حسین طالبی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: سمعک از دیدگاه توانبخشی، وسیله‌ای برای تقویت شنوایی بیماران مبتلا به کم‌شنوایی است. دیدگاه غالب افرادی که از سمعک استفاده می‌کنند، این است که این وسیله بتواند مشکل شنوایی آن‌ها را برطرف کند. سمعک فی‌نفسه چنین عملکردی دارد، اما میزان بهره‌مندی از آن، بسته به سن شروع استفاده متفاوت است.
وی افزود: به‌طور کلی، عملکرد پایه سمعک، تقویت اصوات برای فرد کم‌شنواست. برای مثال، سالمندان عمدتاً زمانی به استفاده از سمعک روی می‌آورند که طی چند سال به کم‌شنوایی مبتلا شده‌اند و درک گفتاری آن‌ها به‌شدت تحت تأثیر قرار گرفته است. انتظار این افراد آن است که مشکلشان بلافاصله برطرف شود؛ اما برای بهره‌مندی حداکثری از سمعک، لازم است استفاده از آن از همان مراحل اولیه تشخیص نیاز آغاز شود.
مدیرگروه شنوایی‌شناسی دانشکده علوم توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان تصریح کرد: در سنین اولیه شروع کم‌شنوایی، شنوایی باقی‌مانده فرد در مرحله پذیرش و استفاده از سمعک، وضعیت بسیار مناسبی دارد و از نظر علمی می‌توان آن را به‌نحو مطلوبی تقویت کرد. این فرایند به رشد و حفظ توانایی درک گفتار کمک می‌کند.
طالبی تأکید کرد: با ایجاد وقفه و طولانی شدن فاصله زمانی تا شروع استفاده از سمعک، تعداد بیشتری از سلول‌های عصبی شنوایی از دست می‌روند و در نتیجه، اثربخشی سمعک به میزان گذشته نخواهد بود.
فاکتورهای لازم در انتخاب انواع سمعک
وی ادامه داد: از نظر شکل ظاهری، سمعک‌ها به انواع داخل گوشی، پشت گوشی و جیبی تقسیم می‌شوند که نوع جیبی آن‌ها در حال حاضر عملاً منسوخ شده است. هرکدام از این انواع، شرایط و موارد تجویز خاص خود را دارند. به‌طور عمده، اگر افت شنوایی از حدی فراتر رود که سمعک‌های داخل گوشی پاسخگوی نیاز فرد نباشند، باید از سمعک‌های پشت گوشی استفاده کرد.
دکترای تخصصی شنوایی‌شناسی و تعادل گفت: نکته مهم درباره وسایل کمک‌شنوایی، قابلیت آن‌ها در فیلتر کردن دقیق اصوات است. هرچه سمعک بتواند صداهای اضافی را بهتر کاهش دهد و تمرکز فرد را بر گفتار افزایش دهد، به‌ویژه در محیط‌های شلوغ، عملکرد مطلوب‌تری خواهد داشت. در واقع، هرچه سمعک توانایی بیشتری در استخراج گفتار از میان صداهای مختلف داشته باشد، سطح پردازش سیگنال در آن بالاتر است و کاربر نیز با سهولت بیشتری می‌تواند صداها را دریافت کند.
طالبی اشاره کرد: هرچه سطح پردازش سمعک ارتقا پیدا کند، عملکرد آن از نظر شباهت به عملکرد طبیعی گوش انسان نیز بهبود می‌یابد.
وی اضافه کرد: انتخاب سمعک باید بر اساس ویژگی‌هایی مانند محدوده سنی و هدف از استفاده صورت گیرد. برای مثال، در نوزادان هدف این است که تمام شنوایی باقی‌مانده تقویت شود تا کمترین اختلال ممکن در دریافت صدا به وجود آید.
مدیرگروه شنوایی‌شناسی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان ادامه داد: در کودکان، به‌ویژه دانش‌آموزان دبستانی، باید تا حد امکان شرایطی فراهم شود که روند رشد زبان و گفتار و دریافت اطلاعات آموزشی به بهترین شکل ممکن انجام گیرد.
طالبی گفت: برای افراد میانسال، به‌ویژه افراد شاغل و فعال، هدف این است که سهولت شنوایی در محیط‌های گفت‌وگو و ارتباطات روزمره تا حد امکان افزایش یابد.
