حجت‌الاسلام مهدی طاهری در گفت‌وگو با ایسنا با تأکید بر اهمیت تربیت عقل و قلب انسان برای دستیابی به روحیه حق‌طلبی، اظهار کرد: یکی از نشانه‌های عقل تربیت شده و قلب پرورش یافته، نسبت انسان با حق‌خواهی است، زیرا حق‌طلبی تنها به معنای شناخت حق نیست، بلکه انسان باید بتواند در مسیر دفاع از حق نیز ایستادگی کند.
عضو هیات علمی گروه معارف دانشگاه شهرکرد با بیان اینکه حق‌خواهی دو رکن اساسی دارد، افزود: نخستین رکن، شناخت و بصیرت است، یعنی انسان بداند حق چیست و با چه معیار و شاخصی می‌تواند حق را از باطل تشخیص دهد، رکن دوم نیز ایستادگی و مقاومت در مسیر حق است، زیرا ممکن است فردی حق را بشناسد، اما به دلیل نداشتن اراده و شجاعت، از دفاع از آن خودداری کند.
طاهری با اشاره به ضرورت شناخت حق و باطل، تصریح کرد: انسان برای اینکه حق طلب باشد، ابتدا باید بداند حق چیست، اگر شناخت درستی از حق نداشته باشد، ممکن است تصور کند در مسیر حق حرکت می‌کند، در حالیکه تشخیص او نادرست است، بنابراین بصیرت و شناخت معیارهای حق، از مقدمات ضروری حق‌خواهی به شمار می‌رود.
مدرس حوزه علمیه ادامه داد: انسان باید برای شناخت حق، به معرفت دینی و آموزه‌های اهل‌بیت(ع) مراجعه کند و معیارهای تشخیص حق و باطل را بیاموزد، صرف داشتن انگیزه یا احساس حق‌طلبی کافی نیست، بلکه این احساس باید بر پایه شناخت درست شکل بگیرد.
وی با اشاره به جنگ صفین، گفت: در جریان این جنگ، یکی از افراد با مشاهده اذان گفتن سپاه مقابل، دچار تردید شد و این پرسش را مطرح کرد که چگونه می‌توان با کسانی جنگید که اذان می‌گویند و خود را مسلمان می‌دانند، مسئله این بود که او ظاهر ماجرا را ملاک قضاوت قرار داده بود و به شناخت عمیق‌تری از شرایط و جبهه حق دست نیافته بود.
طاهری با تأکید بر اینکه تشخیص حق را نمی‌توان تنها بر اساس ظواهر انجام داد، بیان کرد: انسان باید بتواند شرایط را به‌درستی بشناسد و برای تشخیص حق، معیار داشته باشد. در غیر این صورت، ممکن است ظاهر افراد و رفتارهای آنان موجب اشتباه در تشخیص شود.
عضو هیات علمی گروه معارف دانشگاه شهرکرد با بیان اینکه شناخت حق به تنهایی برای تحقق حق‌خواهی کافی نیست، اظهار کرد: برخی افراد می‌دانند حق چیست، اما جرئت و جسارت دفاع از آن را ندارند، چنین افرادی در مواجهه با ظلم، به جای اقدام برای دفاع از حق، تنها نظاره‌گر می‌شوند، ممکن است فردی در محیط مدرسه شاهد ظلم به دیگری باشد، در خیابان با صحنه‌ای از زورگویی روبرو شود یا در عرصه‌های اجتماعی ببیند که حقی پایمال می‌شود، اما هیچ واکنشی نشان ندهد، این وضعیت نشان می‌دهد که شناخت حق، بدون تقویت اراده و شجاعت، به رفتار حق‌طلبانه منجر نمی‌شود.
وی با اشاره به اینکه تقویت اراده باید از دوران نوجوانی آغاز شود، تصریح کرد: انسان باید از همان سال‌های نخست زندگی، ایستادگی در مسیر درست و دفاع از حق را تمرین کند، اگر فرد از ابتدا به تماشای اتفاقات عادت کند و مسئولیتی در برابر آنچه می‌بیند نپذیرد، ممکن است در موقعیت‌های مهم‌تر نیز نتواند از حق دفاع کند.
طاهری با تأکید بر اهمیت مسئولیت‌پذیری در رفتارهای روزمره، گفت: توجه به مسئولیت‌های کوچک، از جمله مراقبت از نظم محیط، برداشتن وسایلی که در جای خود قرار ندارند و انجام کارهای درست بدون انتظار برای تذکر دیگران، می‌تواند زمینه‌ای برای تقویت مسئولیت‌پذیری باشد، انسان با تمرین همین رفتارهای ساده، به تدریج آمادگی پذیرش مسئولیت‌های بزرگ‌تر را پیدا می‌کند.
