبگان نیز با تعریف برنامه‌های مختلف، زمینه رشد استعدادهای برتر در دانشگاه‌ها را فراهم می‌کند تا این ظرفیت در ادامه در خدمت نیازها و مسائل کشور قرار گیرد.

منتظری تصریح کرد: بنیاد نخبگان و بنیاد علم در این فرایند بیشتر نقش تسهیل‌گری و پیونددهندگی میان ظرفیت نخبگان و مسائل کشور را بر عهده دارند؛ به این معنا که پس از تربیت نیروی انسانی در دانشگاه‌ها و احصای نظام مسائل، مشکلات و نیازهای دستگاه‌های اجرایی، شهرک‌های صنعتی، شرکت‌های دانش‌بنیان و سایر مجموعه‌های متقاضی مشخص می‌شود و نخبگان با ورود به این مسائل، می‌توانند در مسیر ارائه راهکار و حل مشکلات نقش‌آفرینی کنند.

بنیاد نخبگان؛ حلقه واسط دانشگاه و دستگاه‌های متقاضی حل مسئله

وی با بیان اینکه بنیاد نخبگان حلقه واسط میان نخبگان دانشگاهی و دستگاه‌ها و شرکت‌های متقاضی است، اظهار کرد: ما تلاش می‌کنیم نخبگانی را که در دانشگاه‌ها تربیت شده‌اند به شرکت‌ها، دستگاه‌های اجرایی و مجموعه‌هایی که با مسئله یا نیاز مشخص مواجه هستند، متصل کنیم تا زنجیره اثرگذاری از دانشگاه تا دستگاه و در نهایت حل مسئله شکل بگیرد. در این فرایند، حمایت‌ها نیز در همین مسیر انجام می‌شود؛ به این معنا که مسئله از سوی دستگاه یا شرکت مطرح می‌شود، نخبه برای حل آن وارد میدان می‌شود و هدف این است که با افزایش اثرگذاری نخبگان، مسائل واقعی کشور به دست ظرفیت‌های علمی و انسانی حل شود.

منتظری ادامه داد: در کنار این موضوع، یک تغییر پارادایمی نیز در بنیاد نخبگان و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری در حال شکل‌گیری است. اگر روند فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان را در سه دوره در نظر بگیریم، ابتدا رویکرد «دانش‌بنیان» شکل گرفت، سپس این مجموعه‌ها به سمت «فناوربنیان» حرکت کردند و در مرحله جدید، رویکرد «قدرت‌بنیان» در حال شکل‌گیری است؛ رویکردی که بر استفاده از ظرفیت فعالیت‌های نخبگانی و دانشگاهی برای ایجاد توان و قدرت حل مسئله در کشور تأکید دارد.

وی با اشاره به رویکرد «قدرت‌بنیان» در فعالیت‌های علمی و نخبگانی گفت: منظور از قدرت‌بنیان، استفاده منفی از قدرت نیست، بلکه ایجاد قابلیت و توانمندی برای کشور است؛ قابلیتی که با خلاقیت، استمرار و ایجاد ارزش افزوده همراه باشد و بتواند زمینه‌ساز درآمد پایدار و افزایش توان علمی و فناورانه کشور شود. هدف این است که کشور در زنجیره جهانی علم و فناوری به جایگاهی برسد که ظرفیت‌های علمی و فناورانه آن قابل حذف یا نادیده گرفتن نباشد و بتواند از دانش و فناوری برای تقویت امنیت، ثبات و ضریب تأثیرگذاری خود استفاده کند.

رئیس بنیاد نخبگان قم گفت: برای حرکت در مسیر قدرت‌بنیان شدن، دو رویکرد مهم باید دنبال شود؛ نخست، مأموریت‌محور کردن دانشگاه‌ها و دوم، حرکت به سمت آینده‌نگری و آینده‌محوری.

وی با اشاره به رویکرد دوم، تصریح کرد: آینده‌محوری به معنای حرکت در مرزهای دانش و توجه به علوم و فناوری‌های نوین است تا کشور بتواند قابلیت‌های جدیدی برای خود ایجاد کند. در همین راستا، برای مأموریت‌محور کردن دانشگاه‌ها، نظام مسائل استان قم با استفاده از آمارها، مطالعات و پروژه‌های انجام‌شده از سوی دستگاه‌های مختلف از جمله سازمان برنامه و بودجه احصا و مسائل استان در قالب ۹ محور مأموریت علمی دسته‌بندی شده است.

