حجت‌الاسلام والمسلمین حجت عابدینی، در مراسم عزاداری شهادت فاطمه زهرا(س) که امروز پنجشنبه ۲۱ آبان در سالن همایش‌های جهاد دانشگاهی خراسان‌رضوی برگزار شد، با اشاره به ابعاد مختلف شخصیتی و سیره زندگی آن حضرت اظهار کرد: اگر قرار باشد در فرصتی کوتاه، شخصیت صدیقه طاهری(س) را به فردی که با معارف اسلامی آشنایی ندارد معرفی کنیم، باید به مهم‌ترین رسالت و نقشی بپردازیم که ایشان در تاریخ اسلام برعهده داشتند.
وی ادامه داد: فرزندپروری، همسرداری، عبادت، تهجد و دیگر ابعاد زندگی حضرت زهرا(س) همگی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند و در هر یک از این زمینه‌ها می‌توان ایشان را الگویی بی‌نظیر معرفی کرد، اما آنچه محور اصلی برگزاری مجالس فاطمیه و عزاداری شهادت ایشان به‌شمار می‌رود دفاع از مقام امامت و ولایت و حفظ پیوند میان نبوت پیامبر اکرم(ص) و امامت ائمه اطهار(ع) است.
عابدینی با بیان اینکه حضرت فاطمه زهرا(س) حلقه اتصال جریان هدایت الهی از پیامبران گذشته تا ائمه اطهار(ع) هستند، تصریح کرد: برای شناخت این جایگاه باید به‌سراغ مطالعه، تحقیق و بررسی منابع تاریخی و اعتقادی رفت، حتی برخی اندیشمندان غربی نیز پس از آشنایی با معارف شیعه و شخصیت حضرت زهرا(س) به ابعاد عمیق و جایگاه ویژه ایشان پی برده‌اند.
این سخنران مذهبی به مطالعات هانری کربن، فیلسوف و مستشرق غربی، درباره معارف شیعه اشاره کرد و گفت: آشنایی او با اندیشه شیعی و بررسی جایگاه اهل‌بیت(ع) زمینه توجه ویژه‌اش به شخصیت حضرت فاطمه زهرا(س) را فراهم کرد. این موضوع نشان می‌دهد که معارف فاطمی ظرفیت گسترده‌ای برای معرفی به جهان و گفت‌وگو با اندیشمندان دیگر جوامع دارد.
خطبه فدکیه؛ منشوری از معارف توحیدی و اعتقادی
وی با تأکید بر ضرورت بازخوانی خطبه حضرت زهرا(س) تصریح کرد: خطبه‌ای که به خطبه فدکیه معروف شده نباید صرفاً به موضوع فدک محدود شود، چراکه بخش‌های مختلف این خطبه به توحید، نبوت، امامت، ولایت، فلسفه احکام، تفسیر قرآن و بیان فضایل امیرالمؤمنین علی(ع) اختصاص دارد و از نظر محتوایی مجموعه‌ای گسترده از معارف اسلامی را در خود جای داده است.
عابدینی با اشاره به اینکه برخی افراد به واسطه مطالعه این خطبه با حقیقت مکتب اهل‌بیت(ع) آشنا شده‌اند، بیان کرد: در این زمینه با شخصی به نام عبدالمنعم حسن سودانی، از دانشمندان اهل سنت آشنا شدم که پس از شنیدن و بررسی خطبه حضرت فاطمه زهرا(س) به مطالعه بیشتر درباره این شخصیت پرداخت؛ وی در کتابی با عنوان «به نور فاطمه هدایت شدم» توضیح داده است که آشنایی با خطبه حضرت زهرا(س) نقطه آغاز تحول فکری و گرایش او به مکتب تشیع بوده است.
سخنران مذهبی ادامه داد: این فرد در توضیح تجربه خود بیان کرده است که هنگام شنیدن کلمات حضرت زهرا(س)، احساس کرده با سخنی روبه‌روست که نه در حد کلام معمول یک انسان، بلکه دارای مرتبه‌ای فراتر از سخنان متعارف بشری است و همین مسئله او را به تحقیق بیشتر درباره شخصیت حضرت فاطمه زهرا(س) و معارف شیعه سوق داده است.
وی با بیان اینکه شخصیت حضرت زهرا(س) و جایگاه تاریخی ایشان همچنان ظرفیت فراوانی برای پژوهش دارد، افزود: حتی موضوع مزار نامشخص حضرت فاطمه زهرا(س) را نیز می‌توان از ابعاد مختلف تاریخی و اعتقادی بررسی کرد. این مسئله در کنار دیگر شواهد تاریخی، پرسش‌هایی را درباره حوادث پس از رحلت حضرت محمد(ص) مطرح می‌کند که نیازمند مطالعه دقیق منابع است.
