زهرا عاصمی، در گفت و گو با ایسنا با تأکید بر ضرورت توجه بیشتر به سلامت روان جوانان و نوجوانان اظهار کرد: شنیدن حرف‌های یک جوان می‌تواند تأثیر زیادی بر بهبود شرایط روحی او داشته باشد. فردی که در شرایط دشوار قرار گرفته است، پیش از هر چیز نیاز دارد احساس کند که حرف‌هایش شنیده می‌شود و اطرافیان بدون قضاوت‌گری، به او و حال او توجه می‌کنند.
وی بیان کرد: به عنوان نمونه در یکی از نشستهای گفتگو با نوجوانان، موردی حضور داشت که در شرایط روحی بسیار نامناسبی قرار داشت و صرف گفت‌وگو و شنیدن حرف‌های او باعث شد امید به زندگی پیدا کند و از تصمیم خطرناکی که گرفته بود منصرف شود. این تجربه نشان می‌دهد که توجه به فرد و فراهم کردن امکان گفت‌وگو، در تغییر شرایط روحی او بسیار مؤثر است.
نباید مدام جوانان را به دلیل رفتار و ظاهرشان سرزنش کرد
این روانشناس با انتقاد از برخوردهای نسنجیده یا سرزنش‌آمیز با جوانان ادامه داد: نباید مدام جوانان را به دلیل رفتار، ظاهر یا انتخاب‌هایشان سرزنش کرد. اگر قرار است مشکلی اصلاح شود، راه آن تحقیر و برخورد نامناسب نیست و باید تلاش کرد از طریق گفت‌وگو و احترام، زمینه ارتباط بهتر با جوانان فراهم شود.
وی با اشاره به شکایت یک نوجوان در مورد برخورد نامناسبی که با او شده بود، گفت: پسر نوجوانی اظهار داشت که به دلیل نوع پوشش و ارایش ظاهرش، در حضور پدرش از سوی یک فرد خودسر، مورد برخورد فیزیکی خشن قرار گرفته است. در حالی که هر عقل سلیم و منصفی می‌داند که این روشها هرگز راه مناسبی برای مواجهه با مسائل جوانان نیست.
عاصمی افزود: اگر نمی‌توانیم برای یک جوان کاری انجام دهیم، حداقل باید حرف او را بشنویم. شنیدن مشکلات و دغدغه‌های جوانان هزینه زیادی ندارد، اما می‌تواند در بسیاری از مواقع از عمیق‌تر شدن مشکلات جلوگیری کند. جوان نباید احساس کند که در صورت بیان مشکلاتش با بازخوردهای سخت، سرزنش، تحقیر یا برخوردهای طرد کننده مواجه خواهد شد.
وی با تأکید بر اهمیت توجه به دانش‌آموزان و نوجوانان بیان کرد: آموزش و پرورش یکی از گسترده‌ترین مجموعه‌های اجتماعی است و به همین دلیل موضوع سلامت روان در این مجموعه باید جدی‌تر دنبال شود. بسیاری از مسائل روحی و اجتماعی افراد از سنین پایین شکل می‌گیرد و اگر در همان زمان شناسایی و برای آنها چاره‌اندیشی شود، می‌توان از تشدید مشکلات در سال‌های بعد جلوگیری کرد.
این روانشناس ادامه داد: مدرسه تنها محل آموزش دروس نیست و دانش‌آموزان بخش قابل توجهی از زندگی روزمره خود را در محیط مدرسه سپری می‌کنند. به همین دلیل معلمان، مشاوران و مسئولان مدارس می‌توانند در شناسایی تغییرات رفتاری و مشکلات روحی دانش‌آموزان نقش مهمی داشته باشند.