نظام مسائل قم در ۹ محور مأموریت علمی تدوین شد

منتظری با اشاره به تدوین ۹ محور مأموریت علمی در استان قم اظهار کرد: نخستین محور، «حکمرانی، سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری»، دوم «صنعت، فناوری و بهره‌وری»، سوم «اقتصاد، اشتغال و معیشت»، چهارم «جامعه، مهاجرت و آسیب‌های اجتماعی»، پنجم «خانواده، زنان و جمعیت»، ششم «سلامت و کیفیت زندگی»، هفتم «دین، فرهنگ و هویت»، هشتم «دیپلماسی، کشورهای همسایه و جهان اسلام» و نهم «تعلیم و تربیت و سرمایه انسانی» است. براساس این ۹ محور، نظام مسائل استان قم تعریف و مسائل مرتبط با هر حوزه مشخص شده است.

وی افزود: در تدوین این نظام مسائل، ظرفیت دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی استان، تخصص استادان و نیروهای انسانی موجود و همچنین ظرفیت استعدادهای برتر مورد توجه قرار گرفته است.

منتظری افزود: در هر یک از ۹ محور، ریزمسائل مشخص شده و متناسب با هر مسئله، دستگاه‌های اجرایی مرتبط، دانشکده‌ها و مجموعه‌های علمی دارای ظرفیت برای حل آن مسئله نیز شناسایی شده‌اند. همچنین شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPI) و نتایج مورد انتظار از هر مأموریت تعیین شده است تا فعالیت‌های علمی صرفاً به انجام پژوهش محدود نشود و نتیجه و محصول مشخصی داشته باشد.

رئیس بنیاد نخبگان استان قم با تأکید بر نتیجه‌محور بودن این طرح گفت: هدف این است که دانشگاه علاوه بر تربیت نیروی انسانی، از ظرفیت پژوهشی و علمی خود برای حل مسائل واقعی استان و کشور استفاده کند. این طرح پس از انجام مطالعات و تدوین اولیه، در مرحله پایش قرار دارد تا نظرات مسئولان و صاحب‌نظران درباره آن دریافت و اصلاحات لازم انجام شود و در نهایت به‌صورت مکتوب و در قالب مأموریت‌های مشخص، همراه با برنامه‌ها، مسائل، دانشکده‌ها و افراد مؤثر در هر حوزه، به دانشگاه‌های استان ابلاغ شود.

وی با اشاره به عملکرد این اقدام گفت: این اقدام می‌تواند در افزایش بهره‌وری ظرفیت دانشگاهی و نخبگانی استان و هدایت فعالیت‌های علمی به سمت حل مسائل واقعی نقش مؤثری داشته باشد.

هدایت ظرفیت نخبگان قم به سمت حل مسائل واقعی استان

منتظری با اشاره به رویکرد آینده‌نگر بنیاد نخبگان استان قم اظهار کرد: در کنار نظام مسائل استان، اولویت‌هایی نیز برای آینده‌نگری در سطح استان شناسایی شده است که در حال حاضر افزایش بهره‌وری در حوزه انرژی، به‌ویژه در بخش‌های برق و آب، از مهم‌ترین دغدغه‌ها به شمار می‌رود. در همین راستا، هیئت‌های اندیشه‌ورزی با حضور نخبگان، دانشگاهیان، افراد دارای تجربه تخصصی و نمایندگان دستگاه‌های مرتبط تشکیل شده است. در حال حاضر هیئت اندیشه‌ورزی حوزه اتباع و همچنین هیئت مربوط به زنجیره ارزش صنعت در حال شکل‌گیری و فعالیت هستند و اقدامات لازم برای تشکیل سایر هیئت‌ها نیز در حال انجام است.

