به گزارش ایسنا، اکنون اما در آستانه پنجمین دوره، پرسش مهم‌تری پیش روی برگزارکنندگان و مسئولان قرار دارد: سهم این جشنواره در بهبود کیفیت انار، کاهش مشکلات تولید و تقویت جایگاه این محصول در بازارهای صادراتی چقدر بوده است؟
پنجمین جشنواره ملی تولید و صادرات انار ساوه از ۲۷ آبان تا ۶ آذرماه، به مدت ۱۰ روز، در مسجد جامع تاریخی و هزارساله این شهر برگزار می‌شود؛ رویدادی که علاوه بر معرفی انار ساوه و محصولات کشاورزی مناطق مختلف کشور، می‌تواند فرصتی برای پیوند ظرفیت‌های تولیدی با دانش روز کشاورزی، سرمایه‌گذاری و توسعه بازارهای داخلی و خارجی باشد. با این حال، تداوم برخی مشکلات در باغ‌های انار نشان می‌دهد که جشنواره سهم چندانی در جلب توجهات به مشکلات باغداران و تسریع و تسهیل رفع مشکلات‌شان نداشته، هرچند در معرفی محصول و ایجاد رونق مقطعی بازار مؤثر است.
انار ساوه در حصار بحران، جشنواره پنجم چه گرهی از کار باغداران باز می‌کند؟
تنش آبی و خشکسالی، خشک‌شدن درختان، هزینه‌های فزاینده تولید، آفات و ضرورت به‌کارگیری روش‌های علمی در مدیریت باغ‌ها، از جمله چالش‌هایی است که تولید انار باکیفیت و اقتصادی را دشوار کرده است. باغداران برای عبور از این وضعیت، به حمایت مؤثر برای توسعه سامانه‌های نوین آبیاری، تسهیلات متناسب با شرایط تولید، آموزش‌های کاربردی و دسترسی به تازه‌ترین یافته‌های تحقیقاتی در زمینه کنترل آفات، از جمله کرم گلوگاه انار، نیاز دارند؛ اقداماتی که باید آثار آن‌ها در افزایش کیفیت محصول و حفظ سرمایه تولیدکنندگان نمایان شود.
در کنار مشکلات تولید، تعیین تکلیف پایانه صادراتی انار ساوه و توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی نیز از مطالبات جدی باغداران است. پایانه‌ای که سال‌ها از ضرورت احداث آن سخن گفته شده، هنوز به بهره‌برداری نرسیده و این تأخیر، ضرورت روشن‌شدن وضعیت اجرایی طرح و زمان‌بندی مشخص برای تکمیل آن را برجسته می‌کند. ایجاد زیرساخت‌های مناسب برای درجه‌بندی، بسته‌بندی، نگهداری و صادرات محصول، در کنار توسعه صنایع فرآوری، می‌تواند به کاهش ضایعات، افزایش ارزش افزوده و دسترسی پایدارتر به بازارهای هدف کمک کند.
باغ‌های انار ساوه تشنه حمایت، سهم جشنواره در حل مشکلات چیست؟
از این منظر، پنجمین جشنواره انار ساوه را باید فرصتی برای فراتر رفتن از عرضه محصول و برگزاری برنامه‌های مناسبتی دانست؛ فرصتی برای آنکه مطالبات باغداران شنیده شود، برنامه‌های حمایتی به اقدام عملی برسد و ارتباط میان تولیدکنندگان، پژوهشگران، سرمایه‌گذاران و دستگاه‌های مسئول تقویت شود. موفقیت چنین رویدادی، بیش از هر چیز، به نتایجی وابسته است که پس از پایان جشنواره در باغ‌های ساوه و وضعیت اقتصادی تولیدکنندگان نمایان می‌شود.
در این گزارش، با گفت‌وگو با تنی چند از باغداران ساوه، مهم‌ترین چالش‌های تولید و فروش انار و مطالبات آنان را بررسی کرده‌ایم؛ مطالباتی که پاسخ به آن‌ها می‌تواند میزان اثرگذاری جشنواره پنجم را در مسیر تقویت تولید و صادرات انار ساوه روشن‌تر کند. در ادامه نیز برنامه‌های دبیر جشنواره برای دوره پیش‌رو و چگونگی توجه به این دغدغه‌ها را مرور خواهیم کرد.
انار ساوه کم‌نظیر، اما جامانده در برندسازی
علی یزدان‌پناه، باغدار نمونه و عضو اتحادیه باغداران انار ساوه، در گفت‌وگو با ایسنا با تأکید بر ظرفیت بالای انار این شهرستان برای حضور در بازارهای داخلی و خارجی، ضعف در برندسازی، بازاریابی حرفه‌ای و توسعه صنایع تبدیلی را از جمله موانع بهره‌برداری کامل از این ظرفیت دانست و گفت: انار ساوه از نظر کیفیت و طعم جایگاه ممتازی دارد و بخش قابل‌توجهی از آن با روش‌های ارگانیک تولید می‌شود، اما در معرفی محصول و ایجاد برند تجاری، از رقبایی مانند یزد و نی‌ریز عقب مانده‌ایم.
وی با بیان اینکه رونق صادرات انار به برنامه‌ریزی تخصصی و ساختار حرفه‌ای نیاز دارد، افزود: شرکت‌های تخصصی می‌توانند با برعهده گرفتن مسئولیت برندسازی، بسته‌بندی، بازاریابی و ارتباط با خریداران خارجی، مسیر صادرات را هموار کنند. بدون ایجاد چنین سازوکاری، ظرفیت کیفی انار ساوه به‌تنهایی برای دستیابی به جایگاه شایسته در بازارهای جهانی کافی نخواهد بود.
