مرتضی امین‌الرعایایی، در حاشیه افتتاح نمایشگاه انفرادی عکس آب، سرمایه مشترک در گفت و گو با ایسنا با بیان اینکه آب تنها یک منبع طبیعی نیست، بلکه سرمایه‌ای مشترک میان نسل‌های گذشته، امروز و آینده است، افزود: مسئله آب برای من فقط یک موضوع طبیعی یا زیست‌محیطی نیست. زمانی که در نقاط مختلف عکاسی می‌کردم، می‌دیدم حضور یا نبود آب تا چه اندازه می‌تواند بر زندگی مردم، کشاورزی، معیشت، طبیعت و حتی آینده یک منطقه تأثیر بگذارد. به‌تدریج عکس‌هایی که در مناطق مختلف گرفته بودم، در ذهنم به یکدیگر پیوند خوردند و به مجموعه‌ای درباره نسبت انسان، طبیعت و آب رسیدند.
وی درباره انتخاب عنوان «آب، سرمایه مشترک» برای این نمایشگاه بیان کرد: معتقدم آب تنها یک منبع طبیعی نیست، بلکه سرمایه‌ای مشترک میان نسل‌های گذشته، امروز و آینده است. ما فقط مصرف‌کنندگان امروز آب نیستیم و نوع مواجهه ما با این منبع می‌تواند بر زندگی نسل‌های بعد نیز اثر بگذارد. به همین دلیل، مفهوم مشترک بودن آب برای من بخش مهمی از عنوان این نمایشگاه است.
این عکاس و مستندساز با اشاره به جغرافیای ثبت تصاویر این مجموعه گفت: عکس‌ها در چند منطقه متفاوت ثبت شده‌اند؛ از نیشابور در خراسان رضوی و کرج در استان البرز تا بخش‌هایی از دریاچه ارومیه در آذربایجان غربی، بندر شرفخانه در آذربایجان شرقی و دریاچه هامون و زابل در سیستان و بلوچستان. قرار گرفتن این مناطق در کنار یکدیگر، امکان مشاهده وضعیت‌های متفاوتی از نسبت آب، طبیعت و زندگی مردم را در یک مجموعه فراهم کرده است.
امین‌الرعایایی با اشاره به مفهوم حضور و غیاب آب در آثارش اظهار کرد: در بخشی از عکس‌ها، حضور آب با زندگی، سرسبزی، کشاورزی، فعالیت انسانی و معیشت مردم پیوند خورده است. در سوی دیگر، با چشم‌اندازهایی روبه‌رو هستیم که کم‌آبی و خشکسالی بر آن‌ها اثر گذاشته و سیمای طبیعت را تغییر داده است. برای من این دو وضعیت، دو بخش جدا از هم نیستند؛ کنار هم قرار گرفتن آن‌هاست که روایت مجموعه را کامل می‌کند.
وی افزود: روایت آب فقط به فقدان آن محدود نمی‌شود. آب زندگی می‌آفریند، کشاورزی و معیشت را شکل می‌دهد و در سرسبزی و زیست روزمره مردم حضور دارد. برای همین تلاش کردم در این مجموعه، هم حضور آب دیده شود و هم غیاب آن و پیامدهایی که این غیاب بر انسان و محیط پیرامون می‌گذارد.
این عکاس با اشاره به برخی تصاویر مجموعه که در آن‌ها قایق‌ها و شناورهای رهاشده در چشم‌اندازهای خشک دیده می‌شوند، تصریح کرد: این مجموعه با رویکردی مستند شکل گرفته است و عناصر موجود در تصاویر، بخشی از واقعیتی هستند که در محل عکاسی با آن مواجه شده‌ام. قایق‌ها یا شناورهایی که در بسترهای خشک دیده می‌شوند، برای عکاسی چیده یا جابه‌جا نشده‌اند. یکی از وجوه معنادار این صحنه‌ها، همین تضاد واقعی میان چیزی است که ذاتاً با آب تعریف می‌شود و فضایی که آب از آن عقب‌نشینی کرده است.
