دکه‌های مطبوعاتی این روزها بیش از آنکه ویترین رونق رسانه‌های مکتوب باشند، تصویری از روزهای سخت این صنعت را به نمایش می‌گذارند؛ تیراژهای پایین‌تر، افزایش سرسام‌آور هزینه‌های چاپ و کاغذ و کوچ بخش قابل توجهی از تبلیغات به فضای مجازی، نفس نشریات را به شماره انداخته است.
در چنین شرایطی، شاید نخستین پرسش این باشد که ادامه دادن چه توجیهی دارد؟ وقتی معادلات اقتصادی از ضرر و کاهش مخاطب می‌گویند، چرا هنوز صاحبان امتیاز و فعالان مطبوعاتی حاضرند هزینه بدهند و چراغ نشریه‌شان را روشن نگه دارند؟ آیا این ماندن صرفاً یک تصمیم اقتصادی است یا پای دلبستگی، رسالت رسانه‌ای و اعتقاد به نقش مطبوعات در میان است؟ برای یافتن پاسخ، سراغ چند نفر از صاحبان امتیاز نشریات فعال رفتیم کسانی که با وجود همه دشواری‌ها هنوز چاپ می‌کنند، می‌نویسند و تلاش دارند صدای رسانه مکتوب خاموش نشود. آنچه در ادامه می‌خوانید، روایت آنهاست؛ روایت ماندن در روزگاری که رفتن، شاید از نظر اقتصادی آسان‌تر باشد.
رسانه را نباید تعطیل کرد؛ باید مدلش را تغییر داد
مدیرمسئول نشریه "تایماز" با اشاره به دشواری‌های اقتصادی مطبوعات می‌گوید: افزایش چندبرابری هزینه‌های چاپ، کاغذ، توزیع و نیروی انسانی در کنار کاهش درآمدهای تبلیغاتی ادامه فعالیت چاپی را برای بسیاری از نشریات دشوار کرده است.
پروین حسینی اظهار می‌کند: طی سه سال گذشته، بخش قابل توجهی از فعالیت خود را از چاپ سنتی به سایت‌های خبری و رسانه‌های دیجیتال منتقل کرده‌ام چراکه رسانه‌ای که خود را با شرایط جدید تطبیق ندهد، از چرخه اطلاع‌رسانی عقب می‌ماند.
حسینی با تأکید بر اینکه توقف کامل چاپ را صرفاً به دلیل زیان اقتصادی درست نمی‌داند اظهار کرد: نشریه فقط یک کالای تجاری نیست، بلکه بخشی از هویت رسانه‌ای، آرشیو مکتوب و حافظه اجتماعی جامعه است.
وی ادامه می‌دهد: آینده رسانه ترکیبی از اعتبار و تجربه رسانه‌های مکتوب با سرعت، گستره و امکانات رسانه‌های دیجیتال است و باید این تغییر را پذیرفت.
مدیرمسئول این نشریه تصریح می‌کند: مسئله امروز رسانه‌ها فقط چاپ کنیم یا چاپ نکنیم نیست؛ بلکه باید دید چگونه می‌توان رسانه را زنده نگه داشت، مخاطب را حفظ کرد و با مدل اقتصادی جدید ادامه داد.
وی تأکید کرد: انتخاب من تعطیلی نیست؛ تغییر مسیر و ساختن مدل تازه‌ای برای ماندن در میدان رسانه است.
تا آخرین لحظه با عشق به مطبوعات ادامه می‌دهم
صاحب‌امتیاز و مدیرمسئول نشریه استانی "نگاه متوازن" معتقد است رسانه‌های مکتوب با وجود پیشرفت فناوری و گسترش شبکه‌های اجتماعی، همچنان در کشورهای پیشرفته از جایگاه مهمی برخوردارند.
سید فیروز یعقوبی هشجین با اشاره به تیراژ بالای برخی روزنامه‌ها در کشورهای ژاپن، آمریکا و اروپا می‌گوید: متأسفانه در ایران طی دو دهه گذشته، سیاست‌های نادرست و از بین رفتن منابع درآمدی، فشار زیادی بر مطبوعات وارد کرده است.
یعقوبی افزود: هرچند با گسترش فضای مجازی تعداد خوانندگان نشریات کاهش یافته، اما از نظر اعتبار و استناد، رسانه مکتوب معتبر همچنان جایگاه ویژه‌ای در جامعه دارد.
وی با تأکید بر علاقه شخصی خود به حرفه روزنامه‌نگاری اظهار کرد: ادامه فعالیت من صرفاً از روی وابستگی روانی نیست، بلکه به دلیل عشق و علاقه‌ای است که به این حرفه دارم.
صاحب‌امتیاز این نشریه می‌گوید: شاید درآمد مطبوعات امروز کم باشد، اما همچنان افرادی در جامعه برای این رسانه‌ها ارزش قائل‌اند و همین موضوع انگیزه ادامه راه است.
یعقوبی در پایان تأکید کرد: با وجود همه دشواری‌ها، با قدرت و عشق تا آخرین لحظه ادامه می‌دهم و از انتشار نشریه لذت خواهم برد.
