همایون مرادنژادی در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به خبر راه‌اندازی رشته کارشناسی زبان و ادبیات کُردی در این دانشگاه، اظهار کرد: خبر راه‌اندازی این رشته تنها خبر افزوده‌شدن یک رشته دانشگاهی به فهرست رشته‌های تحصیلی نیست، بلکه این اتفاق را می‌توان گامی مهم در جهت دانشگاهی‌شدن بخشی از میراث زبانی، ادبی و فرهنگی سرزمینی دانست که قرن‌هاست روایت‌هایش را سینه‌به‌سینه و نسل‌به‌نسل منتقل کرده است.
وی در گفت‌وگو با ایسنا خاطرنشان کرد: ایلام، این سرزمین زاگرس‌نشین، جایی است که کوه‌های «قلاقیران»، «کبیرکوه»، «دینارکوه» و «مانشت» همچون حافظان خاموش تاریخ ایستاده‌اند و «سیمره»، «کنگیر» و «کنجان‌چم» بخشی از جغرافیایی را شکل داده‌اند که فرهنگ و زبان در آن، نه در کتاب‌ها، بلکه در زندگی روزمره مردم نفس کشیده است.
مرادنژادی خاطرنشان کرد: در چنین جغرافیایی، زبان تنها وسیله گفت‌وگو نیست؛ حافظه تاریخی یک ملت است. لالایی مادران، داستان‌های شبانه پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها، حماسه‌های پهلوانی، ضرب‌المثل‌ها، سوگ‌سروده‌ها، آوازهای کار، ترانه‌های عاشقانه، افسانه‌ها، چیستان‌ها و روایت‌های مردمی، همه بخش‌هایی از گنجینه‌ای هستند که سال‌ها عمدتاً در حافظه مردم زیسته‌اند.
وی تصریح کرد: اکنون دانشگاه می‌تواند این گنجینه شفاهی را به عرصه پژوهش، نقد و مکتوب‌سازی وارد کند. قدرت زبان در مکتوب‌شدن آن است که آنچه قرن‌ها در حافظه زیسته، امکان ماندگاری در تاریخ پیدا کند. اهمیت این موضوع در ایلام دوچندان است؛ سرزمینی که تاریخ معاصر آن با حوادث بزرگی چون جنگ تحمیلی گره خورده است.
رئیس دانشگاه ایلام افزود: مردمان این دیار در سال‌های جنگ، در کنار مرز و در دامنه‌های زاگرس، بخشی از سخت‌ترین صفحات تاریخ معاصر ایران را زیسته‌اند. بسیاری از خاطرات آن روزها نیز در قالب روایت‌های شفاهی، شعرها، مرثیه‌ها و داستان‌های محلی در حافظه مردم باقی مانده است.
وی خاطرنشان کرد: رشته زبان و ادبیات کُردی می‌تواند بستری علمی برای گردآوری، ثبت، تحلیل و مکتوب‌کردن همین میراث باشد؛ میراثی که اگر ثبت نشود، بخشی از آن با رفتن هر نسل، آرام‌آرام از حافظه جمعی دور خواهد شد.
مرادنژادی در ادامه گفت: دانشگاه در این میان فقط محل تدریس دستور زبان و تاریخ ادبیات نیست؛ می‌تواند خانه پژوهش درباره حافظه فرهنگی مردم باشد. این رشته می‌تواند پلی باشد میان آنچه مردم قرن‌ها گفته‌اند و آنچه دانشگاه امروز می‌نویسد.
رئیس دانشگاه ایلام تصریح کرد: از این منظر، تأسیس رشته زبان و ادبیات کُردی در دانشگاه ایلام، نه بریدن از گذشته، بلکه بازخوانی علمی گذشته است؛ نه محصورشدن در مرزهای جغرافیایی، بلکه گشودن پنجره‌ای برای شناساندن فرهنگ منطقه به پژوهشگران ایران و جهان.
وی افزود: اکنون دانشگاه می‌تواند این صداها را بشنود، صدای زاگرس را به متن تبدیل کند، حافظه را به سند بدل کند، روایت را به پژوهش برساند و فرهنگ شفاهی را به میراث مکتوب تبدیل کند.
مرادنژادی تأکید کرد: رشته زبان و ادبیات کُردی در دانشگاه ایلام، اگر با نگاه علمی، پژوهشی و گسترده دنبال شود، می‌تواند تنها یک رشته تحصیلی نباشد؛ می‌تواند آغاز پروژه‌ای بزرگ برای شناخت، ثبت و پاسداشت میراث زبانی و ادبی ایلام و بخش‌هایی از فرهنگ زاگرس باشد. چه زیباست که زبان مردم، پس از قرن‌ها سینه‌به‌سینه گشتن، اکنون فرصت آن را یافته است که در کتاب، دانشگاه و پژوهش نیز به حیات خود ادامه دهد.
رئیس دانشگاه ایلام در پایان گفت: این اقدام ارزشمند را باید به دانشجویان، استادان، نویسندگان، شاعران، پژوهشگران و همه دوستداران زبان و فرهنگ بومی تبریک گفت؛ به امید آنکه این آغاز، به گسترش پژوهش‌های زبان‌شناختی، ادبی، مردم‌شناختی و فرهنگی و به ثبت میراث شفاهی نسل‌های گذشته بینجامد.
انتهای پیام
