فرید جواهرزاده در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به ظرفیتهای گسترده گردشگری مشهد و خراسان رضوی، اظهار کرد: این استان به‌ویژه در حوزه گردشگری مذهبی و زیارتی، یکی از قطب‌های گردشگری کشور محسوب می‌شود و از ظرفیت قابل‌توجهی در بخش زیرساخت‌ها و تاسیسات اقامتی برخوردار است، به‌طوری‌که بیش از ۵۰ درصد ظرفیت اقامتی کشور در مشهد متمرکز شده است.
وی با بیان اینکه مشهد سالانه میزبان میلیونها زائر و گردشگر داخلی و خارجی است، افزود: وجود هتل‌ها، هتل‌آپارتمان‌ها، مهمان پذیرها، خانه‌های مسافر، دفاتر خدمات مسافرتی و همچنین ظرفیتهای حمل‌ونقل هوایی، ریلی و جاده‌ای، نشان‌دهنده برخورداری استان از زیرساخت‌های مناسب گردشگری است.
این کارشناس گردشگری با طرح این پرسش که آیا ظرفیتهای موجود می‌تواند پاسخگوی نیاز گردشگران در آینده باشد، تصریح کرد: مشهد به واسطه وجود بارگاه مطهر امام رضا(ع) از ظرفیت منحصر به فردی در حوزه گردشگری زیارتی برخوردار است اما در کنار آن ظرفیتهای متعددی برای توسعه سایر انواع گردشگری در استان وجود دارد که تاکنون به اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفته است.
جواهرزاده با اشاره به محدود بودن بستههای متنوع سفر و تورهای یک‌روزه و نیم‌روزه به نقاط مختلف استان، بیان کرد: عمده مسیرهای گردشگری اطراف مشهد به شهرهایی مانند توس، نیشابور، طرقبه، شاندیز و در برخی موارد کلات محدود می‌شود و کمتر شاهد برگزاری تورهایی به مقاصدی مانند نشتیفان خواف، تربت‌جام، تربت‌حیدریه و سبزوار هستیم. این مسئله یکی از ضعف‌های جریان توسعهسفر در خراسان رضوی است.
وی با اشاره به ضرورت عبور از گردشگری تک‌محصولی به گردشگری چندمحصولی، گفت: خراسان رضوی می‌تواند سهم بیشتری از گردشگران خارجی را که از طریق توراپراتورها وارد کشور می‌شوند، جذب کند. تحقق این موضوع مستلزم طراحی و معرفی بستههای سفر ویژه گردشگران خارجی است؛ بسته‌هایی که علاوه بر معرفی جاذبه های استان، به افزایش مدت ماندگاری و اقامت گردشگران نیز کمک کند.
ایران‌هراسی؛ یکی از موانع توسعه گردشگری خارجی
این عضو شورای علمی پژوهشکده گردشگری با اشاره به تاثیر شرایط بین المللی بر توسعه گردشگری کشور، خاطرنشان کرد: توسعه گردشگری خراسان رضوی تا حد زیادی از شرایط کلی گردشگری ایران تاثیر می‌پذیرد. اگر گردشگری ایران در بازارهای جهانی و برنامه‌های بازاریابی و تبلیغات بین‌المللی جایگاه مناسبی داشته باشد، خراسان رضوی نیز می‌تواند از این ظرفیت بهره بیشتری ببرد.
وی افزود: در شرایطی که کشور با تهاجم خارجی و تبلیغات ایران هراسانه برخی کشورها مواجه است، عملا با چالشی جدی در حوزه گردشگری روبه‌رو هستیم که آثار آن بر گردشگری کشور و خراسان رضوی نیز قابل مشاهده است.
جواهرزاده با اشاره به نقش تبلیغات و بازاریابی در جذب گردشگران بین‌المللی، تاکید کرد: معرفی جاذبه‌های گردشگری استان صرفا با انتشار بروشور، نقشه و پمفلت امکان‌پذیر نیست بلکه به برنامه‌ای هدفمند و بلندمدت نیاز دارد. استفاده از ظرفیت اینفلوئنسرها، شبکه‌های اجتماعی، تبلیغات ماهواره‌ای در رسانه‌های بین‌المللی و حضور در نمایشگاه‌های بزرگ گردشگری جهان ازجمله اقداماتی است که می‌تواند در این زمینه موثر باشد.
