به گزارش ایسنا، بهمن حاجی، معاون HSE دانشگاه صنعتی شریف، در پنجمین سمینار تخصصی استقرار نظام سلامت، ایمنی و محیط زیست (HSE) در آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی، پژوهشی و فناوری که امروز سه‌شنبه ۱۲ آبان‌ماه در مصلای تهران برگزار شد، با تأکید بر ضرورت استقرار نظام مدیریت HSE در دانشگاه‌ها گفت: در بسیاری از مراکز آموزشی، کارشناس یا مسئول HSE وجود دارد، اما فرایند و سیستم مشخصی برای فعالیت او تعریف نشده است؛ در نتیجه مسئول HSE نمی‌داند چه اقداماتی را باید در چه مسیری دنبال کند.
وی با اشاره به سه دلیل اصلی استقرار نظام مدیریت HSE در دانشگاه‌ها، حفاظت از سرمایه انسانی را مهم‌ترین دلیل دانست و افزود: این سیستم برای حفاظت از کارکنان، استادان، دانشجویان، پیمانکاران و حتی افرادی که به‌صورت موقت وارد مجموعه دانشگاه می‌شوند، ضروری است.
حاجی کاهش هزینه‌های مستقیم و پنهان و کسب اعتبار سازمانی را از دیگر دلایل استقرار این نظام برشمرد و گفت: برخلاف تصور رایج، هزینه‌های HSE صرفاً هزینه‌بر نیست و می‌تواند برای مجموعه درآمدزا باشد. همچنین استقرار این سیستم به سازمان اعتبار می‌بخشد و جایگاه آن را ارتقا می‌دهد.
کاهش تا ۷۰ درصدی حوادث بحرانی با استقرار نظام ایمنی
معاون HSE دانشگاه صنعتی شریف با اشاره به آمار سازمان بین‌المللی کار درباره تأثیر استقرار نظام مدیریت ایمنی گفت: بر اساس آمار این سازمان، استقرار این سیستم می‌تواند تا ۷۰ درصد حوادث بحرانی را در سازمان‌هایی که آن را اجرا کرده‌اند، کاهش دهد.
وی با بیان اینکه به دلیل نبود سیستم و زیرساخت‌های کافی، آمارهای داخلی در این زمینه از کیفیت و کفایت لازم برخوردار نیست، بر ضرورت توجه دانشگاه‌ها به استقرار نظام مدیریت HSE تأکید کرد.
حاجی با اشاره به الزامات قانونی این حوزه گفت: اگرچه قانون کار در فصل‌های چهارم و پنجم مستقیماً به استقرار این سیستم اشاره نکرده است، اما الزامات قانونی در قالب مقررات کمیته حفاظت فنی و آیین‌نامه‌های مصوب بهداشت وجود دارد که دانشگاه‌ها باید آن‌ها را رعایت کنند.
وی ادامه داد: کارشناسان و مسئولان HSE می‌توانند با استناد به این الزامات قانونی، ضرورت استقرار سیستم را برای مدیران مجموعه تبیین کنند؛ چراکه در صورت اجرا نشدن الزامات، مدیران و مسئولان مجموعه باید پاسخگو باشند.
استقرار نظام HSE بدون تعامل با بخش‌های دانشگاه امکان‌پذیر نیست
حاجی با تأکید بر ضرورت تعامل مسئولان HSE با بخش‌های مختلف دانشگاه گفت: برای مثال، اگر مسیرهای خروج اضطراری مسدود باشند، کارشناس HSE به‌تنهایی نمی‌تواند آن‌ها را پاکسازی کند؛ چراکه نیروی انسانی و امکانات لازم را در اختیار ندارد. در چنین شرایطی باید با بخش‌هایی مانند مدیریت پشتیبانی یا مدیریت امور ساختمان تعامل داشته باشد تا موضوع از مسیر درست پیگیری شود.
وی افزود: مسئول HSE باید با تمام بخش‌های دانشگاه، از جمله معاونت پژوهشی، معاونت اداری و معاونت دانشجویی ارتباط مستقیم داشته باشد. اجرای این سیستم نیازمند همکاری مجموعه دانشگاه است و نمی‌توان آن را صرفاً برعهده یک یا چند کارشناس HSE گذاشت.
استقرار نظام مدیریت ایمنی باید مرحله‌به‌مرحله انجام شود
معاون HSE دانشگاه صنعتی شریف با تشریح مراحل اجرای نظام مدیریت HSE اظهار کرد: استقرار این سیستم باید با استفاده از ظرفیت شرکت‌های مشاور و برون‌سپاری بخشی از فرایند انجام شود؛ چراکه یک کارشناس به‌تنهایی نمی‌تواند سیستم مدیریت HSE را در کل سازمان مستقر کند.
