فردوس قلی‌پور، یکشنبه ۲۴ آبان در نشست خبری با خبرنگاران در شیراز با تشریح وضعیت خدمات‌رسانی به جامعه عشایری استان اظهار کرد: اتحادیه امور عشایر استان فارس دارای ۲۳ شرکت تعاونی سهامدار است که به جامعه عشایری خدمات ارائه می‌کنند. آمار جمعیتی تحت پوشش این شرکت‌ها نزدیک به ۴۰ هزار خانوار است، اما آمار خانوارهایی که به‌صورت واقعی خدمات دریافت می‌کنند، بر اساس اطلاعات سامانه کوچ عشایر و بررسی‌های انجام‌شده، متفاوت است.
وی افزود: طی چندین سال، با بررسی سامانه کوچ عشایر و با همفکری معتمدان جامعه عشایری، شرکت‌های تعاونی، سرگروه‌های عشایری و اداراتی که بر عملکرد شرکت‌های تعاونی نظارت دارند، خانوارهای عشایری واجد شرایط شناسایی شدند و تعداد آن‌ها به ۲۶ هزار و ۷۸۱ خانوار رسید.
مدیرعامل اتحادیه امور عشایر فارس ادامه داد: با توجه به این آمار، سهمیه آرد عشایر استان حدود ۱۲۹۴ تن، معادل ۳۲ هزار و ۳۵۰ کیسه بود. از آنجا که عشایر ساکن، نیمه‌ساکن و کوچ‌رو شرایط متفاوتی داشتند و تشکل‌ها و ادارات عشایری نیز از نیروهای آشنا با جامعه عشایری تشکیل شده بودند، اطلاعات در چند مرحله ویرایش و به‌روزرسانی شد.
قلی‌پور با بیان اینکه خانوارهای عشایری بر اساس شرایط زندگی و نوع کوچ به چند گروه تقسیم شدند، گفت: عشایر واقعی، عشایر کوچ‌رو و عشایر نیمه‌کوچ‌رو که فقط در فصل ییلاق مشمول خدمات‌رسانی می‌شدند، در این دسته‌بندی قرار داشتند. به همین دلیل، در زمینه خدمات‌رسانی و به‌ویژه توزیع آرد یارانه‌ای، کمترین مشکل و خطا را داشتیم؛ چراکه شناسایی خانوارها توسط خود جامعه عشایری و افرادی انجام شده بود که شناخت کاملی از این جمعیت داشتند.
تخصیص آرد به عشایر نیمه‌ساکن متناسب با شرایط کوچ
وی با توضیح درباره نحوه توزیع آرد میان گروه‌های مختلف عشایری بیان کرد: عشایر کوچ‌رو در زمینه دریافت خدمات مشکلی نداشتند و آرد مورد نیاز آن‌ها بر اساس سرانه جمعیتی و ضوابط تعیین‌شده از سوی اداره غله تخصیص پیدا می‌کرد.
مدیرعامل اتحادیه امور عشایر فارس افزود: بخشی از خانوارها در روستاها ساکن هستند، اما برای فصل ییلاق به مناطق دیگر کوچ می‌کنند. همان‌طور که می‌دانید، مناطق ییلاقی عشایر استان فارس در استان‌های همجوار از جمله کهگیلویه و بویراحمد، اصفهان و چهارمحال و بختیاری قرار دارد. برخی از این خانوارها در مناطق ییلاقی دارای باغ و فعالیت کشاورزی هستند و ممکن است دامدار نباشند، اما از روستاهای محل سکونت خود در مناطق قشلاقی به این مناطق کوچ می‌کنند.
قلی‌پور با اشاره به شرایط عشایر ایل قشقایی در منطقه پادنا و شهرستان سمیرم استان اصفهان گفت: در این منطقه، دو سه طایفه بزرگ از عشایر ایل قشقایی ساکن هستند و منطقه پادنا در دامنه کوه دنا قرار دارد. برخی از این خانوارها فاصله زیادی با مراکز شهری و نانوایی‌های تعیین‌شده دارند.
