به گزارش ایسنا، محمدباقر خرمشاد صبح روز دوشنبه در نشستی با موضوع «سیاست خارجی ایران؛ بررسی بازدارندگی نوظهور ایران و توصیف علمی و جامع از شرایط مطلوب سیاست خارجی کشور» که در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد، با اشاره به پیامدهای فرصت ساز و تهدیدساز جنگ‌های 1404 و 1405 اظهار کرد: اساسا جنگ‌ها به دلیل ماهیت‌شان تصور تهدید از آن‌ها بالاست، در جنگ آن‌که حمله می‌کند، تلقی فرصت دارد و بهانه‌اش این است که تهدیدی از ناحیه فلان بازیگر را می خواهد خنثی کند. در مقابل برای کشوری که مورد تهاجم قرار می‌گیرد، جز تهدید نمی‌توان چیزی تصور کرد، مگر این‌که بتواند تهدید را به فرصت تبدیل کند.

این استاد دانشگاه با اشاره به اهداف آمریکا و اسرائیل در حمله به ایران به یکی از خاطرات نتانیاهو اشاره کرد و گفت: نتانیاهو می‌گوید قبل از انقلاب اسلامی، سفری به ایران داشته است و هنگام بازگشت از ایران گفته بود؛ ایران کشور بزرگی است و من یک روز به اینجا حمله خواهم کرد لذا این جنگ برای او چیزی جز فرصت نیست. 

خرمشاد در ادامه با بیان اینکه جنگ برای ایران تهدید موجودیتی و وجودی محسوب می‌شود، اظهار کرد: سوال این است آیا برای بازیگر مورد تهاجم قرار گرفته، فرصتی وجود داشته باشد یا سراسر تهدید است؟ بله. طبیعتا فرصت هم وجود دارد که بنده در مورد ایران آن را در دو بُعد داخلی و خارجی و در دو سطح منطقه‌ای و بین‌المللی قابل بررسی می‌دانم. 

وی افزود: در سطح منطقه‌ای می‌توان گفت رقبای منطقه‌ای نه به دلیل حمله قدرت‌های بزرگ به ایران بلکه به دلیل قدرت‌نمایی ایران جری‌تر شده‌اند و نه تنها سقوط نکرده بلکه دستش بلند است و لذا مصمم‌تر می شوند که ایران را بکوبند و این می‌تواند از پیامدهای منفی منطقه‌ای باشد. ضمن این‌که در سطح بین‌المللی قدرت‌های متخاصم برای جلوگیری از قدرتمندتر شدن ایران، بزرگ‌تر شده‌اند و تلاش می‌کنند تا با پرونده سازی جدید علیه ایران و فشار بیشتر، ایران را مهار کنند، این هم از پیامدهای منفی برای ایران است. 

دبیر اسبق شورای راهبردی روابط خارجی همچنین بیان کرد: یکی دیگر از پیامدهای تهدیدساز می‌تواند احتمال شکل‌گیری ائتلاف‌های منطقه‌ای علیه ایران باشد که سیگنال‌هایی را در خلیج فارس هم دیدیم، البته پیمان مکه آخرین اقدامی بود که در ریاض دنبال کردند. به علاوه در منطقه قدرت‌های رقیب برای کنار گذاشتن ایران از نظم جدید امنیت منطقه‌ای مصمم‌تر شدند که با همکاری با آمریکا و ایجاد پایگاه برای آن، نظم منطقه‌ای را آمریکا محور دنبال کنند و لذا سناریوی مطلوب برای آن‌ها کنار گذاشتن ایران از نظم جدید منطقه‌ای بود. 

این عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی در ادامه با اشاره به فرصت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی ناشی از جنگ برای ایران گفت: جنگ‌های 1404 و 1405 به یک نقطه عطف تعیین تکلیف دوران طولانی گذار از 1990 تا به امروز از نظم دو قطبی فروپاشیده به نظم فعلی تبدیل شد. ماهیت این جنگ که در آن دو قدرت جهانی به ایران حمله کردند و برخلاف تصور آن‌ها کشور مورد تهاجم قرار گرفته نه تنها دچار فروپاشی نشد، بلکه اکنون می‌تواند در مورد آینده آن تعیین‌کننده باشد، به نوعی قمار بزرگی شکل گرفته که در آن بازنده خیلی می‌بازد و برنده هم خیلی می‌بَرد؛ در واقع ترامپ تفاهم نامه اسلام آباد را قبول کرد اما تلقی این است که اگر عمل کند خیلی می‌بازد. بنابراین عدم پیروزی آمریکا و اسرائیل در این جنگ به نظر می‌رسد نظم جهانی پساجنگ را به نفع محور شرارت رقم نخواهد زد، به دلیل اینکه ایران شکست نخورده بلکه تبدیل به فرصتی شده که در نظم پساجنگ، ایران وزن تعیین‌کننده‌ای خواهد داشت.