این باغدار نمونه، سنتی‌بودن شیوه مدیریت بسیاری از باغ‌ها و پایین‌بودن سطح حرفه‌ای فعالیت بخشی از تولیدکنندگان را از دیگر چالش‌های این حوزه برشمرد و بر ضرورت بازسازی باغ‌های فرسوده، استفاده از ارقام جدید و مقاوم و بهره‌گیری از دانش روز کشاورزی تأکید کرد.
جشنواره انار؛ فراتر از عرضه محصول
یزدان‌پناه با اشاره به برگزاری دوره‌های گذشته جشنواره انار ساوه، بر ضرورت تقویت ابعاد تخصصی و علمی این رویداد تأکید کرد و گفت: برگزاری جشنواره در معرفی انار ساوه، شناساندن ظرفیت‌های گردشگری شهرستان و ایجاد فرصت عرضه محصول مؤثر است، اما انتظار می‌رود در کنار برنامه‌های نمایشگاهی و جشنواره‌ای، بخش علمی و آموزشی پررنگ‌تری نیز در نظر گرفته شود.
وی افزود: جشنواره نباید صرفاً به عرضه و نمایش انار محدود بماند؛ بلکه می‌تواند فرصتی برای انتقال آخرین یافته‌های علمی و تحقیقاتی به باغداران باشد تا تولیدکنندگان با روش‌های نوین افزایش کیفیت، مدیریت باغ، مقابله با آفات و بهبود عملکرد محصول آشنا شوند و بتوانند در فصل‌های آینده، اناری باکیفیت‌تر تولید کنند.
عضو اتحادیه باغداران انار ساوه با اشاره به ظرفیت دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقات کشاورزی، جهاد کشاورزی و جهاد دانشگاهی برای مشارکت در این زمینه، تصریح کرد: دعوت از استادان و متخصصان حوزه کشاورزی از ساوه و دیگر مناطق انارخیز کشور و برگزاری نشست‌های تخصصی و کارگاه‌های کاربردی می‌تواند به ارتقای دانش باغداران کمک کند. همچنین برپایی نمایشگاه تخصصی تجهیزات و فناوری‌های مرتبط با تولید انار، در کنار برنامه‌های عمومی جشنواره، می‌تواند ارتباط میان تولیدکنندگان و فعالان حوزه فناوری کشاورزی را تقویت کند.
وی ادامه داد: جشنواره در شکل فعلی خود ظرفیت‌هایی دارد، اما بخش تخصصی آن می‌تواند تقویت شود تا دستاوردهای علمی به عرصه تولید راه پیدا کند و آثار برگزاری این رویداد در کیفیت محصول سال‌های آینده نیز قابل مشاهده باشد.
توسعه صنایع تبدیلی زیر سایه بروکراسی اداری
یزدان‌پناه در ادامه، طولانی‌بودن فرایند صدور مجوزها را از موانع توسعه صنایع تبدیلی در ساوه دانست و گفت: در این شهرستان واحدهایی در زمینه فرآوری انار، از جمله تولید دانه انار و آب‌انار پاستوریزه، فعالیت دارند، اما فرایند اخذ مجوز برای برخی واحدها ممکن است تا پنج سال به طول بینجامد.
وی افزود: تعدد مراحل اداری و تفاوت دیدگاه دستگاه‌های مسئول، از جمله بخش‌های مرتبط با استاندارد و جهاد کشاورزی، می‌تواند روند سرمایه‌گذاری و راه‌اندازی واحدهای فرآوری را طولانی و سرمایه‌گذاران را دلسرد کند؛ درحالی‌که توسعه این واحدها یکی از حلقه‌های ضروری تکمیل زنجیره تولید انار است.
این باغدار نمونه با تأکید بر ضرورت حمایت از صنایع تبدیلی و تکمیلی اظهار کرد: فرآوری محصولاتی مانند آب‌انار، دانه انار و کنسانتره می‌تواند بخشی از محصولاتی را که در شرایط عادی با خطر ضایعات مواجه می‌شوند، به کالاهایی با ارزش افزوده بالاتر تبدیل کند. این اقدام علاوه بر کاهش ضایعات و افزایش درآمد باغداران، زمینه اشتغال‌زایی و رونق اقتصادی منطقه را نیز فراهم می‌کند.
پایانه صادراتی؛ مطالبه‌ای که همچنان بی‌پاسخ مانده است
عضو اتحادیه باغداران انار ساوه، تعیین تکلیف پایانه صادراتی انار را از دیگر مطالبات مهم تولیدکنندگان دانست و با اشاره به سابقه طولانی طرح این پروژه گفت: طی سال‌های گذشته، مسئولیت پیگیری و اجرای این طرح میان مجموعه‌های مختلف مطرح شده، اما تاکنون نتیجه ملموسی که به راه‌اندازی پایانه منجر شود، حاصل نشده است.
یزدان‌پناه با اشاره به تجربه فعالیت تشکل‌های باغداری در دوره‌های گذشته افزود: در مقطعی، جمعی از باغداران بزرگ ساوه با تشکیل انجمن توسعه انار، برای برگزاری جشنواره و پیگیری امور مرتبط با این محصول وارد عمل شدند و حتی پیشنهادهایی برای پیشبرد فعالیت‌ها داشتند، اما در ادامه، مسئولیت‌ها و پیگیری‌ها به مجموعه‌های دیگری واگذار شد و به گفته وی، این روند به نتیجه مورد انتظار نرسید.