امین‌الرعایایی با بیان اینکه حضور کودکان در برخی تصاویر با مفهوم نسل‌های آینده ارتباط دارد، گفت: کودکان برای من یادآور نسل‌های آینده‌اند. وقتی درباره آب به‌عنوان یک سرمایه مشترک صحبت می‌کنیم، موضوع فقط به امروز ما محدود نمی‌شود. تصمیم‌هایی که امروز درباره منابع طبیعی می‌گیریم، بر آینده نسلی تأثیر می‌گذارد که شاید هنوز نقشی در این تصمیم‌ها نداشته باشد، اما پیامدهای آن‌ها را تجربه خواهد کرد.
وی افزود: این نمایشگاه را به پسرم، کوروش امین‌الرعایایی، تقدیم کرده‌ام؛ با این امید که برای نسل او انتخاب‌های سنجیده‌تری داشته باشیم و میراث آب را به شکلی مسئولانه به نسل‌های آینده منتقل کنیم.
این عکاس و مستندساز با تأکید بر پیوند مسائل زیست‌محیطی و اجتماعی اظهار کرد: جدا کردن این دو از یکدیگر دشوار است. مسئله آب صرفاً زیست‌محیطی نیست و با کشاورزی، اقتصاد، امنیت غذایی، مهاجرت، فرهنگ، توسعه و کیفیت زندگی مردم ارتباط دارد. وقتی وضعیت منابع آب یک منطقه تغییر می‌کند، اثر آن فقط در طبیعت دیده نمی‌شود، بلکه زندگی انسان‌ها نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
امین‌الرعایایی همچنین درباره نسبت زیبایی بصری و انتقال مفهوم در عکاسی مستند بیان کرد: در عکاسی مستند، فرم و محتوا از هم جدا نیستند، اما برای من واقعیتی که مقابل دوربین قرار داشت، اهمیت اصلی را داشت. تلاش کردم تصویر از نظر بصری بتواند مخاطب را متوقف کند، اما این جذابیت قرار نیست جای موضوع را بگیرد. عکس باید امکان دیدن و فکر کردن درباره واقعیتی را که ثبت شده، فراهم کند.
وی درباره هدف خود از نمایش این مجموعه نیز گفت: ترجیح می‌دهم عکس‌ها مستقیماً برای مخاطب حکم صادر نکنند. رویکرد من در این مجموعه بیشتر دیدن، ثبت کردن و کنار هم قرار دادن واقعیت‌ها بوده است. وقتی مخاطب حضور آب را در یک تصویر و پیامدهای نبود آن را در تصویری دیگر می‌بیند، می‌تواند خودش درباره رابطه میان این دو وضعیت فکر کند.
این هنرمند با اشاره به اهمیت عکاسی مستند در ثبت تحولات محیطی خاطرنشان کرد: عکاسی مستند می‌تواند بخشی از یک واقعیت را برای آینده حفظ کند. بسیاری از چشم‌اندازها، شیوه‌های زندگی و حتی روابط انسان با محیط ممکن است در گذر زمان تغییر کنند. عکس علاوه بر وجه هنری، می‌تواند سندی از یک زمان و یک وضعیت باشد. مسئله آب هم از موضوعاتی است که ثبت تصویری آن می‌تواند در آینده معنای دیگری پیدا کند.
امین‌الرعایایی ادامه داد: برای من مهم است که مخاطب پس از دیدن عکس‌ها، فقط با یک تصویر زیبا یا تلخ روبه‌رو نشده باشد، بلکه لحظه‌ای درباره جایگاه آب در زندگی خودش فکر کند؛ اینکه این منبع چگونه زندگی ما را شکل داده و نبود یا کاهش آن چه پیامدهایی می‌تواند برای انسان، طبیعت و نسل‌های آینده داشته باشد.
وی با اشاره به جزئیات برگزاری نمایشگاه «آب، سرمایه مشترک» اظهار کرد: این نمایشگاه شامل ۲۰ اثر از من است و نمایشگاه تا ۲۹ مهرماه ادامه دارد و علاقه‌مندان می‌توانند از ۲۷ تا ۲۹ مهرماه، ساعت ۱۸ تا ۲۱، از آثار بازدید کنند.
وی افزود: نگارخانه آتیه در نیشابور، بلوار فضل، خیابان موعود، گذر فرهنگ و هنر قرار دارد و طراحی پوستر نمایشگاه را نیکان هاشمیان بر عهده داشته است.
انتهای پیام