ماجرای فدک؛ مسئله‌ای فراتر از یک مطالبه مالی
عابدینی با اشاره به ماجرای فدک و احتجاج حضرت فاطمه زهرا(س) در برابر حاکمان وقت اظهار کرد: در برخی منابع اهل سنت از جمله صحیح بخاری روایتی نقل شده است که براساس آن پیامبران از خود ارثی باقی نمی‌گذارند. این روایت با استناد به جمله‌ای منتسب به پیامبر اکرم(ص) مبنی بر اینکه پیامبران چیزی به ارث نمی‌گذارند برای محروم کردن حضرت زهرا(س) از فدک مورد استناد قرار گرفت.
این سخنران مذهبی افزود: حضرت فاطمه(س) در خطبه خود با استناد به آیات قرآن این استدلال را به چالش کشیده و به آیاتی اشاره کردند که در آن‌ها از وراثت سلیمان از داوود(ع) و دعای زکریا(ع) برای داشتن فرزندی که وارث او باشد سخن گفته شده است. حضرت با طرح این پرسش که آیا آیه‌ای در قرآن وجود دارد که پیامبران را از ارث محدود بداند، طرف مقابل را به پاسخ‌گویی براساس قرآن فراخواندند.
وی با بیان اینکه موضوع فدک از منظر تاریخی و حقوقی نیز ابعاد مختلفی دارد، اظهار کرد: فدک صرفاً یک ملک به ارث رسیده نبود، بلکه براساس نقل‌های تاریخی پس از واگذاری آن به حضرت محمد(ص)، به حضرت فاطمه زهرا(س) بخشیده شده بود. این زمین از اموالی به‌شمار می‌رفت که بدون جنگ و درگیری در اختیار پیامبر(ص) قرار گرفته بود و در زمره اموال مربوط به غنائم جنگی قرار نداشت.
عابدینی ادامه داد: پس از نزول آیه مربوط به پرداخت حق خویشاوندان، حضرت محمد(ص) فدک را به حضرت زهرا(س) واگذار کردند؛ بنابراین موضوع مطالبه فدک تنها به مسئله ارث محدود نمی‌شد و حضرت فاطمه(س) از منظر دیگری نیز بر حق خود استدلال داشتند.
این سخنران مذهبی با طرح این پرسش که آیا ممکن است اعتراض و ایستادگی حضرت زهرا(س) صرفاً برای دستیابی به یک دارایی دنیوی بوده باشد، گفت: بررسی سیره ایشان نشان می‌دهد که در زندگی شخصی خود همواره اهل ایثار و بخشش بودند، تا جایی که لباس، زیورآلات و حتی غذای خود را به نیازمندان می‌بخشیدند، همچنین آیات مربوط به اطعام نیازمندان و ایثار اهل‌بیت(ع) در سوره انسان نیز جلوه‌ای از همین روحیه را نشان می‌دهد.
وی افزود: با توجه به شخصیت حضرت زهرا(س) و جایگاه امیرالمؤمنین علی(ع) نمی‌توان مسئله فدک را صرفاً یک اختلاف مالی و شخصی دانست، بلکه باید آن را در چارچوب دفاع از حق، تبیین جایگاه امامت و جلوگیری از کنار گذاشته شدن مسیر هدایت پس از حضرت محمد(ص) بررسی کرد.
مظلومیت امیرالمؤمنین(ع) و استدلال حضرت زهرا(س) درباره جایگاه امام
عابدینی با اشاره به حوادث پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) و پرسش برخی افراد درباره چرایی اقدام نکردن امیرالمؤمنین علی(ع) برای بازپس‌گیری حق امامت، به روایتی از زهرا(س) اشاره کرد و گفت: در یکی از نقل‌ها فردی از آن حضرت می‌پرسد اگر امیرالمؤمنین(ع) به عنوان جانشین پیامبر معرفی شده بودند، چرا برای گرفتن حق خود اقدام نکردند.
این سخنران مذهبی ادامه داد: حضرت فاطمه زهرا(س) در پاسخ به این پرسش جایگاه امام را به کعبه تشبیه کردند و فرمودند: «مَثَلُ الإمام مَثَلُ الکَعبَة»؛ یعنی مردم باید برای رسیدن به کعبه حرکت کنند و نه اینکه کعبه به‌سوی مردم برود؛ بر همین اساس مردم باید به سطحی از شناخت و آگاهی برسند که امام و جایگاه هدایتگری او را بشناسند و برای بهره‌مندی از هدایتش به‌سوی او حرکت کنند.
