حجت‌الاسلام حبیب عباسی در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به ایام فاطمیه و ضرورت بازخوانی سیره زندگی حضرت زهرا (س)، اظهار کرد: ایام فاطمیه، فراتر از یک سوگواری تاریخی، فرصتی برای بازخوانی عمیق‌ترین الگوی زیست انسانی و الهی است و در این میان، برجسته‌ترین جلوه زندگی حضرت فاطمه زهرا (س)، نه فقط در جایگاه یک معصوم، بلکه در کسوت مادری تجلی می‌یابد.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به دغدغه‌های مادران امروز در حوزه تربیت فرزندان، بیان کرد: در روزگاری که مادران در میان نظریه‌های گوناگون تربیتی، دغدغه‌های روزمره و چالش‌های زندگی قرار دارند، رجوع به سیره عملی حضرت زهرا (س) می‌تواند آرامش‌بخش و راهگشا باشد.
تربیت از طریق مشاهده و الگوسازی
عباسی نخستین اصل تربیتی در سیره حضرت زهرا (س) را آموزش از طریق حضور و الگوسازی دانست و گفت: فرزند در محیط خانه، پیش از آنکه پند بشنود، دغدغه‌های ذهنی مادر را مشاهده می‌کند.
وی با اشاره به روایت امام حسن مجتبی (ع) درباره عبادت شبانه حضرت زهرا (س)، اظهار کرد: امام حسن (ع) می‌فرمایند مادرم را دیدم که در شب جمعه در محرابش به نماز ایستاد و تا طلوع صبح در رکوع و سجود بود. شنیدم که برای مردان و زنان مؤمن با ذکر نام دعا می‌کرد و بسیار دعا می‌کرد، اما برای خودش دعا نکرد. امام حسن (ع) از مادرشان پرسیدند: مادر! چرا برای خود دعا نمی‌کنی؟ حضرت زهرا (س) در پاسخ فرمودند: فرزندم! اول همسایه، سپس اهل خانه.
این استاد حوزه و دانشگاه تصریح کرد: این روایت، درس ایثار اجتماعی و اولویت‌بندی اخلاقی است. امام حسن (ع) در این صحنه، تنها یک عبادت ساده را نمی‌بینند، بلکه نظام ارزشی مادرشان را می‌آموزند. مادری که فرزندش ناظر نیایش‌های دلسوزانه اوست، در واقع ظرفیت روانی و نوع‌دوستی را در عمق جان فرزندش نهادینه می‌کند. در این الگو، فرزند می‌آموزد که دین‌داری امری فردی و خودخواهانه نیست.
مشارکت دادن فرزندان در فعالیت‌های خیرخواهانه
وی دومین اصل تربیتی در سیره حضرت زهرا (س) را مشارکت دادن فرزندان در فعالیت‌های خیرخواهانه دانست و گفت: تربیت در این مکتب، منفعلانه نیست، بلکه فرزند باید در انجام کارهای بزرگ سهیم باشد.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به آیه هشتم سوره انسان، «وَیُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَی حُبِّهِ مِسْکِینًا وَیَتِیمًا وَأَسِیرًا»، اظهار کرد: این آیه به اطعام مسکین، یتیم و اسیر اشاره دارد و مفسران تصریح دارند که این آیه در شأن اهل‌بیت (ع) است که افطار خود را به نیازمندان بخشیدند.
عباسی ادامه داد: حضرت زهرا (س) فرزندانشان را فقط تماشاگر ایثار نکردند، بلکه آنان در این انفاق شریک بودند. آموزش مسئولیت‌پذیری اجتماعی در سنین پایین، کودک را از خودمحوری دوران کودکی خارج کرده و به او هویت عنصر مفید می‌دهد.
تقسیم کار برای حفظ آرامش خانواده
وی سومین اصل در سیره خانوادگی حضرت زهرا (س) را تقسیم مسئولیت‌ها میان اعضای خانواده عنوان کرد و گفت: خانه باید محیطی امن برای رشد باشد، نه میدان تنش. تقسیم کار میان حضرت زهرا (س) و امام علی (ع) مبتنی بر توانمندی و مصلحت بود.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به روایتی درباره مراجعه حضرت علی (ع) و حضرت فاطمه (س) به پیامبر اکرم (ص) برای تقسیم امور خانواده، بیان کرد: علی و فاطمه (ع) از پیامبر خواستند تا در تقسیم امور خانواده بین آن دو قضاوت کند. پیامبر اکرم (ص) نیز کارهای مربوط به درون خانه را برای فاطمه (س) و کارهای بیرون خانه را برای علی (ع) تعیین کردند. پس از این تقسیم‌بندی، حضرت زهرا (س) فرمودند: جز خدا کسی نمی‌داند که من چقدر از این تقسیم خوشحال شدم؛ زیرا از شانه به شانه شدن با مردان بیگانه نجات یافتم و مشکل برخورد با مردان نامحرم از دوشم برداشته شد.
عباسی با اشاره به اهمیت این موضوع در خانواده‌های امروز، اظهار کرد: این تقسیم کار، یک مدل مدیریت انرژی است. وقتی مادر در خانه به دلیل نظم و تقسیم مسئولیت‌ها آرامش داشته باشد، این آرامش به فرزندان منتقل می‌شود. مادر امروز نیز باید بداند که کمال‌گرایی در انجام تمام امور خانه، دشمن اصلی انرژی تربیتی اوست.
مدیریت فشارهای روانی با ذکر و معنویت
این استاد حوزه و دانشگاه چهارمین اصل تربیتی در سیره حضرت زهرا (س) را توجه به معنویت و بهره‌گیری از ذکر برای مواجهه با دشواری‌های زندگی دانست و گفت: تربیت فرزند، به‌ویژه در شرایطی که مادر با چالش‌های خاص مانند مراقبت از کودک با نیازهای ویژه روبه‌روست، فشاری سنگین به همراه دارد و توجه به معنویت می‌تواند در تقویت روحیه و حفظ آرامش مادر مؤثر باشد.