وی افزود: حرکت در مرزهای دانش و استفاده از فناوری‌های نوین نیز در دستور کار بنیاد قرار دارد و موضوعاتی همچون هوش مصنوعی و فناوری‌های اثرگذار بر آینده، در قالب کارگروه‌های تخصصی پیگیری می‌شود. همچنین در حوزه زنجیره امنیت غذایی، با توجه به ظرفیت استان قم در حوزه کشاورزی و دامپروری، تلاش شده است با برگزاری نشست‌ها و سمینارهای تخصصی، متخصصان و نخبگان این حوزه از دانشگاه‌های مختلف در کنار یکدیگر قرار گیرند. در حوزه پزشکی و سلامت نیز همکاری‌هایی با دانشگاه علوم پزشکی قم آغاز شده است تا متناسب با مأموریت‌ها و ظرفیت‌های موجود، از ظرفیت نیروی انسانی متخصص برای حل مسائل این حوزه استفاده شود.

رئیس بنیاد نخبگان استان قم با بیان اینکه برای تکمیل زنجیره میان نیروی انسانی، مسئله و دستگاه متقاضی، طرح‌های مختلفی در نظر گرفته شده است، گفت: حمایت‌ها در قالب طرح‌های پژوهشی، هیئت‌های اندیشه‌ورز، تقویت دانشجویان کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری، هسته‌های مسئله‌محور دانشجویی و هسته‌های مسئله‌محور استادی دنبال می‌شود.

وی بیان کرد: یکی از این برنامه‌ها، هسته‌های مسئله‌محور دانشجویی است که سال گذشته حدود پنج هسته با حضور دانشجویان مستعد و زیر نظر یک استاد راهبر تشکیل شد و اعضای هر هسته ضمن فراگیری مهارت پژوهش، روی یک مسئله مشخص از سوی دستگاه یا صنعت کار کردند تا در یک بازه زمانی مشخص به نتیجه و راهکار عملی برای حل آن مسئله برسند.

منتظری ادامه داد: در این طرح، همزمان دو هدف دنبال می‌شود؛ از یک‌سو مسئله واقعی دستگاه یا صنعت مورد توجه قرار می‌گیرد و از سوی دیگر، فرایند تربیت و توانمندسازی نیروی نخبه زیر نظر استاد راهبر انجام می‌شود. همچنین طرح‌های تقاضامحور و اولویت‌محور در دستور کار قرار دارند که در آنها دستگاه متقاضی نیز در اجرای طرح مشارکت می‌کند و اولویت‌های علمی و فناورانه کشور از جمله حوزه انرژی، هوش مصنوعی و علوم شناختی مورد توجه قرار می‌گیرد.

وی همچنین طرح شهید احمدی‌روشن را از مهم‌ترین درگاه‌های ورود به بنیاد نخبگان و از برنامه‌های شناسایی و حمایت از استعدادهای برتر دانست که دانشجویان مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری با ارائه سوابق علمی، پژوهشی و فعالیت‌های مختلف می‌توانند در آن مورد ارزیابی قرار گیرند.

روند شناسایی و حمایت از استعدادهای برتر 

منتظری درباره روند شناسایی و حمایت از استعدادهای برتر گفت: متقاضیان براساس شاخص‌های علمی، پژوهشی و سایر معیارهای تعیین‌شده مورد ارزیابی قرار می‌گیرند و پس از طی فرایند گزینش، مشمول حمایت‌های بنیاد نخبگان می‌شوند. این حمایت‌ها شامل خدمات بیمه‌ای، تسهیلات ازدواج، فرزندآوری، ودیعه مسکن و تسهیلات خرید مسکن است و در کنار آن، برنامه‌هایی در زمینه دانش‌افزایی، بصیرت‌افزایی و تقویت هویت ملی نیز برای این افراد دنبال می‌شود تا استعدادهای برتر در کنار رشد علمی، با تاریخ و تمدن ایران و مؤلفه‌های فرهنگی نیز ارتباط بیشتری پیدا کنند.

وی افزود: طرح شهید احمدی‌روشن از مهم‌ترین درگاه‌های ورود به بنیاد نخبگان محسوب می‌شود و سال گذشته در سطح کشور حدود دو هزار طرح در این قالب اجرا شد. بخش قابل توجهی از استعدادهای برتر کشور در دانشگاه‌های برتر متمرکز هستند و ارزیابی متقاضیان نیز به صورت رقابتی و در مقایسه با افراد هم‌رشته در سطح کشور انجام می‌شود. در استان قم نیز حدود ۳۵ تا ۳۶ طرح در این قالب وجود داشته است. رویکرد جدید بنیاد، حرکت از کمیت‌محوری به سمت کیفیت‌محوری است و هدف این است که به جای تمرکز صرف بر تعداد شرکت‌ها یا افراد، از ظرفیت‌هایی حمایت شود که قابلیت ایجاد ارزش افزوده، استمرار و افزایش توان و قدرت علمی و فناورانه کشور را داشته باشند.