وی تصریح کرد: این جنگ عامل شتاب‌زا برای نظم بعدی دارد، اگر چنین باشد ایده جهان چند قطبی تضعیف می‌شود و در مقابل ائتلاف «ایران، چین و روسیه» تقویت می‌شود و نتیجه اثرگذاری این جنگ تحمیلی اخیر ایجاد فرصت بزرگ برای ایران و سایر کشورهای مستقل خواهد بود.

این استاد دانشگاه افزود: در جهان دو گانه‌ای که از یک طرف اردوگاه اپستین ترامپ و نتانیاهو به آن شهرت پیدا کرده و از طرف دیگر کشتار غزه را انجام می‌دهند، نوع برخورد و ایستادگی ایران یک اردوگاه متقابلی را شکل داد که اردوگاه حریت، آزادگی، اخلاق و ایستادگی است، به عبارت دیگر این جنگ باعث برجسته شدن ایران به مثابه اخلاق و انسانیت شد. 

خرمشاد با بیان این‌که قدرت نرم ایران در نظام سیاسی افزایش یافته است، اظهار کرد: نوع مقاومت رهبران ایران و شهید شدن رهبر کشورمان توسط ترامپ و نتانیاهو عملا ایران را به نوک پیکان ضد هژمون تبدیل کرده و ایران به عنوان یک کشور و نیروی پیشگام و پیشرو هم برای مسلمانان و افکار عمومی استقلال خواهان در جهان تبدیل شده است. 

وی با تاکید بر این‌که در جریان جنگ اخیر ضربه سختی به آبرو و حیثیت آمریکا در جهان هم به قدرت سخت و هم قدرت نرم آن وارد شد، گفت: درست است که آمریکا تلاش کرد به ما ضربه بزند، اما نتیجه‌ای که می‌خواست حاصل نشد. در مقابل «محور مقاومت» که با محور ایران در منطقه شکل گرفته بود، به «جبهه مقاومت» تبدیل شد.  

این عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی در بخش دیگری از سخنان خود یکی از پیامدهای جنگ را به حاشیه رانده شدن اروپا توسط آمریکا، ایران دانست و افزود: در سطح جهانی تغییر معادله «تسلیم» ایران به «تحکیم» ایران اتفاق افتاده است. ترامپ صراحتا می‌گوید که نفت می‌خواهد وقتی نفت را به آن‌ها بدهی یعنی تسلیم کشور، رئیس جمهور، پارلمان و همه چیز. حتی در مورد تنگه هرمز که از زمان باستان نامش «هرمز» بوده، ادعا خواهند داشت.

وی تاکید کرد: یکی از پیامدهای این جنگ این بود که تابوی ترس از جنگ با قدرت‌های هسته‌ای شکسته شد، دو قدرت هسته‌ای به ایران حمله کردند و ایران نه تنها نترسید که اگر جنگ کنم فلان می‌شود، بلکه ایران جواب داد و به قول عامه مردم آن هم در حد «بوندسلیگا»، لذا اکنون بازدارندگی هسته‌ای قدرت‌های بزرگ هسته‌ای مثل قبل از جنگ با ایران نیست. 

این استاد دانشگاه با اشاره به این‌که افول آمریکا به عنوان یک قدرت جهانی هژمون سرعت گرفته است، گفت: اکنون جهان به نسل جدید جنگ‌ها وارد شده و مهم‌تر از آن، اینکه سرافراز و سربلند بودن از این جنگ بیرون آمد. در واقع این جنگ باعث رویین تن شدن ایران برای جنگ‌های احتمالی در آینده شد و از نادرترین‌هاست که یک جنگ جدید را کشوری تجربه کند و بتواند سرپا بماند. 

این عضو هیات علمی دانشگاه با بیان این‌که از ایران به عنوان یک قدرت چهارم جهانی یاد می‌کنند و این نام‌گذاری در آمریکا انجام شده است، گفت: باید گفت که آغاز تبدیل شدن ایران از یک قدرت منطقه‌ای به یک قدرت جهانی را شاهد هستیم، زیرا می‌بینیم اعتبار ایران هم سنگ و هم وزن چین و روسیه در ائتلاف ضد غربی شده و نتیجه آن را در ارتقا ایران در دو پیمان شانگهای و بریکس هم شاهد هستیم. 

