به گزارش ایسنا، رای کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال درباره دیدار برگزار نشده ملوان بندرانزلی و تراکتور تبریز در هفته نهم لیگ برتر، دو باشگاه را با مجازات‌هایی متفاوت مواجه کرد؛ تراکتور به دلیل مسئول شناخته شدن در برگزار نشدن مسابقه، سه بر صفر بازنده اعلام شد و ملوان نیز به دلیل رفتار هوادارانش با کسر دو امتیاز و مجموعه‌ای از محرومیت‌ها و جریمه‌های مالی روبه‌رو شد.
این رای از آن جهت اهمیت دارد که در یک پرونده، دو موضوع حقوقی متفاوت بررسی شده است؛ مسئولیت یک تیم در برگزار نشدن مسابقه و مسئولیت باشگاه میزبان در قبال رفتار تماشاگران. پرسش اصلی این است که آیا چنین تصمیمی در رویه فوتبال جهان سابقه دارد و مجازات‌های تعیین‌شده تا چه اندازه با مقررات انضباطی و اصل تناسب مجازات همخوانی دارند؟
رای سریع کمیته انضباطی
کمیته انضباطی در فاصله کوتاهی پس از اتفاقات دیدار ملوان و تراکتور (۹روز)، رای خود را صادر کرد که قابل توجه است. این کمیته فصل گذشته و درباره برگزار نشدن دیدار تراکتور و شمس‌آذر قزوین در رقابت‌های جام حذفی زمان طولانی‌تری (حدود یک ماه و نیم) برای صدور رای صرف کرد که به ایجاد حواشی دامن زد اما این بار کمیته انضباطی تغییر رویه داد و با سرعت بیشتری رای خود را اعلام کرد.
چرا تراکتور سه بر صفر بازنده شد؟
کمیته انضباطی در بخش مربوط به تراکتور اعلام کرده است که بر اساس گزارش‌ها و اظهارات مقام‌های رسمی مسابقه، شرایط برگزاری بازی فراهم بوده و این باشگاه مسئول برگزار نشدن آن شناخته می‌شود. بر همین اساس، نتیجه سه بر صفر به سود ملوان اعلام شد.
در فوتبال بین‌المللی نیز اعلام باخت انضباطی برای تیمی که مسئول ناتمام ماندن یا برگزار نشدن مسابقه شناخته می‌شود، سابقه دارد. یکی از نمونه‌های مهم، دیدار رومانی و کوزوو در لیگ ملت‌های اروپا در نوامبر ۲۰۲۴ است. بازیکنان کوزوو پس از اعتراض به شعارهای هواداران رومانی زمین را ترک کردند و به مسابقه بازنگشتند. یوفا نتیجه را سه بر صفر به سود رومانی اعلام کرد و فدراسیون کوزوو را مسئول ناتمام ماندن بازی دانست.
این تصمیم در ادامه در دادگاه حکمیت ورزش نیز بررسی شد. CAS در مه ۲۰۲۵ اعلام کرد بازیکنان کوزوو بدون دستور معتبر داور زمین را ترک کرده و از بازگشت برای ادامه مسابقه خودداری کرده بودند. این دادگاه تأکید کرد که هرچند شعارهای مورد اعتراض غیرقابل قبول بود و باید جداگانه مجازات می‌شد، این موضوع به تیم اجازه نمی‌داد یک‌طرفه مسابقه را متوقف کند.
این پرونده از جهت تفکیک مسئولیت تیم معترض از مسئولیت باشگاه میزبان اهمیت دارد؛ با این تفاوت که مسابقه رومانی و کوزوو تا دقایق پایانی جریان داشت، در حالی که دیدار ملوان و تراکتور پیش از آغاز متوقف شد.
مسئولیت ملوان در قبال رفتار هواداران
در سوی دیگر، کمیته انضباطی رفتار هواداران ملوان را شامل شعارها و الفاظ موهن و تحقیرآمیز به شکل گسترده، یکپارچه و مستمر دانسته و مسئولیت آن را متوجه باشگاه میزبان کرده است. بر همین اساس، علاوه بر کسر دو امتیاز، جریمه نقدی، برگزاری دو مسابقه خانگی با حضور تماشاگران زن و محرومیت‌هایی برای هواداران و سرمشوقین این تیم در نظر گرفته شد.