وی با تأکید بر ضرورت بازنگری در شیوه اجرای طرح پایانه صادراتی بیان کرد: باید مشخص شود چه مجموعه‌ای از نظر قانونی، اجرایی و مالی توان پیشبرد این پروژه را دارد. به اعتقاد من، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و مشارکت باغداران و سرمایه‌گذاران باتجربه می‌تواند یکی از راهکارهای پیشبرد طرح باشد؛ البته این موضوع به تعیین چارچوب روشن، تأمین منابع و مشخص‌شدن مسئولیت‌ها نیاز دارد.
این باغدار نمونه خاطرنشان کرد: پایانه صادراتی زمانی می‌تواند به تولیدکنندگان کمک کند که از مرحله طرح و وعده عبور کند و با ایجاد زیرساخت‌های مناسب، امکان عرضه، بسته‌بندی و صادرات اصولی محصولات کشاورزی را فراهم آورد. تحقق این هدف می‌تواند به سامان‌دهی بازار انار ساوه و تقویت جایگاه آن در بازارهای هدف کمک کند.
یزدان‌پناه با تأکید بر ضرورت پیوند میان جشنواره، دانش تخصصی و نیازهای واقعی باغداران گفت: جشنواره انار ساوه فرصت مناسبی برای معرفی این محصول و ظرفیت‌های شهرستان است، اما تقویت بخش علمی، حمایت از صنایع تبدیلی، تسهیل سرمایه‌گذاری و تعیین تکلیف پایانه صادراتی می‌تواند اثربخشی آن را افزایش دهد. انتظار می‌رود این رویداد علاوه بر معرفی انار ساوه، زمینه‌ساز اقداماتی عملی برای ارتقای کیفیت تولید، توسعه بازار و بهبود وضعیت اقتصادی باغداران باشد.
جشنواره باید شهرت انار ساوه را به بازار پایدار و ارزش افزوده تبدیل کند
عباس قاسم‌زاده، باغدار، محقق و پژوهشگر حوزه انار ساوه و مبتکر تولید دمنوش دارویی از انار سیاه، نیز با تأکید بر ضرورت تقویت رویکرد اقتصادی و تجاری جشنواره ملی انار گفت: این رویداد ظرفیت ارزشمندی برای معرفی انار ساوه و فرآورده‌های آن دارد، اما موفقیت آن نباید صرفاً با برگزاری برنامه‌های فرهنگی، میزان استقبال بازدیدکنندگان یا فروش محصولات در روزهای جشنواره سنجیده شود؛ بلکه باید دید این رویداد تا چه اندازه به توسعه بازار، جذب مشتریان جدید و افزایش درآمد باغداران منجر شده است.
وی با بیان اینکه جشنواره ملی انار ساوه در معرفی ظرفیت‌های کشاورزی، اقتصادی، فرهنگی و گردشگری این شهرستان نقش مؤثری دارد، اظهار کرد: برگزاری چنین رویدادی فرصتی فراهم می‌کند تا انار ساوه بیش از گذشته در سطح کشور شناخته شود و مردم، گردشگران، فعالان اقتصادی و تولیدکنندگان با تنوع ارقام این محصول و قابلیت‌های آن برای تولید فرآورده‌های مختلف آشنا شوند. با این حال، باید میان معرفی محصول و ایجاد بازار پایدار تفاوت قائل شد؛ چراکه افزایش شناخت عمومی، اگر به ارتباط مستمر با خریداران و شکل‌گیری بازارهای قابل اتکا منجر نشود، به‌تنهایی نمی‌تواند مشکلات اقتصادی باغداران را برطرف کند.
این باغدار و پژوهشگر حوزه انار افزود: برای ارزیابی دقیق دستاوردهای اقتصادی جشنواره، باید شاخص‌هایی مانند میزان افزایش فروش تولیدکنندگان، تعداد خریداران عمده جذب‌شده، قراردادهای تجاری منعقدشده، فرصت‌های ایجادشده برای صادرات و میزان سرمایه‌گذاری در حوزه فرآوری بررسی شود. چنین ارزیابی‌ای مشخص می‌کند که جشنواره تا چه اندازه توانسته است از ظرفیت معرفی محصول فراتر برود و برای تولیدکنندگان ارزش اقتصادی ایجاد کند.
از فروش فصلی تا ایجاد بازار پایدار برای انار ساوه
قاسم‌زاده با تأکید بر ضرورت تقویت بخش تجاری پنجمین جشنواره ملی انار ساوه گفت: یکی از انتظارات از این دوره، فراهم‌کردن زمینه حضور مؤثرتر فعالان اقتصادی در کنار باغداران و تولیدکنندگان است. حضور صادرکنندگان، شرکت‌های تخصصی بسته‌بندی، خریداران عمده، فروشگاه‌های زنجیره‌ای، فعالان صنایع غذایی و نمایندگان بازارهای هدف می‌تواند فرصت مناسبی برای معرفی ظرفیت تولید ساوه و ایجاد ارتباط مستقیم میان عرضه‌کنندگان و خریداران فراهم کند.