عاصمی با بیان اینکه سلامت روان تحت تأثیر عوامل مختلف قرار دارد، افزود: مشکلات خانوادگی، اقتصادی، اجتماعی، تحصیلی و ارتباطی می‌توانند بر وضعیت روحی افراد اثر بگذارند؛ بنابراین نمی‌توان مسائل مربوط به سلامت روان را تنها از زاویه فردی بررسی کرد و لازم است شرایط اجتماعی و محیطی فرد نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی گفت: گاهی فردی با یک مشکل روانی به مراکز تخصصی مراجعه می‌کند، اما در کنار آن با مشکلات خانوادگی، اقتصادی یا اجتماعی نیز مواجه است. اگر تنها به یک بخش از مسئله توجه شود و عوامل دیگر نادیده گرفته شوند، روند بهبود فرد با دشواری و کندی مواجه می‌شود.
احتمال بازگشت مشکلات و تکرار روند درمان
این روانشناس ادامه داد: در سال‌های اخیر موضوع توسعه خدمات سلامت روان اجتماعی و ایجاد مراکز تخصصی در این حوزه نیز مورد توجه قرار گرفته است. یکی از اهداف مطرح شده در این زمینه، ایجاد ارتباط منسجم‌تر میان بخش‌های مختلفی است که در شناسایی، درمان و پیگیری افراد دارای مشکلات روانی و اجتماعی نقش دارند.
وی خاطرنشان کرد: در سطح نخست، غربالگری و شناسایی افراد دارای مشکل یا افراد در معرض آسیب از طریق مجموعه‌هایی مانند آموزش و پرورش، شبکه بهداشت، بهزیستی و کمیته امداد انجام می‌شود. پس از شناسایی نیز برخی افراد برای دریافت خدمات تخصصی به مراکز روانشناسی و روانپزشکی ارجاع داده می‌شوند و در موارد نیاز، خدمات بستری نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.
عاصمی اظهار کرد: یکی از چالش‌های مهم در این زمینه، تداوم نداشتن روند پیگیری پس از دریافت خدمات تخصصی یا ترخیص از مراکز درمانی است. در صورتی که ارتباط میان مراحل شناسایی، درمان و پیگیری برقرار نباشد، احتمال بازگشت مشکلات و تکرار روند درمان افزایش پیدا می‌کند.
وی گفت: راه‌اندازی مراکز سراج نیز در همین چارچوب مورد توجه قرار گرفته است؛ هدف از ایجاد این مراکز، کمک به ایجاد هماهنگی بیشتر میان بخش‌های مختلف خدمات سلامت روان و اجتماعی و کاهش خلأ موجود میان مراحل مختلف شناسایی، ارجاع، درمان و پیگیری عنوان شده است.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: یکی از موضوعات مهم در مدیریت سلامت روان، توجه به شرایط اجتماعی هر شهرستان و استفاده از ظرفیت‌های موجود در جامعه است. خانواده‌ها، مدارس، مراکز بهداشتی، سازمان‌های اجتماعی و فرهنگی و سایر دستگاه‌های مرتبط می‌توانند در شناسایی و کاهش آسیب‌ها نقش داشته باشند و همکاری میان این مجموعه‌ها می‌تواند اثربخشی اقدامات را افزایش دهد.
مداخله افراد غیر تخصصی و فضای مجازی در خدمات روانشناختی مهم‌ترین چالش
وی همچنین مداخله افراد غیر تخصصی و فضای مجازی در خدمات روانشناختی را یکی از چالش‌های مهم و جدی در شرایط حاضر دانست و اظهار کرد: برای ارائه خدمات تخصصی، وجود نیروی انسانی کافی و متخصص و آگاه ضروری است.
وی افزود: برخورد مداوم با جوانان از طریق سرزنش و سرکوب، به ویژه زمانی که به دلیل ظاهر یا رفتار آنها باشد، نمی‌تواند به حل مشکلات کمک کند. باید تلاش شود ارتباطی شکل بگیرد که جوان بتواند بدون ترس از قضاوت شدن، مسائل خود را مطرح کند.