رئیس بنیاد نخبگان استان قم ادامه داد: یکی دیگر از برنامه‌های جدید، طرح «آموزشیار پژوهشی» بنیاد ملی نخبگان است که برای دانشجویان دوره دکتری در نظر گرفته شده است؛ به این صورت که دانشجویان سال اول و دوم در قالب آموزشیار و دانشجویان سال سوم و چهارم در قالب پژوهشیار مورد حمایت قرار می‌گیرند. این حمایت منوط به برخورداری از شرایط مشخص، از جمله کسب رتبه و امتیازات لازم در طرح‌های بنیاد و انجام فعالیت‌های پژوهشی است. سال گذشته میزان حمایت ماهانه این طرح حدود ۲۰ میلیون تومان بود و برای سال جاری حدود ۲۵ میلیون تومان اعلام شده است.

منتظری گفت: استان قم سال گذشته دو تا سه سهمیه در این طرح داشت و تلاش می‌شود سهمیه استان در سال جاری افزایش یابد.

وی همچنین به طرح شهید صیاد شیرازی اشاره کرد و گفت: این طرح با هدف استفاده از ظرفیت استعدادهای برتر در قالب جایگزینی خدمت سربازی اجرا می‌شود. سهمیه این طرح در سطح کشور سال گذشته حدود چهار هزار نفر بود که امسال با توجه به شرایط موجود به حدود دو هزار نفر کاهش یافته است. این سهمیه به‌صورت رقابتی و براساس کیفیت و توانمندی علمی افراد اختصاص پیدا می‌کند و صرف داشتن سهمیه به معنای پذیرش قطعی نیست؛ بلکه متقاضیان باید شرایط علمی و معیارهای تعیین‌شده را احراز کنند.

منتظری با اشاره به طرح هسته‌های مسئله‌محور استادی در قالب طرح «شتاب» اظهار کرد: این طرح هم در قالب اولویت‌محور و هم تقاضامحور دنبال می‌شود. در بخش اولویت‌محور، استان قم توانسته یک طرح را به‌دست آورد و در حال رایزنی هستیم تا یکی از مسائل مهم و اولویت‌دار استان بدون نیاز به دستگاه تقاضاکننده، در قالب این طرح دنبال و حل شود.

رئیس بنیاد نخبگان استان قم ادامه داد : میزان حمایت مالی نیز متناسب با سطح آمادگی فناوری و امتیاز کسب‌شده طرح تعیین می‌شود. هدف از اجرای این طرح، استفاده از ظرفیت استادان و گروه‌های علمی برای حل مسائل اولویت‌دار استان و تقویت پیوند میان دانشگاه، پژوهش و نیازهای واقعی کشور است.

منتظری با اشاره به طرح‌های شتاب اظهار کرد: تلاش ما این است که سهمیه استان قم در طرح‌های اولویت‌محور افزایش پیدا کند. در حال حاضر برای هر استان معمولاً یک یا دو سهمیه در نظر گرفته می‌شود و اعتبار قابل توجهی نیز به این طرح‌ها اختصاص می‌یابد؛ بنابراین اگر طرحی از استحکام و کیفیت لازم برخوردار باشد و بتواند در نظام ارزیابی امتیاز مناسبی کسب کند، امکان دریافت حمایت وجود دارد. همچنین سه طرح تقاضامحور در قالب طرح شتاب برای استان قم در نظر گرفته شده است که در این طرح‌ها، دستگاه متقاضی باید علاوه بر اعلام مسئله، آورده و مشارکت مشخصی نیز داشته باشد.

وی افزود: بسیاری از دستگاه‌های اجرایی مسائل متعددی دارند، اما ظرفیت حمایتی بنیاد نخبگان محدود است و امکان ورود به همه مسائل وجود ندارد؛ بنابراین انتظار می‌رود دستگاه متقاضی نیز سهم خود را در اجرای طرح ایفا کند.

