فاطمه نادی‌زاده در گفت وگو با ایسنا با تأکید بر نقش خانواده در علاقه‌مند کردن کودکان به قرآن اظهار کرد: به اعتقاد من، خانواده نخستین و مهم‌ترین نهاد در شکل‌گیری علاقه کودکان به فعالیت‌های دینی و قرآنی است. والدین می‌توانند با رفتار خود، زمینه گرایش فرزندانشان به قرآن را فراهم کنند؛ زیرا کودکان بیش از آنکه از توصیه‌های مستقیم تأثیر بپذیرند، از رفتار و الگوی عملی پدر و مادر الگوبرداری می‌کنند.
وی افزود: هنگامی که کودک در محیط خانواده شاهد نماز خواندن والدین، تلاوت قرآن، حضور در مسجد و شرکت در برنامه‌های مذهبی باشد، به‌تدریج با این فعالیت‌ها آشنا می‌شود و زمینه علاقه‌مندی او به قرآن فراهم خواهد شد. البته این موضوع به معنای آن نیست که خانواده باید همه برنامه‌های خود را به فعالیت‌های مذهبی محدود کند، بلکه استمرار رفتارهای ساده و متناسب با زندگی روزمره می‌تواند اثرگذار باشد.
این مربی قرآن با تأکید بر پرهیز از اجبار در آموزش‌های قرآنی خاطرنشان کرد: علاقه‌مند کردن کودکان به قرآن باید از مسیر تشویق، الگوسازی و ایجاد تجربه‌های مثبت انجام شود. اجبار در این زمینه نه‌تنها لزوماً به علاقه‌مندی منجر نمی‌شود، بلکه ممکن است در برخی کودکان نتیجه معکوس داشته باشد و زمینه دل‌زدگی از فعالیت‌های دینی را فراهم کند.
این دانشجوی دکترای دانشگاه الهیات توضیح داد: والدین می‌توانند با تشویق فرزندان به شرکت در کلاس‌های قرآن، حضور در برنامه‌های مذهبی متناسب با سن آنان و استفاده از کتاب‌ها و برنامه‌های قرآنی جذاب، به شکل‌گیری این علاقه کمک کنند. حتی تشویق‌های ساده، مانند هدیه دادن به مناسبت حفظ یک سوره یا توجه به پیشرفت کودک، می‌تواند انگیزه او را افزایش دهد.
نادی‌زاده با اشاره به تأثیر رسانه‌ها در این زمینه گفت: خانواده‌ها می‌توانند در کنار سایر برنامه‌های معمول خود، بخشی از زمان استفاده از تلویزیون را به برنامه‌های قرآنی اختصاص دهند. آشنایی کودکان با حافظان جوان و موفق قرآن نیز می‌تواند در آنان انگیزه ایجاد کند؛ به‌ویژه زمانی که این افراد را به‌عنوان الگوهایی نزدیک به سن و شرایط خود می‌بینند.
آموزش قرآن باید متناسب با سن و نیاز کودکان باشد
وی با تأکید بر ضرورت استفاده از روش‌های متنوع آموزشی بیان کرد: کلاس‌های قرآن نباید به برنامه‌هایی خشک و صرفاً مبتنی بر حفظ مطالب محدود شوند. اگر آموزش با نیازها، علایق و ویژگی‌های سنی کودکان متناسب باشد، احتمال مشارکت و استمرار حضور آنان افزایش می‌یابد.
این دانشجوی دکترای علوم قرآن و حدیث با اشاره به ضرورت گسترش آموزش عمومی قرآن در مراکز آموزشی اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد، تقویت توانایی روخوانی صحیح قرآن در میان دانش‌آموزان و دانشجویان است. ممکن است برخی افراد تا پایان دوران مدرسه یا حتی در دوره دانشگاه، فرصت کافی برای یادگیری صحیح روخوانی قرآن پیدا نکرده باشند؛ بنابراین، نظام آموزشی می‌تواند در این زمینه نقش مؤثرتری ایفا کند.
وی با اشاره به تجربه اجرای برنامه‌های سنجش قرائت قرآن در برخی مراکز دانشگاهی افزود: در دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، برنامه‌ای برای ارزیابی توانایی قرائت دانشجویان اجرا می‌شود که بر اساس آن، دانشجویان باید متن مشخصی از قرآن را قرائت کنند و حدنصاب مورد نظر را به دست آورند. چنین برنامه‌هایی می‌تواند زمینه توجه بیشتر دانشجویان به مهارت روخوانی قرآن را فراهم کند.
نادی‌زاده تشریح کرد: هدف از این برنامه‌ها لزوماً تربیت قاری حرفه‌ای نیست، بلکه انتظار می‌رود دانش‌آموختگان بتوانند قرآن را به‌صورت صحیح و روان بخوانند. آشنایی با روخوانی صحیح، زمینه اولیه انس بیشتر با قرآن را فراهم می‌کند و می‌تواند مقدمه‌ای برای یادگیری عمیق‌تر مفاهیم آن باشد.