وی توضیح داد: هر روستا، مرکز بخش و شهر بر اساس سرانه جمعیتی خود از سوی اداره غله سهمیه آرد دریافت می‌کند و سهمیه نانوایی‌های آن منطقه نیز متناسب با جمعیت همان محدوده تعیین می‌شود؛ بنابراین آرد و نانوایی‌های روستاها پاسخگوی نیاز عشایری که در محدوده آن منطقه حضور دارند، نیستند و باید برای تأمین نیاز این خانوارها چاره‌ای اندیشیده می‌شد.
مدیرعامل اتحادیه امور عشایر فارس ادامه داد: برای عشایر نیمه‌ساکنی که در فصل ییلاق به مناطق دیگر می‌رفتند، ماهانه یک کیسه آرد در نظر گرفته بودیم تا نیاز آن‌ها تأمین شود و از بروز تنش و مشکل جلوگیری کنیم. پس از بازگشت این خانوارها از ییلاق به روستاها و مناطق قشلاقی نیز سهمیه آن‌ها حذف و به سهمیه عشایر واقعی اضافه می‌شد.
حذف بخش عمده عشایر از فهرست مشمولان با اجرای سامانه سیما
قلی‌پور با اشاره به اجرای سامانه سیما برای ارائه خدمات آرد به عشایر اظهار کرد: از ۲۵ شهریور امسال اعلام شد که خدمات آرد باید از طریق سامانه سیما انجام شود. ما نیز از این تصمیم استقبال کردیم. این سامانه از سوی وزارت کشور و با همکاری اداره غله، به‌عنوان دستگاه تأمین‌کننده آرد خام و نان عشایر، راه‌اندازی شده است.
وی افزود: بر اساس اطلاعاتی که در جلسات برگزارشده با اداره غله استان در اختیار ما قرار گرفت، مقرر شد عشایر واقعی در این سامانه ثبت‌نام کنند. ما نیز از طریق شبکه تعاونی‌های عشایری، فروشگاه‌های عشایری، معتمدان، شوراها و سرگروه‌های عشایری، خانوارها را برای ثبت‌نام هدایت کردیم.
مدیرعامل اتحادیه امور عشایر فارس با اشاره به دشواری‌های ثبت‌نام عشایر در این سامانه بیان کرد: ثبت‌نام در سامانه نیازمند ارائه رمز و گذرواژه افراد بود و این کار در شرایطی انجام می‌شد که بسیاری از عشایر در مناطق ییلاقی حضور داشتند و زندگی آن‌ها به‌صورت کوچ‌رو بود. در ۲۵ شهریور نیز زمان بازگشت عشایر از ییلاق به قشلاق بود، اما با وجود تمام این دشواری‌ها، عشایر، تشکل‌های عشایری و سرگروه‌ها برای ثبت‌نام خانوارها تلاش کردند و تا پایان مهرماه حدود ۸۰ درصد عشایر در سامانه ثبت‌نام کردند.
قلی‌پور ادامه داد: جامعه عشایری خدمات خود را از طریق ادارات و شرکت‌های تعاونی عشایری دریافت می‌کند و زمانی که شرکت تعاونی از خانوارها می‌خواهد در سامانه‌ای ثبت‌نام کنند، آن‌ها تصور می‌کنند این ثبت‌نام به معنای دریافت سهمیه آرد یارانه‌ای است؛ اما پس از ثبت‌نام، مشخص شد که بیش از ۸۵ تا ۹۰ درصد عشایر مشمول دریافت آرد نشده‌اند.
وی با انتقاد از معیارهای در نظر گرفته‌شده در سامانه سیما گفت: عشایر نیز مانند سایر مردم برای انجام امور اداری، تحصیل فرزندان و پیگیری کارهای روزمره خود ناچارند به مراکز بخش، دهستان و شهرستان مراجعه کنند. همین مراجعه و دریافت نان از نانوایی باعث شده است سهمیه آرد خام‌پزی عشایری آن‌ها قطع شود.
مدیرعامل اتحادیه امور عشایر فارس افزود: به نظر می‌رسد تصمیم‌گیران در سطح ملی یا شناخت کافی از جامعه عشایری نداشته‌اند یا تصمیم‌گیری بدون کارشناسی لازم انجام شده است. من به‌عنوان نمونه، بسیاری از یورت‌های عشایری استان فارس را می‌شناسم و از موقعیت آن‌ها اطلاع دارم؛ برای مثال، یورت میرزاخانی در فاصله حدود ۳۵ کیلومتری شرکت تعاونی عشایری سرمشهد قرار دارد.