وی ادامه داد: اگر جشنواره بتواند زمینه مذاکره مستقیم تولیدکنندگان با خریداران عمده را فراهم کند و این ارتباطات پس از پایان رویداد نیز ادامه یابد، امکان تبدیل فروش مقطعی به همکاری‌های تجاری پایدار افزایش پیدا می‌کند. در این مسیر، برنامه‌ریزی برای بازاریابی هدفمند، معرفی حرفه‌ای برند انار ساوه، توسعه فروش اینترنتی و ایجاد بانک اطلاعاتی تولیدکنندگان و خریداران می‌تواند به سامان‌دهی ارتباطات بازار کمک کند.
این پژوهشگر با اشاره به ضرورت توجه به بازارهای صادراتی تصریح کرد: حضور در بازارهای خارجی تنها به تولید محصول باکیفیت محدود نمی‌شود؛ بسته‌بندی متناسب با نیاز بازار، شناخت سلیقه مصرف‌کنندگان، رعایت استانداردهای موردنیاز، بازاریابی حرفه‌ای و توانایی تأمین مستمر محصول نیز اهمیت دارد. جشنواره می‌تواند زمینه آشنایی تولیدکنندگان با این الزامات و ایجاد ارتباط میان آنان و فعالان تخصصی صادرات را فراهم کند.
صنایع تبدیلی؛ ظرفیتی فراتر از فروش انار تازه
قاسم‌زاده نیز توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی را از فرصت‌های مهم اقتصادی انار ساوه دانست و اظهار کرد: ظرفیت این محصول به عرضه میوه تازه محدود نیست و می‌توان از بخش‌های مختلف آن برای تولید فرآورده‌های متنوع استفاده کرد. آب انار، رب انار، سرکه، سس، لواشک، مربا و دیگر محصولات فرآوری‌شده، در کنار فرآورده‌های نوآورانه، می‌توانند زمینه تنوع‌بخشی به بازار و ایجاد ارزش افزوده بیشتر را فراهم کنند.
وی افزود: توسعه فرآوری محصولات کشاورزی این امکان را ایجاد می‌کند که ارزش اقتصادی انار تنها به فروش محصول تازه در فصل برداشت وابسته نباشد. گسترش بازار فرآورده‌ها، در صورت برخورداری از کیفیت مناسب، بسته‌بندی استاندارد و شبکه توزیع مؤثر، می‌تواند فرصت‌های جدیدی برای کارآفرینان محلی ایجاد کند و زمینه بهره‌گیری بهتر از ظرفیت تولید شهرستان را فراهم آورد.
این باغدار و محقق حوزه انار که در زمینه تولید دمنوش دارویی از انار سیاه نیز فعالیت دارد، با تأکید بر اهمیت نوآوری در این بخش گفت: معرفی محصولات جدید و فرآورده‌های حاصل از پژوهش و تجربه تولیدکنندگان می‌تواند یکی از بخش‌های جذاب و کاربردی جشنواره باشد. اختصاص فضای مناسب به تولیدکنندگان فرآورده‌های انار، معرفی محصولات نوآورانه و فراهم‌کردن زمینه ارتباط آنان با سرمایه‌گذاران، می‌تواند به توسعه کسب‌وکارهای مرتبط با این محصول کمک کند.
وی خاطرنشان کرد: برای تحقق این هدف، لازم است ارتباط میان باغداران، پژوهشگران، کارآفرینان، سرمایه‌گذاران و فعالان صنایع غذایی تقویت شود تا ایده‌های جدید صرفاً در حد معرفی باقی نمانند و در صورت برخورداری از توجیه فنی و اقتصادی، امکان تجاری‌سازی و ورود به بازار را پیدا کنند.
پیوند جشنواره با دانش روز و نیازهای واقعی باغداران
این پژوهشگر حوزه انار با اشاره به ضرورت تقویت برنامه‌های تخصصی جشنواره اظهار کرد: برگزاری نشست‌های علمی و کارشناسی با حضور متخصصان کشاورزی، پژوهشگران، کارشناسان مراکز تحقیقاتی و فعالان صنایع تبدیلی می‌تواند به شناسایی دقیق‌تر موانع تولید و تجارت انار کمک کند. چنین برنامه‌هایی زمانی اثربخش خواهند بود که موضوعات مطرح‌شده با نیازهای واقعی باغداران ارتباط داشته باشند و برای پیگیری مسائل، راهکارهای عملی ارائه شود.
وی افزود: مشکلات تولید، از جمله کمبود آب، خشکسالی، آفات، هزینه‌های فزاینده نگهداری باغ‌ها و دشواری‌های دسترسی به بازار، از مسائلی است که نیازمند بررسی کارشناسی و همکاری میان بخش‌های مختلف است. جشنواره به‌تنهایی نمی‌تواند این مشکلات را برطرف کند، اما می‌تواند فرصتی برای گفت‌وگوی مستقیم باغداران با متخصصان و مسئولان و فراهم‌کردن زمینه پیگیری مطالبات آنان باشد.
وی با تأکید بر ضرورت توجه هم‌زمان به ابعاد اقتصادی، علمی و فرهنگی جشنواره گفت: معرفی ظرفیت‌های تاریخی و گردشگری ساوه و برگزاری برنامه‌های فرهنگی، بخش ارزشمندی از این رویداد است؛ با این حال، تقویت برنامه‌های تخصصی و اقتصادی می‌تواند پیوند میان جشنواره و نیازهای تولیدکنندگان را عمیق‌تر کند. حضور مستقیم باغداران و کارآفرینان محلی نیز اهمیت دارد تا فرصت‌های ایجادشده صرفاً در اختیار واسطه‌ها قرار نگیرد و تولیدکنندگان بتوانند سهم بیشتری از منافع اقتصادی این رویداد داشته باشند.