این روانشناس با بیان اینکه پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی نیازمند همکاری همه بخش‌های جامعه است، اظهار کرد: خانواده، مدرسه، مراکز بهداشتی و درمانی و نهادهای اجتماعی هر کدام وظیفه‌ای در این زمینه دارند. نمی‌توان انتظار داشت یک دستگاه به تنهایی بتواند مشکلات حوزه سلامت روان و آسیب‌های اجتماعی را برطرف کند.
عاصمی گفت: هر اندازه بتوانیم از انباشته شدن دردها و مشکلات افراد جلوگیری کنیم، به همان اندازه در مسیر پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی قدم برداشته‌ایم. گاهی یک گفت‌وگو، شنیدن یک حرف و برخورد محترمانه می‌تواند برای فردی که شرایط دشواری را تجربه می‌کند، بسیار مهم باشد.
وی تأکید کرد: جوانان باید احساس کنند که جامعه و خانواده صدای آنها را می‌شنوند. توجه به سلامت روان نوجوانان و جوانان، ایجاد فضای مناسب برای گفت‌وگو و پرهیز از تحقیر و سرزنش می‌تواند نقش مهمی در کاهش آسیب‌های اجتماعی داشته باشد و باید در کنار اقدامات تخصصی، مورد توجه جدی قرار گیرد.
کاشمر پایلوت گفت‌وگوی مستقیم با جوانان و نوجوانان
مشاور فرماندار کاشمر گفت: برای نخستین‌بار، طرح گفت‌وگوی مستقیم و رودررو با جوانان و نوجوانان در این شهرستان اجرا شده است و فرماندار کاشمر به صورت هفتگی پای صحبت‌های جوانان و نوجوانان می‌نشیند و دغدغه‌ها، مسائل و مشکلات آنان را از نزدیک می‌شنود.
وی با اشاره به نحوه اجرای این طرح اظهار کرد: در قالب این برنامه، فرماندار کاشمر هر هفته به صورت مستقیم و رودررو با جوانان و نوجوانان دیدار می‌کند و فرصتی فراهم شده است تا آنان بدون واسطه دغدغه‌ها و مشکلات خود را مطرح کنند و مسئولان نیز در جریان مسائل و مطالبات این گروه قرار بگیرند.
مشاور فرماندار کاشمر افزود: این طرح به عنوان یک تجربه و به صورت پایلوت در کاشمر اجرا شده و بازخورد خوبی نیز داشته است. یکی از نکات قابل توجه در اجرای این طرح، استقبال جوانان و نوجوانان از فراهم شدن چنین فرصتی است؛ چراکه آنها از اینکه فرماندار حاضر شده است به صورت مستقیم پای صحبت‌هایشان بنشیند و حرف‌ها، دغدغه‌ها و مشکلاتشان را بشنود، بسیار خرسند هستند.
مشاور فرماندار کاشمر با تأکید بر اینکه این جلسات محدود به گروه یا طیف خاصی نیست، بیان کرد: در این نشست‌ها جوانان و نوجوانان از طیف‌های مختلف حضور دارند و دختران و پسران نیز در جلسات شرکت می‌کنند.
وی خاطرنشان کرد: هدف از اجرای این برنامه، فراهم کردن فضایی برای شنیدن مستقیم دیدگاه‌ها، دغدغه‌ها و مسائل جوانان و نوجوانان و ایجاد ارتباط نزدیک‌تر میان آنان و مسئولان است تا مسائل و مطالبات این قشر بدون واسطه مطرح و مورد توجه قرار گیرد.
مشاور فرماندار کاشمر گفت: اجرای این طرح در قالب پایلوت در کاشمر و بازخورد مثبت حاصل شده از آن، زمینه‌ای فراهم کرده است تا این تجربه در سایر شهرهای کشور نیز مورد استفاده قرار گیرد و گفت‌وگوی مستقیم با جوانان و نوجوانان به عنوان یکی از شیوه‌های ارتباط با این قشر دنبال شود.
انتهای پیام