شناخت حق و انگیزه دفاع از آن باید در کنار هم تقویت شود
مدرس حوزه علمیه با اشاره به ضرورت پرورش همزمان عقل و قلب، اظهار کرد: برای اینکه انسان در مسیر حق حرکت کند، هم اندیشه سالم و هم انگیزه سالم لازم است، فرد باید از نظر فکری بتواند حق را تشخیص دهد و از نظر قلبی و ارادی نیز آمادگی داشته باشد که برای دفاع از آن اقدام کند، اگر فردی شناخت درستی داشته باشد، اما انگیزه و اراده لازم برای دفاع از حق در وجود او شکل نگرفته باشد، در عمل نمی‌تواند نقش مؤثری ایفا کند و از سوی دیگر، اگر انگیزه داشته باشد، اما شناخت درستی از حق و باطل نداشته باشد، ممکن است در مسیری نادرست گام بردارد.
وی با تأکید بر اینکه تربیت دینی باید هر دو بُعد را دربرگیرد، بیان کرد: توجه به ظاهر و جسم انسان به تنهایی کافی نیست و تربیت فکری، اخلاقی و تقویت اراده نیز باید مورد توجه قرار گیرد. انسان برای حرکت در مسیر حق، به شناخت، بصیرت و توانایی ایستادگی نیاز دارد.
طاهری حق‌پذیری را در کنار حق‌خواهی ضروری دانست و گفت: حق‌خواهی به معنای مطالبه حق است، اما حق‌پذیری زمانی خود را نشان می‌دهد که حقیقت برخلاف خواسته‌ها و منافع شخصی انسان باشد، ممکن است فردی همواره از دیگران مطالبه حق کند، اما هنگامی که حق به زیان خودش باشد، حاضر به پذیرش آن نباشد، انسان باید بتواند حقیقت را حتی زمانی که با خواسته‌های شخصی او سازگار نیست، بپذیرد. حق‌پذیری نشان می‌دهد که فرد تا چه اندازه در مسیر تربیت اخلاقی و فکری قرار گرفته است، زیرا پایبندی به حق نباید به سود و زیان شخصی وابسته باشد.
عضو هیات علمی گروه معارف دانشگاه شهرکرد با اشاره به ماجرای ابوبصیر ثقفی در صدر اسلام، بر اهمیت پایبندی به تعهد و پذیرش مسئولیت تأکید کرد و گفت: در این روایت، فردی که به پیامبر اسلام(ص) پناه آورده بود، باتوجه به تعهدی که پیامبر(ص) پذیرفته بود، به سوی مکه بازگردانده شد، این ماجرا نشان می‌دهد که پایبندی به حق و مسئولیت، حتی در شرایط دشوار، موضوعی مهم است.
انسان حق‌طلب نباید در برابر ظلم تماشاگر بماند
وی با تأکید بر اینکه حق‌طلبی باید در رفتار اجتماعی انسان نمود پیدا کند، اظهار کرد: جامعه‌ای که افراد آن تنها به شناخت حق بسنده کنند و در برابر باطل اقدامی انجام ندهند، با خطر گسترش بی‌تفاوتی روبرو می‌شود، حق‌طلبی زمانی معنا پیدا می‌کند که شناخت به مسئولیت و عمل تبدیل شود.
طاهری با اشاره به حوادث صدر اسلام و دفاع حضرت فاطمه زهرا(س) از حق، خاطرنشان کرد: در آن دوران، افرادی که در کنار پیامبر اسلام(ص) حضور داشتند، پس از رحلت ایشان در موقعیتی قرار گرفتند که دفاع از حق و حمایت از امیرالمؤمنین علی(ع) اهمیت ویژه‌ای داشت. با این حال، همه افراد به میدان نیامدند و حضرت زهرا(س) برای دفاع از حق وارد میدان شد، بررسی این حوادث نشان می‌دهد که صرف حضور در کنار حق یا شناخت آن، برای دفاع از حقیقت کافی نیست؛ بلکه انسان باید در لحظه‌های حساس، مسئولیت خود را بشناسد و برای انجام آن اقدام کند.
وی در پایان تأکید کرد: حق‌خواهی نیازمند پرورش همزمان بصیرت و اراده است، انسان باید از یک سو توانایی تشخیص حق و باطل را به دست آورد و از سوی دیگر، شجاعت و استقامت لازم برای دفاع از حق را در خود تقویت کند؛ زیرا اگر شناخت و ایستادگی در کنار یکدیگر قرار نگیرند، حق‌طلبی در حد ادعا باقی می‌ماند.
انتهای پیام