اصل مسئولیت باشگاه‌ها در قبال رفتار هواداران، در مقررات بین‌المللی فوتبال نیز پذیرفته شده است. ماده ۱۵ مقررات انضباطی فیفا رفتار تبعیض‌آمیز را ممنوع می‌کند و مجازات‌هایی از جمله جریمه مالی، محدودیت حضور تماشاگران و در شرایطی کسر امتیاز را پیش‌بینی کرده است.
پرونده فدراسیون فوتبال رومانی پس از دیدار با کوزوو نمونه‌ای از اعمال مجازات جداگانه برای رفتار هواداران است. یوفا علاوه بر اعلام باخت سه بر صفر کوزوو، فدراسیون رومانی را بابت شعارهای تبعیض‌آمیز و چند تخلف دیگر جریمه کرد و دستور داد مسابقه خانگی بعدی این تیم بدون تماشاگر برگزار شود. در نتیجه، مسئولیت تیمی که مسابقه را ناتمام گذاشته بود، مانع از رسیدگی جداگانه به تخلفات هواداران تیم میزبان نشد.
در نمونه‌ای دیگر، کنفدراسیون فوتبال آسیا در سال ۲۰۲۱ باشگاه نجمۀ لبنان را به دلیل رفتار تبعیض‌آمیز هوادارانش با جریمه مالی و محرومیت از میزبانی با حضور تماشاگران مواجه کرد. این پرونده نیز نشان می‌دهد مجازات باشگاه بابت رفتار هواداران می‌تواند مستقل از نتیجه مسابقه اعمال شود.
آیا کسر دو امتیاز از ملوان متناسب است؟
اگرچه مقررات فیفا اصل کسر امتیاز را در شمار مجازات‌های ممکن برای رفتار تبعیض‌آمیز قرار داده است، وجود چنین مجازاتی به‌تنهایی درستی کسر دو امتیاز از ملوان را اثبات نمی‌کند.
در پرونده فدراسیون فوتبال مکزیک و فیفا، CAS رفتار تبعیض‌آمیز هواداران تیم ملی مکزیک در دو مسابقه جام جهانی ۲۰۲۲ را بررسی کرد. فیفا ابتدا ۱۰۰ هزار فرانک سوئیس جریمه و یک مسابقه بدون تماشاگر با اجرای تعلیقی تعیین کرد. دیوان حکمیت ورزش اصل مسئولیت فدراسیون بابت رفتار هواداران را تأیید کرد، اما مجازات را اندکی کاهش داد و واکنش منفعلانه مقام‌های فیفا را عامل تخفیف دانست.
نقش داور و ناظر مسابقه چه بود؟
یکی از بخش‌های مهم رای، دستورالعملی است که کمیته انضباطی برای مواجهه با توهین و فحاشی گسترده، مستمر و سازمان‌یافته صادر کرده است. بر اساس متن رای، داور و ناظر باید تخلف را مستندسازی کنند، از طریق بلندگوی ورزشگاه تذکر بدهند و در صورت تداوم، مسابقه را حداکثر به مدت ۱۵ دقیقه تعلیق کنند و در نهایت، در صورت ادامه تخلف، مسابقه را تعطیل و گزارش لازم را ارسال کنند.
این بخش از رای از آن جهت اهمیت دارد که مسئولیت کنترل شرایط مسابقه را تنها به باشگاه‌ها محدود نمی‌کند و برای عوامل رسمی نیز وظایفی در نظر می‌گیرد.
دو موضوع حقوقی، یک پرونده
بررسی سوابق بین‌المللی نشان می‌دهد اعلام باخت سه بر صفر برای تیمی که مسئول برگزار نشدن یا ناتمام ماندن مسابقه شناخته می‌شود و اعمال مجازات جداگانه علیه باشگاه میزبان به دلیل رفتار هواداران، هر دو در فوتبال جهان سابقه دارند. پرونده رومانی و کوزوو نیز نشان می‌دهد اعتراض به رفتار هواداران، به‌خودی‌خود مسئولیت تیمی را که یک‌طرفه زمین را ترک کرده است از بین نمی‌برد.
انتهای پیام