وی با تشریح شرایط زندگی خانوارهای مستقر در این منطقه گفت: در محدوده یورت این خانوار نه فروشگاه و سوپرمارکتی وجود دارد، نه نانوایی و نه دسترسی مناسبی به امکانات تأمین مواد غذایی. یک خانوار عشایری برای تأمین نیازهای یک ماه خود به شهر مراجعه می‌کند و مایحتاجش را خریداری می‌کند تا در طول یک ماه مصرف کند و پس از آن دوباره برای خرید به شهر بیاید.
قلی‌پور ادامه داد: وقتی چنین فردی پس از طی فاصله ۳۵ کیلومتری به تعاونی یا فروشگاه عشایری مراجعه می‌کند تا آرد دریافت کند، با وارد کردن کد ملی به او اعلام می‌شود که سرانه آرد نان را از نانوایی دریافت کرده و دیگر مشمول آرد خام‌پزی نیست. همین مسئله باعث درگیری و بروز اختلاف میان عشایر و ارکان شرکت‌های تعاونی شده است.
وی با تأکید بر اینکه اعتراض عشایر به این شرایط قابل درک است، اظهار کرد: شرکت‌های تعاونی با سرمایه خود عشایر تشکیل شده‌اند تا به آن‌ها خدمات ارائه دهند، اما اکنون به دلیل تصمیمی که بدون شناخت کافی از شرایط زندگی عشایر گرفته شده، این شرکت‌ها در برابر اعتراض اعضای خود قرار گرفته‌اند.
انتقاد از تصمیم‌گیری بدون مشورت با سازمان امور عشایر
مدیرعامل اتحادیه امور عشایر فارس با انتقاد از نحوه تصمیم‌گیری درباره سامانه سیما گفت: سازمان امور عشایر بیش از ۵۰ سال سابقه خدمات‌رسانی به جامعه عشایری دارد و شناخت کاملی از عشایر کشور، طوایف، ایلات و خانوارهای عشایری دارد. اگر پیش از اجرای این تصمیم با این سازمان مشورت می‌شد، قطعاً مشکلات به حداقل می‌رسید.
قلی‌پور افزود: اجرای این روش، جامعه عشایری ما را با چالش جدی مواجه کرده است. عشایر از ما می‌پرسند چرا آن‌ها را برای ثبت‌نام در سامانه هدایت کردیم و اکنون سهمیه آردشان را دریافت نمی‌کنند. ما نیز در پاسخ به این اعتراض‌ها با مشکل مواجه شده‌ایم.
وی با اشاره به شرایط دشوار زندگی عشایر در مناطق کوهستانی و دشت‌ها بیان کرد: عشایر در این مناطق تولیدکنندگان واقعی کشور هستند و در کنار فعالیت تولیدی، نقش مهمی در حفاظت از مراتع و محیط زیست دارند. آن‌ها در واقع محیط‌بانان و حافظان طبیعی این مناطق نیز هستند.
مدیرعامل اتحادیه امور عشایر فارس ادامه داد: شغل اصلی این افراد دامداری است و برای امرار معاش ناچارند در مراتع حضور داشته باشند و تولید کنند. اگر شرایط زندگی آن‌ها دشوار شود، ممکن است ناچار شوند به حاشیه شهرها روی بیاورند و مشاغل کاذب و حاشیه‌ای ایجاد شود. انتظار عشایر این است که در کنار محدودیت‌های موجود و کمبود حمایت‌ها و تسهیلات برای تولید، دست‌کم نیاز اولیه آن‌ها از جمله نان تأمین شود.
