نسیم ملایم مهرگان، برگ‌های پاییزی را بر حیاط می‌ریزد و یکی دیگر از عمارت‌های تاریخی رشت، آخرین روزهای بازسازی خود را سپری می‌کند. اگر تندباران شهریور ماه، سیلاب نشده و به طبقه نخست عمارت هجوم نیاورده بود، شاید جشن بازگشایی اقامتگاه سنتی «یاد» با جشن مهرگان یکی می‌شد. اکنون، آب و آیینه در ماه آبان مهیاست تا زنده شدن یکی دیگر از خانه‌های تاریخی رشت که حالا اقامتگاه «یاد» شده است، در یاد مهمانان و گردشگران بماند.

از خیابان مطهری و کوچه‌ای که به نام «بازار مسگران» نامگذاری شده، وارد بازار رشت می‌شوم. بزرگترین محله رشت که تجار بزرگ هم خانه‌های اعیانی خود را در این محله ساخته بودند و هم حجره‌های کسب و کارشان برپا بود.

در بازار مسگر، سال‌هاست صدای چکش مسگرها از این راسته شنیده نمی‌شود. اما نام کوچه، یادآور روزهایی است که بوی تند قلع آمیخته به روی، برای سفید کردن ظروف مسی در تمام بازار می‌پیچید و شهرداری به دلیل آلودگی محیطی، دستور داد راسته مسگرها به بخش دیگری از شهر منتقل شود.

در این راسته هنوز چند خانه تاریخی با سقف سفال‌پوش دیده می‌شود. از جمله خانه و سرای تجاری سمیعی با پنجره‌های چوبی روبه معبر و آهک‌ بری‌های روی دیوارها و دورتا دور پنجره‌ها.

درست پشت یکی از مراکز تجاری نوساز و نزدیک به مدرسه علمیه امیرالمؤمنین، درب کوچکی است که به یک راهروی باریک گشوده می‌شود. خورشید، شعله‌های خود را از سردرب هلالی بر درب چوبی می‌افشاند و به تازه واردان به یاد می‌آورد که جوانی خوش‌فکر توانست دست مهری بر یکی از عمارت‌های تاریخی رشت بکشد و جانی دوباره بر کالبد خسته‌اش بدمد.

رضا علیزاده -دانش آموخته معماری- که تا یک سال پیش به‌عنوان گردشگر به رشت سفر می‌کرد، از این پس قرار است میزبان مسافرانی باشد که شهر باران‌های نقره‌ای را برای اقامت انتخاب کرده‌اند.

وی در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا می‌گوید: من در سفرهای خود به رشت، سرزندگی این شهر را همیشه دوست داشتم، شهر شب‌های روشن و اجرای موسیقی زنده که جوانان این شهر در پیاده راه فرهنگی اجرا می‌کردند، همه اینها، نشان می‌داد رشت سرشار از شور زندگی است.

این دانش‌آموخته معماری افزود: معماری متفاوت شهر رشت همیشه برایم جذاب بود. به‌ویژه خانه‌های تاریخی با بام سفال پوش، درب و پنجره‌های چوبی، بوی نم باران لای سنگفرش حیاط. به‌همین دلیل تصمیم گرفتم در حد توان یکی از همین بناهای تاریخی را بازآفرینی و احیا کنم.

وی یادآور می‌شود: مرمت خانه‌های تاریخی هزینه زیادی دارد. مانند همین عمارت که بیش از ۲۰ سال تنها به‌عنوان انبار کالای بازاریان استفاده می‌شد. چون قدرت خرید ملک را نداشتم، به ناچار عمارت را از مالکان اجاره کردم و تمام سعی خود را به کار بستم که به اصالت بنا در مرمت وفادار باشم.

علیزاده با اشاره به مرمت بام عمارت نیز توضیح می‌دهد: بام خانه‌هایی تاریخی در گیلان چوبی است و یک ردیف نی خیزران بر روی لمبه‌های چوبی سقف قرار می‌گیرد و سپس دو ردیف سفال کوزه‌ای بر روی بام چیده می‌شود. این سفال‌ها هر سال باید بازبینی و واگردانی شود و علاوه برگیاه‌زدایی، بام و آبراه، از خاشاک تمیز شود تا باران به نی‌های خیزران نفوذ نکند اما مشکل عدم تولید سفال کوزه‌ای است و اگر سفال هم از تخریب خانه‌های قدیمی تهیه شود، استاد سفالچین دُرّ نایابی شده. به‌همین دلیل ناچار شدیم پس از مرمت سقف، به جای سفال و نی خیزران، بام شیب‌دار را با حلب بپوشانیم.

این دانش‌آموخته معماری، درباره مالکان قبلی خانه هم می‌گوید: تا جاییکه من بررسی کردم، این خانه در گذشته متعلق به «حسین افشار» بوده که مدیر اداره پست بوده است. سپس یک سرهنگ نیروی دریایی (که اهالی نامش را به‌خاطر نداشتند) این خانه را می‌خرد و بعد از او «عنایت طلوعی» که در بازار حجره داشت.

وی ادامه داد: تا سال ۱۳۸۰ خانواده طلوعی در این عمارت زندگی می‌کردند و من به نیت مرمت و احیا این خانه را از وراث طلوعی اجاره کردم.

رضا علیزاده، یک سالی می‌شود که مرمت و احیای این بنای قاجاری را آغاز کرده است. در روزهای سخت و پرکاری که دو جنگ را پشت سر گذاشته. اما هیچکدام به اندازه تندباران شهریور ماه، خسارت به بنا وارد نکرد و در آستانه بهره برداری، آب به طبقه اول بنا وارد شد، اما نا امیدی برای همت‌های بلند معنا ندارد.

علیزاده تاکید کرد: برای زنده شدن یک خانه قدیمی، فقط آجر و چوب کافی نیست. عشق، صبر و دل می‌خواهد. ما دوباره به بنایی جان دادیم که سال‌ها خاطرات زیادی را در خود داشت. نه تنها آجر به آجر این خانه و حتی درخت انجیری که لای جرز دیوار حیاط قد کشیده و بیش از ۵۰ سال است که تنه‌اش را سایه به سایه دیوار انداخته است.

حالا یکی دیگر از خانه‌های تاریخی رشت جانی دوباره یافته و به‌زودی اقامتگاه سنتی «یاد»، با مجوز اداره کل میراث فرهنگی گیلان، بازگشایی می‌شود. این بنای قاجاری، پذیرای گردشگرانی می‌شود که می‌خواهند شبی به یاد ماندنی را در رشت سپری کنند. با نوای بارانی که از بام شیب‌دار می‌چکد و ترنم زندگی را معنای دیگری می‌بخشد.

انتهای پیام