حمیدرضا داورکیا، ۱۲ مهرماه در جلسه مدیران و معلمان مدارس با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به آسیب‌های اجتماعی دانش‌آموزان، گفت: مقابله با آسیب‌های نوپدید نسل جوان، به‌ویژه در شهرستان بجستان، نیازمند برنامه‌ای جامع، عادلانه، مستمر و متناسب با واقعیت‌های زندگی دانش‌آموزان است و نمی‌توان با روش‌های کلیشه‌ای و اقدامات مقطعی با این مسائل برخورد کرد.
وی با انتقاد از برگزاری جلسات سنتی و صرفاً اداری، اظهار کرد: هدف از تشکیل چنین نشست‌هایی باید رسیدن به راهکارهایی باشد که اثر آن در زندگی دانش‌آموزان و خانواده‌ها قابل مشاهده باشد. تصمیمات این شورا زمانی ارزشمند است که از مرحله صورت‌جلسه و گزارش اداری عبور کرده و به برنامه‌های عملیاتی در مدارس تبدیل شود.
وی با بیان اینکه ماهیت آسیب‌های اجتماعی در سال‌های اخیر تغییر کرده است، افزود: نوجوان امروز با مسائلی مواجه است که بسیاری از آن‌ها در گذشته وجود نداشت یا دست‌کم با این گستردگی و سرعت در دسترس دانش‌آموزان قرار نمی‌گرفت. گسترش فضای مجازی، تغییر الگوهای ارتباطی، فشارهای روانی، کاهش تحرک اجتماعی، تغییر سبک زندگی و ظهور اشکال جدید وابستگی و رفتارهای پرخطر، ضرورت بازنگری در شیوه‌های تربیتی و پیشگیرانه مدارس را دوچندان کرده است.
داورکیا تأکید کرد: در این میان، توجه به آسیب‌های دانش‌آموزان نباید تنها پس از بروز مشکل صورت گیرد، بلکه شناسایی زود هنگام نشانه‌های آسیب، آموزش مهارت‌های فردی و اجتماعی و ایجاد محیط امن روانی در مدرسه باید در اولویت قرار گیرد.
وی ادامه داد: دانش‌آموزی که دچار افت تحصیلی ناگهانی، انزوا، پرخاشگری، اضطراب، بی‌انگیزگی یا تغییر محسوس در رفتار می‌شود، ممکن است با مشکلی روبه‌رو باشد که نیازمند توجه تخصصی است. بنابراین نباید همه این نشانه‌ها را صرفاً به ضعف درسی یا بی‌انضباطی نسبت داد. مدرسه باید بتواند این تغییرات را به موقع تشخیص دهد و در صورت نیاز، دانش‌آموز و خانواده را به مسیر دریافت حمایت تخصصی هدایت کند.
فرماندار بجستان خاطرنشان کرد: دوران دانش‌آموزی یکی از مهم‌ترین مراحل شکل‌گیری شخصیت، هویت و نگرش فرد نسبت به خود و جامعه است. اگر در این دوره، مشکلات روانی و اجتماعی نادیده گرفته شود، ممکن است پیامدهای آن در سال‌های بعد نیز ادامه پیدا کند. از این رو سرمایه‌گذاری برای پیشگیری از آسیب‌های دانش‌آموزان، صرفاً یک اقدام آموزشی نیست، بلکه اقدامی مؤثر برای سلامت اجتماعی آینده شهرستان محسوب می‌شود.
وی با تأکید بر نقش مدارس در پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی اظهار کرد: مدرسه دیگر تنها محل انتقال محفوظات و مطالب درسی نیست؛ بلکه یکی از مهم‌ترین محیط‌های تربیتی و اجتماعی است که دانش‌آموز بخش قابل توجهی از مهارت‌های ارتباطی، مسئولیت‌پذیری و نحوه مواجهه با مسائل زندگی را در آن می‌آموزد.
داورکیا افزود: آموزش مهارت‌هایی مانند کنترل خشم، تصمیم‌گیری، نه گفتن، حل مسئله، مدیریت هیجانات، استفاده صحیح از فضای مجازی، خودآگاهی و برقراری ارتباط سالم باید متناسب با سن دانش‌آموزان در برنامه‌های تربیتی مدارس مورد توجه قرار گیرد. دانش‌آموز باید بیاموزد چگونه در برابر فشار همسالان و رفتارهای پرخطر مقاومت کند و در مواجهه با مشکلات، به جای پنهان کردن مسئله، از افراد مورد اعتماد و متخصص کمک بگیرد.
وی با انتقاد از برنامه‌هایی که تنها به برگزاری نشست‌های مناسبتی، سخنرانی و توزیع بروشور محدود می‌شوند، تصریح کرد: پیشگیری زمانی اثربخش است که مستمر و متناسب با نیاز واقعی دانش‌آموزان باشد. لازم است وضعیت هر مدرسه، منطقه و گروه سنی بررسی شود و برنامه‌های مداخله‌ای بر اساس شرایط همان محیط طراحی شود.