معیار موفقیت جشنواره، دستاوردهای پس از پایان آن است
قاسم‌زاده با تأکید بر ضرورت تدوین برنامه‌ای مشخص برای سنجش نتایج جشنواره گفت: برای آنکه بتوان درباره میزان موفقیت این رویداد قضاوت کرد، باید اهداف اقتصادی آن از ابتدا روشن باشد و پس از برگزاری نیز نتایج به‌صورت مشخص بررسی شود. میزان جذب مشتریان جدید، استمرار ارتباط با خریداران، افزایش فروش، شکل‌گیری همکاری‌های تجاری و توسعه فعالیت‌های مرتبط با فرآوری انار، از جمله شاخص‌هایی است که می‌تواند تصویر روشن‌تری از دستاوردهای جشنواره ارائه دهد.
وی افزود: اگر برای ارتباط با مشتریان پس از پایان جشنواره برنامه‌ای وجود نداشته باشد، بخش مهمی از فرصت‌های ایجادشده ممکن است به نتایج ماندگار منجر نشود. از این رو، پیگیری مذاکرات تجاری، معرفی مستمر تولیدکنندگان، تقویت حضور محصولات در بازارهای هدف و حمایت از ایده‌های جدید در حوزه فرآوری باید در کنار برنامه‌های اجرایی جشنواره مورد توجه قرار گیرد.
این باغدار، محقق و پژوهشگر حوزه انار اظهار کرد: انار ساوه از ظرفیت قابل‌توجهی برای معرفی در سطح ملی و توسعه بازار برخوردار است و جشنواره می‌تواند در شناساندن این ظرفیت نقش‌آفرین باشد. با این حال، زمانی می‌توان از موفقیت اقتصادی آن سخن گفت که آثار برگزاری جشنواره در توسعه بازار، افزایش فرصت‌های فروش، گسترش صنایع تبدیلی و بهبود وضعیت اقتصادی باغداران نمایان شود. انتظار می‌رود پنجمین دوره این رویداد با توجه بیشتر به نیازهای تولیدکنندگان و ایجاد ارتباط میان ظرفیت‌های کشاورزی، دانش تخصصی و بازار، گامی مؤثر در تبدیل شهرت انار ساوه به یک مزیت اقتصادی پایدار بردارد.
جشنواره انار باید برای بحران آب، مهار آفات و کاهش هزینه‌های تولید راهکار عملی ارائه کند
علی اسدی، دیگر باغدار ساوه، نیز با اشاره به چالش‌های پیش‌روی تولیدکنندگان انار، کمبود منابع آبی، افزایش هزینه‌های تولید و نبود حمایت مؤثر از باغداران را از مهم‌ترین مشکلات این بخش دانست و تأکید کرد: جشنواره ملی انار ساوه زمانی می‌تواند نقش مؤثرتری در حمایت از کشاورزی منطقه ایفا کند که در کنار معرفی ظرفیت‌های این محصول، زمینه ارائه راهکارهای علمی و کاربردی برای حل مشکلات باغداران را نیز فراهم آورد.
وی با بیان اینکه بحران آب به یکی از دغدغه‌های اصلی باغداران ساوه تبدیل شده است، اظهار کرد: تداوم کم‌آبی و خشکسالی، مدیریت باغ‌های انار را دشوارتر کرده و برای حفظ تولید و کیفیت محصول، باید استفاده از روش‌های نوین آبیاری و راهکارهای علمی مدیریت منابع آب در اولویت قرار گیرد. در این مسیر، حمایت‌های فنی و مالی از باغداران برای نوسازی شیوه‌های آبیاری و کاهش هدررفت آب اهمیت زیادی دارد.
اسدی افزایش هزینه‌های تولید را از دیگر مشکلات جدی باغداران عنوان کرد و افزود: بالا رفتن هزینه‌های نگهداری باغ، تأمین نهاده‌ها و مراقبت از درختان، فشار اقتصادی زیادی بر تولیدکنندگان وارد می‌کند. در چنین شرایطی، حمایت مؤثر از باغداران و ارائه راهکارهایی برای کاهش هزینه‌ها، می‌تواند به حفظ توان تولیدی باغ‌ها و استمرار فعالیت کشاورزان کمک کند.
این باغدار ساوه با تأکید بر ضرورت توجه به کیفیت محصول و مقابله با آفات گفت: برای ارتقای کیفیت انار و کاهش خسارت‌های ناشی از آفات، باید ارتباط میان باغداران، کارشناسان جهاد کشاورزی، مراکز تحقیقاتی و دانشگاه‌ها تقویت شود. برگزاری نشست‌های تخصصی و کارگاه‌های آموزشی کاربردی در حاشیه جشنواره می‌تواند فرصتی برای انتقال دانش روز، معرفی روش‌های نوین کنترل آفات و ارائه راهکارهای علمی متناسب با شرایط باغ‌های منطقه باشد.