وی با بیان اینکه می‌توان از ظرفیت دروس عمومی دانشگاه‌ها برای تقویت این مهارت استفاده کرد، پیشنهاد داد: دانشگاه‌ها می‌توانند متناسب با نیاز دانشجویان، واحد یا دوره‌ای آموزشی با محوریت روخوانی، روان‌خوانی و انس با قرآن در نظر بگیرند تا دانشجویانی که در این زمینه نیازمند آموزش هستند، فرصت یادگیری پیدا کنند.
این عضو هیئت اندیشه‌ورزی توسعه آموزش عمومی قرآن کشور خاطرنشان کرد: در کنار برنامه‌های دانشگاهی، مدارس نیز می‌توانند با استفاده از مربیان متخصص و شیوه‌های آموزشی متناسب با سن دانش‌آموزان، زمینه آشنایی بیشتر آنان با قرآن را فراهم کنند. همچنین استفاده از ظرفیت حافظان قرآن در مدارس، به‌ویژه در دوره ابتدایی، می‌تواند به ارتقای کیفیت آموزش و معرفی الگوهای موفق به دانش‌آموزان کمک کند.
سیاست‌گذاری برای آموزش عمومی قرآن نیازمند همکاری دستگاه‌هاست
نادی‌زاده با اشاره به فعالیت خود در هیئت اندیشه‌ورزی توسعه آموزش عمومی قرآن کشور گفت: در این مجموعه، موضوعات مرتبط با آموزش عمومی قرآن بررسی می‌شود و اعضا متناسب با حوزه تخصصی خود، دیدگاه‌ها و پیشنهادهایشان را مطرح می‌کنند. یکی از محورهای مهم این فعالیت‌ها، شناسایی ظرفیت‌ها و ارائه راهکارهایی برای گسترش آموزش قرآن در مدارس، دانشگاه‌ها و سایر محیط‌های آموزشی است.
وی گفت: برای تحقق پیشنهادهای مطرح شده، همکاری نهادهای مختلف و فراهم شدن زمینه اجرای برنامه‌ها ضروری است. سیاست‌گذاری در حوزه آموزش عمومی قرآن زمانی می‌تواند اثربخش باشد که پیشنهادها متناسب با نیازهای مخاطبان تدوین شوند و برای اجرای آن‌ها، تقسیم کار و حمایت لازم صورت گیرد.
این حافظ قرآن کریم تأکید کرد: فرهنگ‌سازی قرآنی باید از خانواده آغاز شود و در ادامه، مدرسه، دانشگاه، مؤسسات قرآنی و سایر نهادهای فرهنگی نیز در این مسیر نقش‌آفرینی کنند. هر اندازه آموزش‌ها از دوران کودکی جدی‌تر گرفته شود و با نیازها و علایق مخاطبان تناسب بیشتری داشته باشد، می‌توان به تقویت ارتباط نسل آینده با قرآن امیدوارتر بود.
نادی‌زاده افزود: برای کودکان در سنین پایین‌تر می‌توان از نقاشی، شعر، بازی‌های آموزشی و فعالیت‌های خلاقانه استفاده کرد. در سنین بالاتر نیز بیان داستان‌های قرآنی، پرداختن به مفاهیم و تفسیر آیات متناسب با سطح درک نوجوانان و ایجاد فرصت گفت‌وگو می‌تواند کلاس‌ها را جذاب‌تر کند.
وی با اشاره به تجربه خود در فعالیت‌های آموزشی اظهار کرد: در برخی مؤسسات قرآنی، برنامه‌هایی در کنار کلاس‌های آموزشی اجرا می‌شد که به ایجاد تنوع و تقویت ارتباط میان قرآن‌آموزان کمک می‌کرد. همین توجه به فضای کلاس و نیازهای کودکان می‌تواند تجربه حضور در فعالیت‌های قرآنی را برای آنان خوشایندتر کند.
این مربی قرآن با تأکید بر اهمیت تخصص مربیان خاطرنشان کرد: آموزش قرآن به کودکان، به‌ویژه در سنین پیش‌دبستانی و دبستان، به مربیانی نیاز دارد که علاوه بر دانش قرآنی، با شیوه‌های ارتباط با کودک و روش‌های آموزش متناسب با سن او آشنا باشند. صرف تسلط بر قرآن برای آموزش مؤثر به کودکان کافی نیست و مهارت‌های تربیتی و آموزشی نیز اهمیت دارد.