وی با اشاره به سخنان امیرالمؤمنین(ع) در نهج‌البلاغه درباره شرایط دشوار پس از رحلت پیامبر(ص) اظهار کرد: امام علی(ع) در توصیف آن شرایط بیان می‌کنند که در موقعیتی قرار گرفته بودند که اگر سخن می‌گفتند ممکن بود ایشان را به حرص بر حکومت و دنیاطلبی متهم کنند و اگر سکوت می‌کردند برخی این سکوت را ناشی از ترس از مرگ می‌دانستند.
عابدینی افزود: این شرایط در حالی بود که امیرالمؤمنین(ع) در میدان‌های مختلف دفاع از اسلام، شجاعت و ایثار خود را نشان داده بودند و در جنگ احد نیز زخم‌های متعددی برداشتند؛ بنابراین نمی‌توان سکوت و رفتار ایشان در آن مقطع را ناشی از ترس دانست، بلکه باید شرایط پیچیده جامعه اسلامی پس از رحلت حضرت محمد(ص) را در تحلیل آن مورد توجه قرار داد.
این سخنران مذهبی با اشاره به برخی گزارش‌های تاریخی درباره رفتار امیرالمؤمنین(ع) حتی با دشمنان خود، بر اهمیت کرامت انسانی و رعایت اخلاق در رفتار با مخالفان تأکید کرد و گفت: سیره آن حضرت نشان می‌دهد که حتی در مواجهه با دشمن نیز از تحقیر و رفتار خارج از موازین انسانی پرهیز می‌کردند.
وی با اشاره به برخی روایت‌ها درباره گریه‌های حضرت فاطمه زهرا(س) پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) اظهار کرد: رفتار و مواضع ایشان را باید با توجه به جایگاه عصمت و صداقت ایشان تحلیل کرد؛ نمی‌توان واکنش‌های ایشان را صرفاً به احساسات شخصی تقلیل داد، بلکه باید دلایل و زمینه‌های تاریخی آن را مورد بررسی قرار داد.
عابدینی با اشاره به نقل‌هایی درباره اعتراض برخی افراد به گریه‌های حضرت زهرا(س) گفت: در برخی روایت‌ها آمده است که از ایشان خواسته شد گریه خود را به شب یا روز محدود کنند؛ اگر این گزارش‌ها را بپذیریم، پرسش اصلی این است که چرا به جای پرسیدن علت اندوه حضرت و بررسی ریشه‌های آن، تلاش می‌شد مانع ابراز این اندوه شوند. ایشان تنها داغدار رحلت پدر بزرگوارشان نبودند، بلکه حوادث و اتفاقات پس از رحلت حضرت محمد(ص) مسئله امامت و برخوردهایی که با اهل‌بیت(ع) انجام شد نیز در این اندوه و مواضع ایشان نقش داشت؛ بنابراین بررسی گریه‌ها و رفتارهای حضرت باید در بستر تاریخی و اعتقادی آن دوران انجام شود.
حضرت زهرا(س)، الگویی برای تبیین مسیر امامت تا ظهور امام زمان(عج)
این سخنران مذهبی با اشاره به استمرار جریان امامت و ولایت در تاریخ اسلام تصریح کرد: حرکت حضرت فاطمه زهرا(س) در دفاع از امامت و ولایت بخشی از مسیر تاریخی تبیین حق و هدایت الهی است؛ مسیری که در نهایت به ظهور ولی‌عصر(عج) و تحقق عدالت جهانی منتهی می‌شود.
وی با اشاره به جایگاه زهرا(س) در اندیشه مهدوی افزود: در روایات حضرت فاطمه زهرا(س) به‌عنوان الگوی امام زمان(عج) معرفی شده‌اند و این مسئله نشان‌دهنده اهمیت سیره و مواضع ایشان در تبیین مسیر حق و مبارزه با ظلم است. شناخت حضرت فاطمه زهرا(س) تنها به بیان فضائل و ویژگی‌های فردی ایشان محدود نمی‌شود، بلکه باید مواضع اجتماعی، سیاسی و اعتقادی آن حضرت، به‌ویژه دفاع از امامت و ولایت، مورد توجه قرار گیرد، چراکه این موضوع یکی از مهم‌ترین ابعاد رسالت تاریخی ایشان به‌شمار می‌رود.
انتهای پیام