وی نیز با تاکید بر ضرورت توجه به بخش‌های تخصصی جشنواره و توسعه صنایع تبدیلی، اظهار کرد: ورود به عرصه ایجاد سردخانه‌ها و واحدهای فرآوری می‌تواند در حفظ محصول، کاهش ضایعات و ایجاد ارزش افزوده مؤثر باشد، اما ورود به این حوزه‌ها بدون بررسی دقیق بازار، برآورد هزینه‌ها و مطالعه اقتصادی، خطر زیان مالی را برای سرمایه‌گذاران به همراه دارد. بنابراین، پیش از اجرای چنین طرح‌هایی باید ظرفیت واقعی تولید، میزان تقاضا، هزینه‌های راه‌اندازی و نگهداری، بازار فروش و امکان تأمین مواد اولیه به‌دقت بررسی شود.
این باغدار ساوه تأکید کرد: جشنواره انار می‌تواند با حضور کارشناسان اقتصادی، فعالان صنایع غذایی، سرمایه‌گذاران و تولیدکنندگان، زمینه تبادل تجربه و معرفی فرصت‌های واقعی سرمایه‌گذاری را فراهم کند تا تصمیم‌گیری‌ها بر پایه اطلاعات دقیق و نیازهای بازار انجام شود. حمایت از سرمایه‌گذاری در این بخش نیز باید با برنامه‌ریزی کارشناسی و هماهنگی دستگاه‌های مسئول همراه باشد.
اسدی خاطرنشان کرد: ظرفیت انار ساوه تنها به تولید و فروش محصول تازه محدود نمی‌شود؛ اما بهره‌گیری از این ظرفیت مستلزم توجه هم‌زمان به بحران آب، ارتقای کیفیت، کنترل آفات، کاهش هزینه‌های تولید، حمایت از باغداران و توسعه اصولی صنایع تبدیلی است. اگر جشنواره ملی انار بتواند این مسائل را به محور گفت‌وگوهای تخصصی تبدیل کند و برای آن‌ها راهکارهای عملی و قابل پیگیری ارائه دهد، می‌توان به نقش مؤثرتر آن در بهبود وضعیت باغداران و تقویت جایگاه اقتصادی انار ساوه امیدوار بود.
غرفه تخصصی آموزش باغداران در پنجمین جشنواره ملی انار ساوه برپا می‌شود
محمد مسعود داوری دبیر پنجمین جشنواره ملی تولید و صادرات انار ساوه نیز در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به انتظارات باغداران از پنجمین دوره جشنواره ملی تولید و صادرات انار ساوه اظهار کرد: در گفت‌وگو با تعدادی از باغداران، این موضوع مطرح شد که جشنواره‌های گذشته در زمینه عرضه و فروش محصول، معرفی تولیدکنندگان به مشتریان جدید و ایجاد ارتباط با بازار موفق بوده‌اند؛ به‌گونه‌ای که برخی باغداران توانسته‌اند از طریق این رویداد مشتریانی پیدا کنند که در طول سال نیز خرید خود را ادامه داده‌اند.
وی افزود: در کنار این دستاوردها، باغداران انتظار دارند جشنواره نقش پررنگ‌تری در ارتقای دانش تخصصی آنان و بهبود کیفیت تولید داشته باشد و آخرین یافته‌های علمی و پژوهشی حوزه انار، به‌صورت کاربردی در اختیار تولیدکنندگان قرار گیرد. بر همین اساس، در برنامه‌ریزی دوره پنجم تلاش شده است بخش علمی و آموزشی جشنواره تقویت شود.
دبیر پنجمین جشنواره ملی تولید و صادرات انار ساوه با اشاره به برگزاری جلسه هماهنگی با مسئولان بخش کشاورزی گفت: در جلسه‌ای با حضور رئیس جهاد کشاورزی و رئیس اتاق اصناف کشاورزی، موضوع آموزش و پاسخ‌گویی به نیازهای تخصصی باغداران مطرح شد و مقرر شد این بخش با همکاری دستگاه‌های مرتبط پیگیری شود.
داوری ادامه داد: یکی از برنامه‌های جدید دوره پنجم، اختصاص غرفه‌ای ویژه آموزش و مشاوره کشاورزی است؛ غرفه‌ای که در دوره‌های پیشین به این شکل پیش‌بینی نشده بود. قرار است کارشناسان جهاد کشاورزی، اتاق اصناف کشاورزی و مرکز تحقیقات و ایستگاه انار، با حضور در این غرفه، به پرسش‌های باغداران پاسخ دهند و اطلاعات تخصصی و یافته‌های جدید علمی را در اختیار آنان قرار دهند.
وی با بیان اینکه این بخش باید متناسب با نیازهای واقعی تولیدکنندگان برنامه‌ریزی شود، افزود: معرفی ارقام مختلف انار، بررسی ویژگی‌ها و مزایای آن‌ها، تشریح محدودیت‌ها و معایب هر رقم و ارائه اطلاعات درباره آفات و روش‌های مقابله با آن‌ها از جمله موضوعاتی است که در برنامه آموزشی مورد توجه قرار خواهد گرفت.
داوری تصریح کرد: همچنین پیشنهاد شده است ظرفیت کارشناسان و متخصصان حوزه انار برای برگزاری کارگاه‌های آموزشی و ارائه مشاوره مستقیم به باغداران به کار گرفته شود تا کشاورزان بتوانند مسائل و پرسش‌های خود را بدون واسطه با کارشناسان در میان بگذارند.
حضور حداقل ۲۰۰ غرفه‌دار در جشنواره ۱۰ روزه ساوه
دبیر جشنواره با اشاره به زمان و مکان برگزاری این رویداد گفت: پنجمین جشنواره ملی تولید و صادرات انار ساوه از ۲۷ آبان آغاز می‌شود و تا ۶ آذرماه به مدت ۱۰ روز در مسجد جامع تاریخی ساوه ادامه خواهد داشت.