رئیس پیشین انجمن علمی طبیعت‌گردی ایران تعامل با توراپراتورها و شرکت‌های بزرگ اعزام‌کننده گردشگر به ایران را ضروری دانست و ادامه داد: برگزاری تورهای آشناسازی با حضور توراپراتورها، اینفلوئنسرها و افراد تاثیر گذار در حوزه گردشگری نیز می‌تواند به معرفی ظرفیتهای استان و افزایش جذب گردشگر کمک کند.
افزایش ظرفیت اقامتی و ارتقا کیفیت خدمات گردشگری ضروری است
این کارشناس گردشگری با اشاره به ضرورت توسعه زیرساخت‌های اقامتی استان، گفت: با وجود برخورداری مشهد از ظرفیت مناسب در حوزه تاسیسات اقامتی، باید تعداد تخت‌های رسمی افزایش پیدا کند و در کنار توسعه کمی، ارتقاکیفیت خدمات هتلداری، زائرپذیری، ظرفیت اقامتی و مهمان نوازی نیز مورد توجه قرار گیرد.
جواهرزاده با اشاره به لزوم توسعه ناوگان حمل‌ونقل هوایی در توسعه گردشگری، بیان کرد: بخش حمل‌ونقل هوایی و فرودگاهی با چالش‌های متعددی، به‌ویژه در زمینه تامین هواپیما، مواجه است. تحریم‌های اعمال شده در سال‌های گذشته نیز این مشکلات را تشدید کرده است. توسعه ناوگان حمل‌ونقل هوایی، زیرساخت‌های ریلی و جاده‌ای، فرودگاه‌ها و آزادراه‌ها از ضرورت‌های غیرقابل‌انکار توسعه گردشگری خراسان رضوی است.
این عضو شورای علمی پژوهشکده گردشگری با اشاره به اهمیت آموزش نیروی انسانی، تصریح کرد: در حوزه آموزش تخصصی کارکنان گردشگری نیازمند تدابیر ویژه هستیم. اگرچه دانشگاه‌ها، شرکت‌ها و موسسات آموزشی استان در ارتقا سطح دانش نیروهای تخصصی اقدامات خوبی انجام داده‌اند اما این اقدامات کاافی نیست و فعالان حوزه گردشگری و زیارت باید آموزش‌های تخصصی و به‌روز دریافت کنند.
وی با بیان اینکه آموزش نباید صرفا به کارکنان تاسیسات گردشگری محدود شود، خاطرنشان کرد: رانندگان تاکسی، ارائه دهندگان خدمات عمومی، مغازه‌داران و کسبه محلی نیز به‌عنوان بخش‌هایی از زنجیرخ تامین گردشگری باید آموزش‌های لازم را دریافت کنند تا کیفیت خدمات‌رسانی به زائران و گردشگران ارتقا پیدا کند.
گردشگری زیارت ظرفیت ایجاد اشتغال پایدار در مشهد را دارد
جواهرزاده با اشاره به جایگاه اقتصادی گردشگری زیارت، اظهار کرد: سفرهای زیارتی و گردشگری مذهبی از مهم‌ترین بخش‌های گردشگری کشور محسوب می‌شوند و بخش قابل‌توجهی از مخاطبان آن را خانواده‌هایی تشکیل می‌دهند که به‌صورت خانوادگی و گروهی سفر می‌کنند.
وی افزود: این حوزه ظرفیت گسترده‌ای برای مدیریت و ساماندهی اقتصاد مشهد بر پایه اقتصاد زیارت دارد و می‌تواند در اقتصاد و اشتغال‌زایی استان نیز تاثیرگذار باشد. مشهد با توجه به جایگاه ویژه خود در گردشگری زیارت و میزبانی از میلیونها زائر و گردشگر، ظرفیت ایجاد اشتغال پایدار و مولد در این حوزه را دارد.
این کارشناس گردشگری با اشاره به ضرورت توجه به سایر ظرفیتهای اقتصادی در کنار گردشگری زیارت، بیان کرد: توسعه گردشگری در شهری مانند مشهد نیازمند توجه به زیرساخت‌های اقتصادی و فعالیت‌هایی است که بتوانند به رونق اقتصادی شهر کمک کنند.