خرمشاد با تاکید بر این‌که ایران به یک بازیگر بازی‌ساز در پساجنگ تبدیل شده است، گفت: سرمایه اجتماعی ایران در منطقه و جهان در میان دولت‌ها و ملت‌ها افزایش یافته است، علاوه بر این یک اهرم بازدارنده جدید جهان را به نام تنگه هرمز در تراز جهانی پیدا کرده است. همچنین توان منطقه‌ای و موشکی و گروه‌های نیابتی در مذاکرات ایران و آمریکا از روی میز برداشته شده است. الان می‌بینیم که ترامپ نهایت خواسته‌اش این است که در مورد برنامه هسته‌ای ایران گفت‌وگو کند و دیگر اسمی از موشکی و مسائل دیگر نمی‌آورد، در حالی که قبلا چنین نبود و این هم یکی از پیامدهای فرصت‌ساز جنگ است. 

این استاد دانشگاه با اشاره به تفاهم‌نامه اسلام آباد اظهار کرد: تفاهم 14 ماده‌ای اسلام‌آباد که به تعبیر هوش مصنوعی 75 درصد خواسته‌های ایران محقق شده و این موضوع خیلی مهمی است، یعنی به رسمیت شناخته شدن بازیگری ایران در عمل، و علت این‌که ترامپ آن را رد کرد فشارهای داخلی آمریکا بود که این چه تفاهمی است که امضا کردید! 

خرمشاد افزود: اثر جهانی تفاهم‌نامه در ماه‌ها و سال‌های آینده خود را نشان خواهد داد. ما یک متن داریم، یک فرامتن، هر دو از جنبه خودش قابل تامل است، در حالی که برجام به لحاظ متن این طور نبود درست نقطه مقابل بود. 

وی در ادامه گفت: مساله دیگر ظهور و تثبیت ایران به عنوان قدرت برتر موشکی و پهپادی است، به عبارتی توان موشکی و پهپادی ایران در جایگاه یک اهرم امتحان خودش را پس داده است. 

این استاد دانشگاه یادآور شد: ایران و ایرانی در جهان اعتبار پیدا کرده و تصویر ایران در ذهنیت بسیاری از ایرانیان خارج از کشور تغییر پیدا کرده است. بنابراین جنگ برای ما به مثابه کشوری که مورد تهاجم قرار گرفت شاید در نگاه نخست تهدید بوده و خسارت دادیم اما فرصت های بسیاری برای ما فراهم کرده است. 

خرمشاد درباره این‌که آیا امکان دارد. نظم آمریکایی دوباره در منطقه حاکم شود، گفت: برخی می‌گویند ایران در همین منطقه هژمون شده و برخی می‌گویند نشده، این مساله را با تضعیف آمریکا و اسرائیل در منطقه و آن هم با زهر چشم گرفتن جدی و سخت از بعضی از این کشورهای حاشیه خلیج فارس می‌توان تحلیل کرد.

وی تصریح کرد: ما در اسلام آباد مذاکره کردیم، اسرائیل به لبنان حمله کرد، هنوز نوبت به یمن نرسیده بود و به نظر می رسد که بخشی از پازل جنگ نامتقارن ایران هم یمن بوده است.

این استاد دانشگاه با اشاره به محاصره دریایی و زمینی ایران گفت: محاصره آنها چند سال است جریان دارد، ۲۰ سال، ۳۰ سال، در اصل ماجرا از اینجا شروع شد که هواپیمای ایرانی رفت مقامات یمنی را برای مراسم وداع رهبری بیاورد و نتیجه همین شد که می‌بینیم، یمن می‌گوید ما را محاصره کردید باید آن را بردارید. بحث یمن لزوما حمایت از ایران نیست، بلکه می‌گوید دارم از خودم حمایت می‌کنم.

خرمشاد با اشاره به نشست چهار جانبه در تهران نیز اظهارکرد: اینکه مثلا عربستان، پاکستان و ترکیه به ایران می‌آیند که شکل دهندگان پیمان مکه هستند، نشان می‌دهد که بازگشت نظم آمریکایی سناریوی مطلوب غربی‌ها و کشورهای منطقه است، در مقابل بیرون رفتن آمریکا از منطقه و شکل‌گیری یک نظم منطقه‌ای خودبنیاد مطلوب ایران است.

انتهای پیام