وی با بیان اینکه پیش‌بینی اولیه، حضور حداقل ۲۰۰ غرفه‌دار است، اظهار کرد: تعداد نهایی غرفه‌ها با توجه به ظرفیت فضای در اختیار تعیین می‌شود. در کنار عرضه انار و محصولات مرتبط، تولیدات اقوام و استان‌های مختلف نیز در جشنواره ارائه خواهد شد تا بازدیدکنندگان با بخشی از ظرفیت‌های تولیدی و فرهنگی مناطق مختلف کشور آشنا شوند.
داوری با اشاره به برنامه‌های فرهنگی جشنواره بیان کرد: برنامه‌ریزی برای بخش فرهنگی در حال انجام است و تلاش می‌شود رویداد امسال نیز با حضور گسترده مردم و فضایی پرنشاط برگزار شود. تأکید مسئولان شهرستان نیز بر این است که جشنواره بیش از گذشته ماهیتی مردمی داشته باشد و زمینه مشارکت و حضور خانواده‌ها و بازدیدکنندگان فراهم شود.
وی گردشگری را از دیگر محورهای مورد توجه در دوره پنجم دانست و گفت: با همکاری مجموعه‌های مرتبط با شهرداری، میراث فرهنگی و گردشگری، برنامه‌ریزی برای برگزاری تورهای گردشگری و بازدید از باغات انار در حال پیگیری است. با توجه به استقبال و تماس‌های صورت‌گرفته، پیش‌بینی می‌شود تورهای گردشگری نیز از برنامه‌های مورد استقبال جشنواره باشند.
دبیر پنجمین جشنواره ملی تولید و صادرات انار ساوه افزود: در این زمینه، امکان معرفی تعدادی از باغ‌ها و روستاهای نزدیک به شهر نیز در حال بررسی است تا بازدیدکنندگان، علاوه بر حضور در محل جشنواره، فرصت بازدید از باغات و آشنایی نزدیک‌تر با ظرفیت‌های کشاورزی و روستایی منطقه را داشته باشند و در صورت تمایل بتوانند خرید خود را مستقیماً از تولیدکنندگان انجام دهند.
تشکیل کارگروه‌های تخصصی برای برگزاری جشنواره
داوری با اشاره به روند اجرایی برگزاری جشنواره گفت: برای هماهنگی و پیشبرد برنامه‌ها، حدود چهار تا پنج کارگروه در نظر گرفته شده است که موضوعاتی همچون امور دبیرخانه، پشتیبانی، بخش علمی و پژوهشی با محوریت کشاورزی و همچنین گردشگری را دنبال می‌کنند.
وی با بیان اینکه جزئیات تکمیلی برنامه‌ها با پیشرفت مراحل اجرایی و نهایی‌شدن هماهنگی‌ها اعلام خواهد شد، تصریح کرد: پنجمین جشنواره ملی تولید و صادرات انار ساوه در حالی برگزار می‌شود که تقویت ارتباط میان تولیدکنندگان و بازار، ارتقای دانش تخصصی باغداران، توسعه گردشگری کشاورزی و معرفی ظرفیت‌های انار ساوه از جمله محورهای مورد توجه در برنامه‌ریزی این دوره خواهد بود.
داوری با اشاره به برنامه‌های فرهنگی جشنواره بیان کرد: برنامه‌ریزی برای بخش فرهنگی در حال انجام است و تلاش می‌شود رویداد امسال نیز با حضور گسترده مردم و فضایی پرنشاط برگزار شود. تأکید مسئولان شهرستان نیز بر این است که جشنواره بیش از گذشته ماهیتی مردمی داشته باشد و زمینه مشارکت و حضور خانواده‌ها و بازدیدکنندگان فراهم شود.
وی گردشگری را از دیگر محورهای مورد توجه در دوره پنجم دانست و گفت: با همکاری مجموعه‌های مرتبط با شهرداری، میراث فرهنگی و گردشگری، برنامه‌ریزی برای برگزاری تورهای گردشگری و بازدید از باغات انار در حال پیگیری است. با توجه به استقبال و تماس‌های صورت‌گرفته، پیش‌بینی می‌شود تورهای گردشگری نیز از برنامه‌های مورد استقبال جشنواره باشند.
دبیر پنجمین جشنواره ملی تولید و صادرات انار ساوه افزود: در این زمینه، امکان معرفی تعدادی از باغ‌ها و روستاهای نزدیک به شهر نیز در حال بررسی است تا بازدیدکنندگان، علاوه بر حضور در محل جشنواره، فرصت بازدید از باغات و آشنایی نزدیک‌تر با ظرفیت‌های کشاورزی و روستایی منطقه را داشته باشند و در صورت تمایل بتوانند خرید خود را مستقیماً از تولیدکنندگان انجام دهند.
آزمون واقعی جشنواره انار ساوه؛ از معرفی محصول تا گره‌گشایی از مشکلات باغداران
به گزارش ایسنا، پنجمین جشنواره ملی تولید و صادرات انار ساوه در شرایطی برگزار می‌شود که آینده این محصول راهبردی کشاورزی، تنها به کمک شهرت دیرینه و کیفیت انار آن ممکن نیست؛ بلکه به توان عبور از چالش‌هایی نیاز دارد که از مرحله تولید در باغ تا فرآوری، بازاریابی و صادرات امتداد یافته‌اند.