فرماندار بجستان همچنین بر ضرورت تقویت ارتباط میان مدرسه و خانواده تأکید کرد و گفت: خانواده نخستین محیطی است که تغییرات رفتاری دانش‌آموز را مشاهده می‌کند. اگر ارتباط والدین با مدرسه منظم و مبتنی بر اعتماد باشد، بسیاری از مشکلات پیش از آنکه به بحران تبدیل شوند، قابل شناسایی و مدیریت خواهند بود.
برچسب‌زدن دانش‌آموز آسیب‌پذیر را از مدرسه و خانواده دورتر می‌کند
وی افزود: خانواده‌ها نیز باید بدانند که مراجعه دانش‌آموز به مشاور یا دریافت خدمات حمایتی، نشانه ضعف یا برچسب اجتماعی نیست، بلکه می‌تواند اقدامی پیشگیرانه برای حفظ سلامت روان و آینده فرزند باشد. ایجاد چنین نگرشی نیازمند فرهنگ‌سازی و پرهیز از قضاوت و سرزنش دانش‌آموزان است.
وی تصریح کرد: دانش‌آموزی که در یک منطقه روستایی یا محروم تحصیل می‌کند، همانند سایر دانش‌آموزان به محیط آموزشی مناسب، معلم توانمند، مشاور، امکانات فرهنگی و فرصت رشد نیاز دارد. توزیع متوازن امکانات و نیروهای متخصص باید به گونه‌ای باشد که محل زندگی دانش‌آموز، تعیین‌کننده میزان برخورداری او از خدمات آموزشی و تربیتی نباشد.
فرماندار بجستان با تأکید بر جایگاه معلمان در فرآیند پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی گفت: معلم بیش از آنکه صرفاً انتقال دهنده محتوای آموزشی باشد، در بسیاری از موارد نخستین فردی است که می‌تواند تغییرات رفتاری دانش‌آموز را مشاهده کند. بنابراین توانمندسازی فرهنگیان برای شناخت نشانه‌های آسیب و نحوه برخورد صحیح با دانش‌آموزان ضروری است.
وی افزود: برخورد تحقیرآمیز، سرزنش یا برچسب‌زدن می‌تواند دانش‌آموز آسیب‌پذیر را از مدرسه و خانواده دورتر کند. در مقابل، ایجاد فضای گفت‌وگو، اعتماد و احساس امنیت می‌تواند زمینه مراجعه دانش‌آموز برای بیان مشکلات خود را فراهم کند.
فرماندار بجستان در ادامه بر ضرورت استفاده از ظرفیت مشاوران، مربیان، خانواده‌ها، نهادهای فرهنگی و دستگاه‌های مسئول تأکید کرد و گفت: مقابله با آسیب‌های اجتماعی دانش‌آموزان مسئولیت یک دستگاه خاص نیست. آموزش و پرورش باید محور هماهنگی باشد و سایر دستگاه‌های عضو شورای آموزش و پرورش نیز متناسب با وظایف و ظرفیت‌های خود در این مسیر مشارکت کنند.
وی خاطرنشان کرد: برنامه‌های پیشگیری باید دارای زمان‌بندی، شاخص ارزیابی و مسئول مشخص باشند تا بتوان میزان اثربخشی آن‌ها را بررسی کرد. صرف تصویب یک طرح یا برگزاری یک جلسه نمی‌تواند به معنای حل مسئله باشد؛ بلکه باید مشخص شود چه اقدامی، توسط چه نهادی، در چه بازه زمانی و با چه نتیجه‌ای انجام شده است.
داورکیا گفت: اگر امروز برای سلامت روان، امنیت اجتماعی و تربیت صحیح دانش‌آموزان سرمایه‌گذاری کنیم، از بسیاری از هزینه‌های سنگین آینده جلوگیری خواهد شد. توجه به دانش‌آموزان، توجه به آینده شهرستان است و لازم است همه دستگاه‌ها با همکاری خانواده‌ها و مدارس، زمینه‌ای فراهم کنند که هیچ دانش‌آموزی به دلیل محرومیت، مشکلات خانوادگی، فشارهای روانی یا نبود حمایت تخصصی، از مسیر رشد و پیشرفت بازنماند.
وی خواستار ایجاد ضمانت اجرایی برای مصوبات شورای آموزش و پرورش شد و افزود: دستگاه‌های عضو شورا باید مصوبات را از مرحله تصمیم‌گیری به مرحله اجرا برسانند و گزارش اقدامات خود را به صورت مستمر ارائه کنند تا نتیجه این تصمیمات در مدرسه، خانواده و زندگی واقعی دانش‌آموزان قابل مشاهده باشد.
انتهای پیام