وی تصریح کرد: در سالمندان نیز باید شرایط به‌گونه‌ای باشد که مسائل مربوط به درک گفتار و عملکرد شناختی آن‌ها در نظر گرفته شود و تا حد امکان از خستگی عصبی آنان جلوگیری شود تا بتوانند صداها را با سهولت بیشتری دریافت کنند.
این متخصص گفت: به‌طور کلی، باید به سمتی حرکت کنیم که حداکثر میزان تقویت شنوایی باقی‌مانده فرد فراهم شود و دریافت سیگنال‌های صوتی گوینده برای کاربر با کیفیت بهتری صورت گیرد. همچنین، سمعک باید تا حد امکان قابلیت فیلتر کردن اصوات اضافی را داشته باشد.
پیشرفت فناوری و هوش‌مصنوعی در وسایل کمک‌شنوایی
طالبی درباره ارتباطات و قابلیت‌های هوشمند سمعک‌ها اشاره کرد: وسایل کمک‌شنوایی و سمعک‌ها جزء تجهیزات پیشرفته فناوری محسوب می‌شوند و با سرعت زیادی در حال پیشرفت هستند. برای مثال، قابلیت اتصال سمعک به تلفن همراه، از مدت‌ها قبل وجود داشته است و قابلیت جدیدی به‌شمار نمی‌رود.
وی افزود: آنچه در سمعک‌های جدید اهمیت دارد، قابلیت استفاده از شبکه‌های عصبی و هوش مصنوعی است. همچنین، امکان ایجاد حافظه‌های متعدد در سمعک وجود دارد؛ به‌گونه‌ای که اگر فرد در محیط‌های شنیداری متفاوت، مانند محیط‌های ساکت، پرنویز یا گفت‌وگومحور قرار گیرد، سمعک می‌تواند با استفاده از تنظیمات انجام‌شده توسط شنوایی‌شناس و حافظه تنظیمات قبلی مربوط به این محیط‌ها، عملکرد بهتری داشته باشد. این قابلیت‌ها همچون اتصال به تلفن‌همراه یا تلویزیون برای تمرکز بر گفتار گوینده، عمدتاً برای کودکان و سالمندان مفیدتر هستند.
عوامل مؤثر در اثربخشی سمعک
دکترای تخصصی شنوایی‌شناسی گفت: در فرایند استفاده از سمعک، تمایل خود بیمار به استفاده از آن اهمیت بسیار زیادی دارد و فرد باید استفاده از این وسیله را بپذیرد. بخش دیگری از این فرایند به مناسبت سخت‌افزار تجویزشده با مشکل بیمار مربوط می‌شود.
طالبی تأکید کرد: نکته دیگر، انجام تنظیمات دوره‌ای سمعک است. بیمار باید در موعد مقرر مراجعه کند تا ارزیابی‌های دوره‌ای شنوایی انجام شود و اقدامات لازم صورت گیرد. اگر بیمار در زمان تعیین‌شده مراجعه نکند، ممکن است تغییراتی چون کم‌شنوایی پیش‌رونده یا افزایش جرم گوش منجر به کاهش عملکرد صحیح سمعک شود. در چنین شرایطی، میزان رضایتمندی بیمار از سمعک نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
وی اظهار کرد: حوزه کم‌شنوایی، حوزه‌ای گسترده است و درمان آن در سنین مختلف باید با نگاهی تخصصی انجام شود. در فرایند درمان، لازم است فاکتورهای مرتبط با سن در تجویز وسایل کمک‌شنوایی لحاظ شوند؛ زیرا با افزایش سن، عوامل دخیل و تأثیرگذار بر سیستم شنوایی می‌توانند متعدد شوند.
دکترای تخصصی شنوایی‌شناسی گفت: در سالمندان، علاوه‌بر اختلالات مربوط به اندام شنوایی، آسیب ممکن است بخش قشر شنوایی و سلول‌های مغزی را نیز درگیر کند. این آسیب‌ها می‌توانند بخش قابل‌توجهی از سیستم شنوایی و پردازش صدا را تحت تأثیر قرار دهند و در چنین شرایطی، سمعک ممکن است نتواند کمک مؤثری به فرد کند.
طالبی در پایان توصیه کرد: سالمندان از دهه پنجم یا ششم زندگی، به ارزیابی‌های شنوایی بپردازند و اگر درجاتی از افت شنوایی دارند که بر ارتباطات آن‌ها تأثیر می‌گذارد، هرچه زودتر وارد فرایند درمان شوند.
انتهای پیام
