به گزارش ایسنا، سعید بیگ‌زاده در پنجمین سمینار تخصصی استقرار نظام سلامت ایمنی و محیط زیست (HSE) در آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی، پژوهشی و فناوری که امروز سه‌شنبه ۱۲ آبان ماه برگزار شد، با اشاره به استفاده گسترده از مواد شیمیایی در آزمایشگاه‌های دانشگاهی و مراکز تحقیقاتی، گفت: بخشی از این مواد پس از انجام آزمایش‌ها دیگر قابلیت استفاده مجدد ندارند و به پسماند تبدیل می‌شوند. این پسماندها می‌توانند شامل مواد اسیدی و قلیایی، حلال‌ها، ترکیبات حاوی فلزات سنگین، مواد واکنش‌پذیر و ناسازگار با یکدیگر و همچنین ظروف، فیلترها، دستمال‌ها و تجهیزات آلوده باشند.
وی با بیان اینکه یکی از چالش‌های مدیریت پسماندهای شیمیایی، انباشت آن‌ها بدون شناسایی و برنامه مشخص برای نگهداری و دفع است، افزود: در برخی موارد، پسماندهایی با ویژگی‌های شیمیایی متفاوت و حتی ناسازگار در کنار یکدیگر نگهداری می‌شوند؛ در حالی که بی‌توجهی به ویژگی‌های هر ماده می‌تواند خطر بروز واکنش‌های ناخواسته و ایجاد شرایط مخاطره‌آمیز را افزایش دهد.
مدیرعامل یک شرکت مدیریت پسماند، تخلیه پسماندهای شیمیایی در شبکه فاضلاب را از دیگر مشکلات این حوزه دانست و گفت: ورود این مواد به شبکه فاضلاب می‌تواند موجب آلودگی سامانه‌های تصفیه و منابع آب زیرزمینی شود و در نهایت آلاینده‌ها را وارد محیط‌زیست و چرخه زندگی انسان کند.
ضرورت تفکیک پسماندها از مبدأ
وی تفکیک پسماند از مبدأ را یکی از مهم‌ترین اقدامات برای پیشگیری از بروز مشکلات زیست‌محیطی و ایمنی دانست و اظهار کرد: پسماندهای شیمیایی باید بر اساس ماهیت و ویژگی‌هایشان شناسایی و از یکدیگر تفکیک شوند. نمی‌توان همه پسماندها را بدون توجه به ترکیبات و میزان خطر آن‌ها در یک گروه قرار داد یا برای همه آن‌ها روش مدیریتی یکسانی در نظر گرفت.
وی ادامه داد: پس از شناسایی و تفکیک، باید با توجه به ماهیت پسماند، میزان خطر، امکان بازیافت و الزامات قانونی و زیست‌محیطی، روش مناسب مدیریت آن انتخاب شود. بازیافت و بازیابی مواد، خنثی‌سازی کنترل‌شده، تصفیه شیمیایی، روش‌های حرارتی و تثبیت و جامدسازی از جمله روش‌هایی هستند که با توجه به ویژگی‌های پسماندها می‌توان از آن‌ها استفاده کرد.
تثبیت و جامدسازی؛ راهکاری برای کاهش انتشار آلاینده‌ها
بیگ‌زاده با تشریح روش‌های تثبیت و جامدسازی پسماندهای شیمیایی، توضیح داد: در فرایند تثبیت، هدف کاهش تحرک آلاینده‌ها و جلوگیری از آزاد شدن و انتشار آن‌ها در محیط‌زیست است؛ به‌گونه‌ای که احتمال انتقال مواد آلاینده به آب و خاک کاهش یابد. در جامدسازی نیز با استفاده از مواد افزودنی، شرایطی ایجاد می‌شود که پسماند قابلیت پراکندگی کمتری داشته باشد.
وی با اشاره به استفاده از موادی مانند آهک و سیمان در برخی فرایندهای تثبیت و جامدسازی، گفت: این مواد را نمی‌توان برای همه انواع پسماندها به‌صورت یکسان به کار برد؛ بلکه انتخاب افزودنی و روش مناسب باید بر اساس ویژگی‌های شیمیایی و ماهیت پسماند انجام شود. در واقع، پیش از انتخاب روش بی‌خطرسازی، لازم است ترکیبات و مشخصات پسماند به‌درستی بررسی شود.
مسئولیت قانونی تولیدکننده پسماند
مدیرعامل یک شرکت مدیریت پسماند با اشاره به مسئولیت قانونی دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و آزمایشگاه‌ها در مدیریت پسماندهای شیمیایی، گفت: بر اساس قانون مدیریت پسماند و الزامات سازمان حفاظت محیط‌زیست، تولیدکننده پسماند مسئول مدیریت صحیح آن است و این موضوع تنها به واحدهای صنعتی محدود نمی‌شود؛ بلکه دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و آزمایشگاه‌های دولتی و خصوصی را نیز در بر می‌گیرد.
وی افزود: بی‌توجهی به الزامات مدیریت پسماند می‌تواند پیامدهای قانونی از جمله جریمه و ارجاع موضوع به مراجع قضایی را به دنبال داشته باشد.
بیگ‌زاده تأکید کرد: مسئولیت تولیدکننده با خارج شدن پسماند از محیط آزمایشگاه یا تحویل آن به یک مجموعه دیگر خاتمه پیدا نمی‌کند؛ بلکه باید فرایند انتقال، تحویل و سرنوشت نهایی پسماند نیز پیگیری شود تا اطمینان حاصل شود که این مواد به شکل اصولی مدیریت شده‌اند.
وی بر ضرورت توجه دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی به شناسایی پسماندهای تولیدی، تفکیک آن‌ها از مبدأ، نگهداری ایمن و انتخاب روش مناسب برای مدیریت و بی‌خطرسازی تأکید کرد.
انتهای پیام