منتظری بیان کرد: در همین راستا، با توجه به ظرفیت قانونی اختصاص بخشی از بودجه دستگاه‌های اجرایی به حوزه آموزش و پژوهش، تلاش کرده‌ایم ظرفیت پژوهشی بنیاد نخبگان را در خدمت برنامه‌ریزی علمی استان قرار دهیم تا مسائل اساسی و اولویت‌دار استان در قالب طرح‌های نخبگانی دنبال شود. هدف این است که منابع پژوهشی به سمت پروژه‌هایی هدایت شود که بیشترین اثرگذاری را در حل مسائل استان دارند.

رئیس بنیاد نخبگان استان قم ادامه داد: در همین چارچوب، موضوع افزایش بهره‌وری، به‌ویژه در حوزه انرژی، به‌عنوان یکی از اولویت‌های مهم استان مورد توجه قرار گرفته است. تلاش کرده‌ایم پروژه‌های پژوهشی و نخبگانی را به سمت اولویت‌هایی هدایت کنیم که هم در سطح استان و هم در سطح کشور مورد تأکید قرار دارند. همچنین در حوزه هسته‌های مسئله‌محور استادی، یک طرح اولویت‌محور برای استان در نظر گرفته شده و تلاش می‌کنیم در سال جاری آن را به مرحله اجرا برسانیم؛ در کنار آن نیز سه طرح تقاضامحور با مشارکت دستگاه‌های اجرایی دنبال خواهد شد.

طرح جذب استعدادهای برتر در دستگاه‌های اجرایی

منتظری با اشاره به طرح جذب استعدادهای برتر در دستگاه‌های اجرایی گفت: یکی دیگر از ظرفیت‌های مهم بنیاد، ایجاد زمینه برای جذب استعدادهای برتر در دستگاه‌های اجرایی است. در دو دوره گذشته، ردیف‌های استخدامی ویژه‌ای برای جذب استعدادهای برتر ایجاد شد و در دوره قبلی حدود دو هزار کد استخدامی در سطح کشور اختصاص یافت. البته جذب افراد صرفاً براساس ثبت‌نام انجام نمی‌شود، بلکه توانمندی علمی، ویژگی‌های عمومی و فرهنگی و تناسب فرد با جایگاه شغلی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. هدف این است که فرد نخبه در جایگاهی قرار گیرد که بتواند از دانش، خلاقیت و توان حل مسئله خود برای ایجاد ارزش افزوده در دستگاه استفاده کند.

وی افزود: در دوره قبلی، در استان قم نیز حدود ۳۰ نفر از استعدادهای برتر در مجموعه‌هایی از جمله آب و فاضلاب، دانشگاه علوم پزشکی و سایر دستگاه‌های اجرایی جذب شدند. برای دوره جدید نیز پیش‌بینی شده است که در پایان سال جاری فراخوان جذب استعدادهای برتر در دستگاه‌های اجرایی اعلام شود.

رئیس بنیاد نخبگان استان قم در ادامه اضافه کرد: دستگاه‌های اجرایی استان می‌توانند نیاز خود را از طریق دستگاه متبوع در سطح وزارتخانه به سازمان اداری و استخدامی اعلام کنند و درخواست جذب استعدادهای برتر داشته باشند. تلاش ما این است که از این ظرفیت برای جذب نیروهای توانمند بیشتر در دستگاه‌های اجرایی استان استفاده کنیم، چراکه حضور نیروی نخبه در جایگاه متناسب با تخصص خود می‌تواند با اتکا به دانش، خلاقیت و توان حل مسئله، به افزایش بهره‌وری و حل مسائل دستگاه کمک کند.

منتظری در پایان با اشاره به نتایج جذب استعدادهای برتر در دستگاه‌های اجرایی گفت: برخی از افرادی که از این مسیر جذب دستگاه‌های اجرایی شده‌اند، پس از ورود توانسته‌اند طرح‌هایی ارائه کنند که به سطح ملی ارتقا یافته است. این موضوع نشان می‌دهد اگر نیروی نخبه در جایگاه متناسب با توانمندی خود قرار گیرد، می‌تواند ضریب تأثیرگذاری، پایداری و ارزش افزوده قابل توجهی برای دستگاه و کشور ایجاد کند. یکی از مسیرهای مهم در این زمینه، جذب استعدادهای برتر در دستگاه‌های اجرایی است و مسیر دیگر، جذب نخبگان به عنوان اعضای هیئت علمی دانشگاه‌هاست که در قالب طرح «جهت» دنبال می‌شود.

انتهای پیام