وی با اشاره به امکان اجرای آزمایشی این سیستم در چند ساختمان دانشگاه گفت: دانشگاه‌ها می‌توانند ابتدا دو ساختمان را به‌عنوان پایلوت انتخاب کنند و پس از بررسی بازخوردها و اصلاح مشکلات، اجرای آن را به ساختمان‌های دیگر گسترش دهند.
حاجی با تأکید بر اینکه استقرار نظام مدیریت HSE یک فرایند یک‌روزه، یک‌ماهه یا دوماهه نیست، تصریح کرد: این فرایند حدود ۳ تا ۴ سال زمان می‌برد، اما قلب سیستم ایمنی است. اگر دانشگاه‌ها نتوانند آن را به‌صورت مستمر و تدریجی اجرا کنند، در عمل درجا خواهند زد و اقدامات مقطعی به نتیجه مطلوب نمی‌رسد.
ارزیابی ریسک باید مبنای تدوین دستورالعمل‌های ایمنی باشد
وی با تشریح مراحل اجرایی استقرار نظام مدیریت HSE، ممیزی و تحلیل شکاف را نخستین مرحله دانست و گفت: در این مرحله باید وضعیت موجود سازمان، سوابق حوادث و بازرسی‌ها بررسی و مستند شود تا مشخص شود دانشگاه در چه نقطه‌ای از نظر ایمنی قرار دارد.
حاجی افزود: در تحلیل شکاف باید بخش‌های دارای مشکل شناسایی شوند. برای مثال، ممکن است پیمانکاری برای نصب ژنراتور وارد دانشگاه شود و با برق ۲۰ کیلوولت سروکار داشته باشد، اما مسئول HSE از حضور او مطلع نباشد. این موارد باید شناسایی و برای رفع آن‌ها اقدام شود.
وی ارزیابی ریسک را از دیگر مراحل مهم استقرار این نظام برشمرد و گفت: دانشگاه باید ریسک‌های مجموعه را به‌طور کامل ارزیابی کند و خروجی این ارزیابی را به‌صورت اولویت‌بندی‌شده در اختیار رئیس دانشگاه قرار دهد تا مشخص شود کدام بخش‌ها به اقدامات فوری‌تر و منابع بیشتری نیاز دارند.
معاون HSE دانشگاه صنعتی شریف تأکید کرد: تدوین دستورالعمل‌های ایمنی نباید بدون شناسایی خطرات و ارزیابی ریسک انجام شود. نمی‌توان بدون طی مراحل قبلی، مستقیماً به سراغ تدوین دستورالعمل برای فعالیت‌هایی مانند سنتز مواد شیمیایی رفت.
وی با اشاره به ضرورت اجرای اقدامات اصلاحی و پایش مستمر ادامه داد: پس از اجرای مراحل اولیه، باید مشکلات باقی‌مانده در چرخه برنامه‌ریزی، اجرا، بررسی و اقدام اصلاحی قرار گیرند تا فرایند بهبود مستمر در دانشگاه دنبال شود.
پیشنهاد تشکیل کارگروه ایمنی دانشگاه‌های وزارت علوم
حاجی با اشاره به اهمیت تیم‌سازی در دانشگاه‌ها گفت: تیم‌سازی به این معناست که بخش‌های مختلف دانشگاه، از جمله مدیریت پشتیبانی و امور ساختمان، خودشان خطرات را شناسایی و برای رفع آن‌ها اقدام کنند. مسئول HSE باید به‌جای تقابل با این بخش‌ها، با تعامل و آموزش، آن‌ها را به همراهان خود تبدیل کند.
وی با اشاره به تجربه دانشگاه صنعتی شریف در این زمینه افزود: در برخی پروژه‌های ایمنی، پس از آموزش و ابلاغ موارد موردنیاز، بخش پشتیبانی دانشگاه به‌صورت مستقل اقداماتی مانند نصب حفاظ برای فن‌ها را انجام می‌دهد. این همان نتیجه تیم‌سازی و تعامل مؤثر است.
معاون HSE دانشگاه صنعتی شریف در پایان پیشنهاد کرد کارگروهی برای ایمنی در وزارت علوم تشکیل شود تا دانشگاه‌ها بتوانند تجربه‌های موفق خود را به اشتراک بگذارند.
وی همچنین با اشاره به ضرورت ممیزی و خودممیزی در سازمان‌ها اظهار کرد: سازمان‌های مختلف در دنیا ممیزی و خودممیزی دارند و دانشگاه‌ها نیز می‌توانند به سمت تبادل تجربه و ممیزی متقابل حرکت کنند.
انتهای پیام
