سمیه حقی در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به نقش جامعه در ایجاد روابط اجتماعی جایگزین برای جبران خلأ شبکه خویشاوندی و مقابله با بحران تنهایی، اظهار کرد: برای بازسازی زیست جمعی و مهار بحران تنهایی، لازم است از اتکای صرف به شبکههای خویشاوندی سنتی عبور کنیم و به سمت بازتولید سرمایه اجتماعی از طریق تقویت نهادهای مدنی و اجتماعات محلهمحور حرکت کنیم.
وی افزود: یکی از راهکارهای مؤثر در این زمینه، توسعه مفهوم «خویشاوندی برگزیده» و شکلگیری شبکههای داوطلبانهای نظیر خانوادههای انتخابی است؛ به این معنا که افرادی بر اساس علایق، نیازها و تجربههای مشترک در کنار یکدیگر قرار میگیرند و با ایجاد روابط صمیمانه، همانند اعضای یک خانواده از یکدیگر حمایت میکنند.
این دکترای جامعهشناسی ادامه داد: چنین روابطی میتوانند به شکلگیری زیرساختهای حمایتی جدید در جامعه منجر شوند؛ بهگونهای که افراد برای حل مسائل و مشکلات مشترک، از جمله نگهداری و مراقبت از سالمندان، آموزش کودکان یا مشارکت در فعالیتهای خیریه، گرد هم آمده و مسئولیتهای اجتماعی را بهصورت جمعی بر عهده بگیرند.
حقی تصریح کرد: زمانی که افراد در چنین فعالیتهایی با یکدیگر همکاری میکنند، احساس تعلق به یک مجموعه مفید و برخورداری از حمایت اجتماعی در آنها تقویت میشود. در واقع، این احساس که «من تنها نیستم و عضوی از یک جمع مفید هستم» دوباره در افراد زنده میشود و حمایت عاطفی و مراقبتی که در گذشته عمدتاً از سوی خویشاوندان تأمین میشد، از طریق شبکههای صمیمانه و مردمی نیز امکان تحقق پیدا میکند.
ضرورت ایجاد فضاهای عمومی رایگان برای تقویت روابط اجتماعی
عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان لرستان با تأکید بر اهمیت فراهم کردن بسترهای مناسب برای استمرار این ارتباطات، اضافه کرد: پایداری نهادهای مدنی و شبکههای اجتماعی جایگزین، به بازطراحی فضاهای شهری و ایجاد مکانهایی برای دیدارهای حضوری و بدون هزینه وابسته است.
وی ادامه داد: ایجاد و توسعه فضاهای عمومی رایگان و دسترسپذیر مانند خانههای فرهنگ محله، باشگاههای ورزشی و هنری و کارگاههای هنری میتواند فرصتهای مناسبی برای تعاملات چهرهبهچهره فراهم کند.
این دکترای جامعهشناسی بیان کرد: چنین فضاهایی زمینه تعامل مستمر میان افراد، شکلگیری همدلی بینفردی و خروج از انزوای فردگرایانه را فراهم میکنند. در واقع، حضور افراد در محیطهای اجتماعی مشترک، امکان برقراری ارتباطات معنادار و تبدیل آشناییهای ساده به پیوندهای حمایتی و پایدار را افزایش میدهد.
مشارکت اجتماعی؛ راهکاری برای تقویت احساس تعلق و امنیت اجتماعی
حقی خاطرنشان کرد: سازوکارهای مشارکتی و شبکههای حمایتی محلی میتوانند مسئولیت مراقبت عاطفی و اجتماعی را از سطح فردی به سطح جامعه محلی منتقل کنند و زمینه تقویت احساس تعلق جمعی و امنیت اجتماعی را فراهم آورند.
وی تأکید کرد: شکلگیری چنین شبکههایی، علاوه بر جبران بخشی از خلأهای ناشی از گسست روابط خویشاوندی، میتواند ساختاری منعطف و پایدار از حمایتهای اجتماعی ایجاد کند که افراد را در برابر آسیبهای روانی ناشی از تنهایی و کاهش پیوندهای خانوادگی و خویشاوندی حمایت کند.
انتهای پیام