وی افزود: دعوت از چهره‌های قرآنی در مدارس و مساجد محله‌ها نیز می‌تواند در معرفی الگوهای موفق به کودکان و نوجوانان مؤثر باشد. وقتی دانش‌آموزان با افرادی آشنا می‌شوند که مسیر حفظ قرآن را طی کرده‌اند و تجربه‌های خود را با آنان در میان می‌گذارند، امکان ایجاد انگیزه و تقویت علاقه به فعالیت‌های قرآنی بیشتر می‌شود.
حفظ قرآن نباید به افت تحصیلی دانش‌آموزان منجر شود
نادی‌زاده با تأکید بر ضرورت توجه هم‌زمان به آموزش‌های قرآنی و تحصیلات مدرسه‌ای گفت: والدین باید در کنار حمایت از فرزندان برای حفظ قرآن، وضعیت تحصیلی آنان را نیز دنبال کنند و در برنامه‌ریزی روزانه، میان درس، فعالیت قرآنی، استراحت و تفریح تعادل برقرار کنند.
وی با اشاره به تجربه خود در آموزش قرآن به کودکان افزود: گاهی دانش‌آموزان به دلیل علاقه زیاد به فعالیت‌های قرآنی، از توجه کافی به درس‌های مدرسه بازمی‌مانند. در چنین شرایطی، لازم است خانواده و مربی با برنامه‌ریزی مناسب، از ایجاد اختلال در روند تحصیلی کودک جلوگیری کنند.
این حافظ کل قرآن کریم ادامه داد: برای مثال، در دوران امتحانات مدرسه بهتر است فشار حفظ مطالب جدید کاهش یابد و برنامه قرآن‌آموز به مرور محفوظات قبلی محدود شود. در زمان سفر یا بیماری نیز باید شرایط کودک را در نظر گرفت و از تحمیل برنامه‌های سنگین حفظ خودداری کرد.
وی خاطرنشان کرد: البته شرایط کودکان با یکدیگر متفاوت است و برخی از آنان توانایی بیشتری در مدیریت زمان و حفظ قرآن دارند؛ بنابراین، والدین باید با شناخت ویژگی‌ها و توانایی‌های فرزند خود تصمیم بگیرند. نکته اصلی این است که نه فشار بیش از اندازه وارد شود و نه برنامه قرآنی به‌طور کامل رها شود، بلکه تعادل و انعطاف‌پذیری در این مسیر مورد توجه قرار گیرد.
ضرورت تقویت زیرساخت‌ها و حمایت از حافظان قرآن در استان
نادی‌زاده با اشاره به وضعیت آموزش‌های قرآنی در استان ایلام اظهار کرد: مؤسسات قرآنی در استان فعالیت‌هایی دارند و تجربه حضور در برخی از این مراکز نشان می‌دهد که با وجود محدودیت امکانات، تلاش‌های ارزشمندی در حوزه آموزش انجام می‌شود؛ با این حال، به نظر می‌رسد از نظر تنوع برنامه‌ها، دسترسی به امکانات و گستردگی فرصت‌های آموزشی، ظرفیت بیشتری برای توسعه فعالیت‌ها وجود دارد.
وی افزود: در شهرهایی مانند تهران و قم، به دلیل تمرکز بیشتر برخی مراکز و برنامه‌های قرآنی، امکان دسترسی به استادان، کلاس‌های تخصصی و مسابقات برای قرآن‌آموزان فراهم‌تر است. برگزاری مسابقات و فراهم شدن فرصت حضور در رقابت‌های قرآنی نیز می‌تواند انگیزه افراد را برای ادامه فعالیت افزایش دهد.
این فعال قرآنی ادامه داد: حمایت از حافظان قرآن نباید صرفاً به تشویق معنوی محدود شود. فراهم کردن فرصت‌های آموزشی، معرفی ظرفیت‌های آنان، ایجاد زمینه حضور در برنامه‌های قرآنی و توجه به استعدادهایشان می‌تواند به استمرار فعالیت این افراد کمک کند.
وی با اشاره به برخی تسهیلات آموزشی برای حافظان قرآن بیان کرد: برای حافظان قرآن، مسیرهایی در نظر گرفته شده است که در صورت برخورداری از شرایط و کسب حدنصاب‌های لازم در آزمون‌های مربوط، امکان بهره‌مندی از امتیازات آموزشی را فراهم می‌کند. آشنایی خانواده‌ها و قرآن‌آموزان با این ظرفیت‌ها می‌تواند در تصمیم‌گیری آنان برای ادامه مسیر مؤثر باشد.
نادی‌زاده با تأکید بر اهمیت تقویت آموزش‌های تکمیلی برای حافظان گفت: در کنار حفظ قرآن، آشنایی با زبان عربی و مفاهیم قرآنی نیز اهمیت دارد و می‌تواند به آمادگی بیشتر افراد برای ادامه تحصیل در رشته‌های مرتبط کمک کند.
انتهای پیام