مرور دیدگاه‌های باغداران نشان می‌دهد که جشنواره‌های گذشته در معرفی انار ساوه، عرضه مستقیم محصول و یافتن مشتریان جدید نقش داشته‌اند، اما اکنون انتظار تولیدکنندگان فراتر از برگزاری یک رویداد پرمخاطب است؛ آنان می‌خواهند دستاورد جشنواره را در بهبود شرایط تولید، کاهش خسارت‌ها و تقویت درآمد خود نیز ببینند.
کمبود آب و خشکسالی، خشک‌شدن و فرسودگی درختان، افزایش هزینه‌های تولید، خسارت آفات به‌ویژه کرم گلوگاه انار، ضرورت ارتقای دانش فنی باغداران و بهبود کیفیت محصول، از یک سو و ضعف در برندسازی، دشواری دسترسی به بازارهای صادراتی، موانع اداری صنایع تبدیلی و بلاتکلیفی زیرساخت‌های مورد نیاز صادرات از سوی دیگر، مجموعه مسائلی است که نمی‌توان در حاشیه برنامه‌های جشنواره از کنار آن‌ها گذشت. این مشکلات راه‌حل یکسانی ندارند و طبیعتاً برگزاری جشنواره به‌تنهایی قادر به رفع آن‌ها نیست؛ بااین‌حال، این رویداد می‌تواند فرصتی برای تبدیل مطالبات پراکنده به برنامه‌ای مشترک، مشخص و قابل پیگیری باشد.
با توجه به این مسائل، جشنواره پنجم به سازوکاری برای سنجش دستاوردهای خود نیاز دارد. شمار غرفه‌ها، حضور بازدیدکنندگان و تنوع برنامه‌های فرهنگی و گردشگری، بخشی از کارنامه جشنواره را تشکیل می‌دهد، اما برای ارزیابی اثرگذاری اقتصادی آن کافی نیست. میزان فروش، تعداد خریداران جدید، شکل‌گیری قراردادهای تجاری، جذب سرمایه‌گذاری کارشناسی‌شده، استمرار آموزش باغداران و پیشرفت اقدامات مربوط به مشکلات تولید و صادرات، باید در ارزیابی نتایج این رویداد مورد توجه قرار گیرد. تعریف مسئولیت مشخص برای کارگروه‌های تخصصی، تعیین زمان‌بندی پیگیری و ارائه گزارش عملکرد پس از پایان جشنواره نیز می‌تواند فاصله میان طرح مطالبات و تحقق آن‌ها را کاهش دهد.
البته انتظار از جشنواره نباید به معنای نادیده‌گرفتن مسئولیت دستگاه‌های اجرایی باشد. تأمین منابع مالی برای نوسازی باغ‌ها، اصلاح شیوه‌های آبیاری، حمایت از تولیدکنندگان، رفع موانع سرمایه‌گذاری و توسعه زیرساخت‌های صادراتی، اقداماتی فراتر از توان دبیرخانه جشنواره است و باید از سوی نهادهای مسئول پیگیری شود. نقش جشنواره در این میان، فراهم‌کردن زمینه گفت‌وگو، جلب توجه تصمیم‌گیران، ایجاد هماهنگی میان بخش‌های مختلف و مطالبه نتیجه از برنامه‌هایی است که برای حل مشکلات اعلام می‌شوند.
اکنون با پیش‌بینی غرفه تخصصی آموزش و مشاوره باغداران و برنامه‌های مرتبط با کشاورزی، فرآوری و گردشگری، این فرصت وجود دارد که دوره پنجم نسبت به دوره‌های گذشته گامی فراتر بردارد. تحقق این هدف، مستلزم آن است که برنامه‌های اعلام‌شده به اقدامات عملی و قابل ارزیابی تبدیل شوند و ارتباط میان باغداران، پژوهشگران، سرمایه‌گذاران، خریداران و دستگاه‌های مسئول پس از پایان جشنواره نیز ادامه پیدا کند.
آزمون واقعی جشنواره پنجم به عنوان یک جشنواره تخصصی، میزان شور و استقبال در روزهای برگزاری نیست؛ بلکه پاسخ به این پرسش است که پس از پایان آن، چه تغییری در زندگی و کار باغداران ایجاد خواهد شد. آیا دانش فنی آنان افزایش می‌یابد؟ آیا برای کاهش خسارت ناشی از کم‌آبی و آفات، راهکارهای عملی‌تری در اختیارشان قرار می‌گیرد؟ آیا مسیر فروش، فرآوری و صادرات انار هموارتر می‌شود و آیا مطالبات قدیمی تولیدکنندگان به برنامه‌هایی با مسئول مشخص و زمان‌بندی روشن تبدیل خواهد شد؟
پاسخ به این پرسش‌هاست که مشخص می‌کند جشنواره انار ساوه تا چه اندازه توانسته از ظرفیت تاریخی، کشاورزی و اقتصادی این شهر برای حل مسائل امروز بهره بگیرد. انار ساوه برای حفظ جایگاه خود، علاوه بر معرفی و تبلیغ، به حمایت مؤثر از باغدار، دانش روز، زیرساخت مناسب و بازاری پایدار نیاز دارد؛ و جشنواره زمانی به نقطه عطفی در مسیر این محصول تبدیل می‌شود که سهم آن در تحقق این ضرورت‌ها، نه فقط در وعده‌ها، بلکه در نتایج قابل مشاهده باشد.
انتهای پیام