پایان نشریات کاغذی نزدیک است؛ قوانین هم باید تغییر کند
مدیرمسئول نشریه "وقایع اردبیل"، مهم‌ترین منبع درآمد نشریات محلی را آگهی‌های رپورتاژ، مناقصه و تبلیغات دانسته و می‌گوید: محدودیت‌های موجود، ادامه فعالیت چاپی را با دشواری جدی مواجه کرده است.
حامد قادری با اشاره به تغییر مسیر برخی رسانه‌ها از نسخه کاغذی به دیجیتال اظهار کرد: در حال حاضر چاپ نشریه همچنان یکی از شروط اعلام وصول است و عدم چاپ می‌تواند برای مدیران مسئول مشکل‌ساز شود.
قادری افزود: از سوی دیگر بسیاری از دستگاه‌ها امکان واگذاری آگهی و مناقصه به صفحات و سایت‌های خبری را ندارند و همین موضوع یکی از دلایل تداوم چاپ نشریات است.
وی با بیان اینکه بخش زیادی از پوشش اخبار و رپورتاژها عملاً در فضای مجازی انجام می‌شود، گفت: در مواردی چاپ نشریه بیشتر جنبه تشریفاتی پیدا کرده و محتوای منتشرشده در فضای مجازی، مخاطب اصلی خود را پیدا می‌کند.
این مدیرمسئول تأکید کرد: با قیمت‌های جدید چاپ، عملاً نشریات کاغذی در آستانه پایان قرار گرفته‌اند و اگر راهکاری اندیشیده نشود، مدیران مسئول و خبرنگاران بیشترین آسیب را خواهند دید.
قادری در پایان خواستار لغو شرط چاپ برای اعلام وصول و امکان اختصاص آگهی‌های دستگاه‌ها به نسخه‌های الکترونیک شد و گفت: با این تغییر، هم رسانه، هم دستگاه‌های اجرایی و هم منابع کشور کمتر متضرر خواهند شد.
۲۴ سال گذشت؛ هنوز روزنامه‌نگاری برایم عشق است، نه ابزار
مدیرمسئول نشریه "ملک اردبیل" و نماینده روزنامه‌های سراسری «خوب» و «روزان» با ۲۴ سال سابقه روزنامه‌نگاری می‌گوید، در تمام این سال‌ها، مطبوعات را نه یک ابزار اقتصادی، بلکه بخشی از زندگی و علاقه خود دانسته است.
رقیه ملک‌زاده اصل اظهار کرد: نشریه‌ای که ۲۴ سال با همه سختی‌ها، مشکلات معیشتی و گرفتاری‌ها سرپا نگه داشته‌ام، برای من صرفاً یک ابزار نیست؛ من با عشق و علاقه وارد این حرفه شدم و تا آخر نیز ادامه خواهم داد.
ملک‌زاده اصل افزود: آگاهی‌بخشی به مردم در فضای مجازی بخشی از روند کاری امروز رسانه‌هاست، اما روزنامه‌نگاری مکتوب همچنان یکی از نیازهای این حرفه است.
وی تأکید می‌کند: با وجود همه دشواری‌ها، انتشار نشریه را ادامه خواهد داد و هر ماه دو شماره از نشریه را به چاپ خواهد رساند.
این فعال مطبوعاتی با اشاره به اینکه درآمد ماهانه نشریات پاسخگوی هزینه‌های فعالیت نیست، گفت: سختی‌های روزنامه‌نگاری زمانی که با حضور، ارتباط با مردم و لمس واقعیت‌های جامعه همراه می‌شود، رنگ دیگری پیدا می‌کند.
ملک‌زاده اصل در پایان گفت: ۲۴ سال سختی نتوانسته عشق به روزنامه‌نگاری را از من بگیرد؛ همین عشق تلخی مسیر را به شیرینی ماندن تبدیل کرده است.
تداوم فعالیت نشریات محلی در چنبره الزامات قانونی و چالش‌های اقتصادی
مدیرمسئول نشریه "یاشا" در واکاوی وضعیت نشریات محلی، تداوم انتشار این رسانه‌ها علی‌رغم زیان‌ده بودن را حاصل ترکیبی از فشارهای قانونی برای حفظ امتیاز و انگیزه‌های معنوی و حرفه‌ای می‌داند.
بهزاد عباسی اظهار کرد: در حالی که الزامات نظارتی برای انتشار منظم، مدیران را به ادامه مسیر وامی‌دارد، اما ریشه اصلی بحران در ضعف بازارهای تبلیغاتی و هزینه‌های فزاینده چاپ نهفته است.
عباسی گفت: برای خروج از این چرخه زیان، باید میان تلاش برای حفظ هویت حرفه‌ای و اصلاح ساختارهای اقتصادی بازارِ رسانه‌های محلی تفکیک قائل شد تا فعالیت این بازوهای اطلاع‌رسانی بیش از پیش تداوم یابد.
انتهای پیام