عباسی با اشاره به ماجرای تعلیم تسبیحات حضرت زهرا (س) از سوی پیامبر اکرم (ص)، اظهار کرد: امیرالمؤمنین علی (ع) درباره سختی کارهای حضرت زهرا (س) می‌فرمایند: زهرا محبوب‌ترین و عزیزترین کس در دیده پدر خود بود. آن‌قدر با مشک آب کشید تا بند مشک بر روی سینه‌اش اثر گذاشت و آن‌قدر دستاس کرد تا کف هر دو دستش تاول زد. همچنین آن‌قدر خانه را جارو کرد تا پیراهنش رنگ خاک گرفت و آن‌قدر آتش در زیر دیگ روشن کرد که لباسش تیره شد. این کارهای دشوار به او آسیب فراوان وارد می‌آورد.
وی ادامه داد: امیرالمؤمنین (ع) می‌فرمایند روزی به فاطمه (س) گفتم: چه خوب است نزد پدرتان رفته و از آن حضرت بخواهید که خدمتگزاری برایتان در نظر بگیرد و قدری شما را یاری دهد تا این خدمات را او انجام بدهد. فاطمه نزد رسول خدا (ص) رفت، ولی در آنجا افرادی را دید که با هم سخن می‌گفتند، لذا از گفتن حیا کرد و بازگشت.
عباسی افزود: پیامبر اکرم (ص) متوجه شدند که دخترشان برای کاری نزد ایشان آمده است. روز بعد به خانه ما آمدند و پس از ورود فرمودند: فاطمه! دیروز از پدرت چه خواستی؟ امیرالمؤمنین (ع) در ادامه روایت می‌فرمایند که ماجرا را برای پیامبر توضیح دادم و ایشان فرمودند: آیا چیزی به شما نیاموزم که از خدمتگزار بهتر است؟ چون به بستر خواب رفتید، ۳۳ مرتبه خدا را تسبیح، ۳۳ مرتبه حمد و ۳۴ مرتبه تکبیر بگویید. حضرت زهرا (س) پس از شنیدن این توصیه سه مرتبه فرمودند: از خدا و رسولش راضی شدم.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به آثار معنوی این ذکر، تصریح کرد: این تسبیحات، یک آیین آرام‌بخش است. مادر با تکرار این ذکر، یادآور می‌شود که خدا بزرگ‌تر از تمام خستگی‌ها و مشکلات فرزند است. این ارتباط معنوی به مادر کمک می‌کند تا ظرفیت روانی خود را بازسازی کند و در لحظات اضطراب به منبع آرامش متصل شود.
توازن میان عاطفه و تربیت
عباسی پنجمین اصل تربیتی در سیره حضرت زهرا (س) را ایجاد توازن میان عاطفه و تربیت دانست و گفت: مهرورزی، بستر پذیرش آموزش است. فرزند تا طعم محبت را نچشد، ادب و تربیت را نمی‌پذیرد.
وی با اشاره به روایتی از سلمان فارسی درباره رفتار حضرت زهرا (س) با امام حسین (ع)، اظهار کرد: سلمان می‌گوید روزی فاطمه زهرا (س) را دیدم که مشغول آسیاب بود. در این هنگام، فرزندش حسین گریه می‌کرد و بی‌تاب بود. به ایشان عرض کردم برای کمک به شما آسیاب کنم یا بچه را آرام کنم؟ ایشان فرمودند: من به آرام کردن فرزندم اولی هستم، شما آسیاب را بچرخانید.
این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: سیره حضرت زهرا (س) نشان می‌دهد که عاطفه، ابزار لوس کردن نیست، بلکه بستر اعتماد است. مادری که پیگیر رشد و تربیت کودک خود است، باید بداند که در کنار تمرین‌های آموزشی، تداوم محبت و نگاه مشفقانه، از عوامل مهم پیشرفت کودک است. کودک بیش از هر تمرین آموزشی، به اطمینان قلبی از حضور و همراهی مادر در کنارش نیاز دارد.
سیره فاطمی؛ الگویی برای خانواده‌های امروز
عباسی در پایان با تأکید بر ضرورت بازخوانی سیره حضرت زهرا (س) در زندگی امروز، اظهار کرد: در هیاهوی زندگی مدرن و در میان انبوه مشغله‌ها و نظریه‌های گوناگون تربیتی، بازخوانی سیره حضرت زهرا (س) صرفاً مرور تاریخ نیست، بلکه بازتعریف یک سبک زندگی اصیل است.
وی افزود: مادری در این مکتب، تکرار یکنواخت امور روزمره نیست، بلکه مجاهدتی آگاهانه، رسالتی انسان‌ساز و بنیانی استوار برای ساختن جامعه‌ای مؤمن، مسئولیت‌پذیر و سرشار از عاطفه است.
این استاد حوزه و دانشگاه تصریح کرد: سیره عملی حضرت زهرا (س) به همه ما یادآوری می‌کند که آرامش خانه و بالندگی نسل، پیش از هر آموزش کلامی، در گرو پیوند مادر با معنویت، پرهیز از خستگی‌های فرساینده با تدبیر در امور و حاکم ساختن محبت بی‌دریغ بر روابط خانوادگی است. مادری که روزهای پرچالش رشد و تربیت نسل آینده را با توکل و تمسک به مکتب فاطمی سپری می‌کند، در حقیقت خاکریز اول تربیت دینی را حفظ کرده و خانه‌اش را به پرتوی از همان بیت نورانی مبدل ساخته است.
انتهای پیام