جواهرزاده با بیان اینکه گردشگری سلامت، اکوتوریسم، طبیعت‌گردی و سوغات زیارت ازجمله ظرفیتهای مکمل اقتصاد زیارت است، گفت: سوغات زیارت بخش‌های متنوعی مانند غذا و خوراک، صنایع‌دستی و هنرهای سنتی را در بر می‌گیرد که می‌تواند زمینه رونق فعالیتهای اقتصادی و اشتغال هنرمندان خراسانی و مشهدی را فراهم کند.
وی با اشاره به ظرفیت استان در زمینه تولید صنایع‌دستی و محصولات هنری، افزود: گوهرسنگ‌ها، سنگ‌های قیمتی، چرم و سایر مصنوعات و هنرهای دستی از جمله حوزه‌هایی هستند که می‌توانند در توسعه اقتصادی استان نقش داشته باشند.
توسعه طبیعت‌گردی بدون رعایت ملاحظات زیست‌محیطی آسیب‌زاست
رئیس پیشین انجمن علمی طبیعت‌گردی ایران با اشاره به تاثیر توسعه گردشگری بر محیط زیست و فرهنگ بومی، بیان کرد: اکوتوریسم یا بوم‌گردی از زیرمجموعه‌های طبیعت‌گردی است که بر سفر مسئولانه، حفاظت از محیط زیست و فرهنگ بومی و بهبود وضعیت اقتصادی جوامع محلی تایید دارد. اکوتوریسم نوعی گردشگری پایدار محسوب می‌شود که در صورت رعایت اصول آن، کمترین اثر منفی را بر طبیعت بر جای می‌گذارد و می‌تواند به فعالیتهای طبیعی و تنوع زیستی ارزش اقتصادی ببخشد. این موضوع فرصت مناسبی برای توسعه جوامع محلی فراهم می‌کند.
جواهرزاده با اشاره به ظرفیت طبیعت‌گردی در روستاها و مناطق خارج از شهر، گفت: توسعه این نوع گردشگری می‌تواند زمینه ارائه خدمات در قالب اقامتگاههای بوم‌گردی و عرضه محصولات محلی، سوغات، محصولات کشاورزی و دامی را فراهم کند و به بهبود وضعیت اقتصادی ساکنان این مناطق کمک کند.
رییس پیشین انجمن علمی طبیعت‌گردی ایران با اشاره به نسبت به پیامدهای منفی طبیعت‌گردی بدون ضابطه، خاطرنشان کرد: در صورتی که اصول حفاظت از محیط زیست در فعالیتهای گردشگری رعایت نشود، حضور گردشگران می‌تواند آثار مخربی بر محیط طبیعی و جوامع انسانی بر جای بگذارد.
این استاد دانشگاه گردشگری با اشاره به رواج برخی سفرهای بی‌ضابطه و فعالیت خودروهای آفرود در مناطق طبیعی، تاکید کرد: این نوع فعالیت‌ها گاهی خسارت‌هایی به طبیعت، درختان، پوشش گیاهی و سایر عرصه‌های طبیعی استان وارد می‌کنند که از این جهت نگران‌کننده است.
جواهرزاده با اشاره به لزوم آموزش گردشگران و استفاده از راهنمایان متخصص و دارای کارت راهنمایی از دیگر راهکارهای کاهش آسیب‌های طبیعت‌گردی است، اظهار کرد: با آموزش صحیح و حضور راهنمایان مسلط و متخصص می‌توان پیامدهای منفی توسعه اکوتوریسم را در مناطق گردشگری استان کاهش داد.
وی خاطرنشان کرد: حضور گردشگران خارجی می‌تواند فرصت مناسبی برای توسعه اقتصادی و ارتقا سطح معیشت مردم بومی و محلی استان باشد اماباید با برنامه‌ریزی هدفمند، استفاده از راهنمایان طبیعت‌گردی و رعایت اصول زیست‌محیطی، شرایطی فراهم شود که این ظرفیت‌ها و تنوع زیستی استان دچار تخریب نشوند و گردشگری مبتنی بر طبیعت به شکل پایدار توسعه پیدا کند.
انتهای پیام