درخواست بازنگری در سامانه سیما و تفویض اختیار به سازمان امور عشایر
قلی‌پور با تأکید بر ضرورت بازنگری در شیوه اجرای سامانه سیما اظهار کرد: پیشنهاد ما به وزارت کشور این است که با سازمان امور عشایر همکاری و در این زمینه تفویض اختیار انجام شود تا مشکلات موجود برطرف شود. اگر این مشکلات حل نشود، ما به‌عنوان مباشرین توزیع آرد نمی‌توانیم پاسخگوی عشایر باشیم و لازم است خود اداره غله مستقیماً وارد موضوع شود و شرایط زندگی این جامعه را از نزدیک بررسی کند.
وی افزود: مسئولان باید شرایط واقعی زندگی عشایر را بشناسند تا متوجه شوند چه مشکلاتی برای آن‌ها ایجاد شده است و اجازه ندهند این خانوارها بیش از این متحمل سختی شوند.
مدیرعامل اتحادیه امور عشایر فارس با اشاره به حجم اعتراض‌ها و تماس‌های دریافتی از سوی عشایر گفت: عشایر به‌شدت از این موضوع گلایه‌مند هستند و پیام‌ها و تماس‌های زیادی دریافت می‌کنیم. واقعاً نمی‌دانیم چه پاسخی به آن‌ها بدهیم. من از این شرایط بسیار ناراحتم و حاضرم هر کاری از دستم برمی‌آید انجام دهم و صدای اعتراض عشایر را به گوش مسئولان برسانم.
قلی‌پور با انتقاد از بی‌توجهی به هشدارهای مطرح‌شده در این زمینه اظهار کرد: بارها این موضوع را از طریق مدیران عامل ادارات عشایری، سرگروه‌ها و شوراهای عشایری پیگیری کرده‌ایم، اما تاکنون گوش شنوایی برای شنیدن این مشکلات وجود نداشته است.
وی با اشاره به آمار ثبت‌نام و میزان کاهش سهمیه آرد عشایر استان گفت: بر اساس آمار دقیقی که در اختیار دارم، تعداد خانوارهای ثبت‌نام‌شده در سامانه ۳۴ هزار و ۳۱۳ خانوار اعلام شده است، اما در ادامه اجرای سامانه، بخش عمده‌ای از خانوارها از فهرست مشمولان دریافت آرد حذف شده‌اند. سهمیه‌ای که پیش از این هزار و ۲۹۴ تن در ماه بود، اکنون به حدود ۲۴۰ تن رسیده است.
بخش مهمی از آرد عشایر برای تأمین غذای دام و طیور و سگ‌های نگهبان مصرف می‌شود
مدیرعامل اتحادیه امور عشایر فارس در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به نیازهای غذایی خانوارهای عشایری گفت: سرانه آرد برای هر نفر در جامعه عشایری ۱۲ کیلوگرم تعریف شده است، اما باید به شرایط خاص زندگی این خانوارها نیز توجه کرد.
وی افزود: در مناطق عشایری پاسگاه انتظامی وجود ندارد و حفاظت از دام‌های عشایر تا حد زیادی بر عهده سگ‌های نگهبان است. شاید کسی که با زندگی عشایری آشنایی ندارد، این موضوع را نپذیرد، اما کافی است به یک یورت عشایری در دل دشت‌ها و کوه‌ها مراجعه کند تا اهمیت حضور این سگ‌ها در حفاظت از خانوار و دام‌ها را از نزدیک ببیند.
قلی‌پور ادامه داد: این سگ‌ها نیز برای ادامه فعالیت به غذا نیاز دارند و بخشی از آرد تخصیص‌یافته به خانوارهای عشایری برای تأمین غذای آن‌ها مصرف می‌شود. علاوه بر این، عشایر به فروشگاه و سوپرمارکت دسترسی مستمر ندارند که هر زمان مهمانی برایشان آمد، بتوانند مواد غذایی مورد نیاز را تهیه کنند؛ بنابراین خودشان ناچارند مرغ، تخم‌مرغ و سایر نیازهای غذایی را با پرورش طیور و تولید در محل زندگی تأمین کنند.
وی تأکید کرد: طیور و سگ‌های نگهبان نیز به تغذیه نیاز دارند و بخشی از نیاز غذایی آن‌ها از محل همین آردی تأمین می‌شود که به خانوارهای عشایری اختصاص پیدا می‌کند. بنابراین نمی‌توان سرانه آرد عشایر را صرفاً با معیار مصرف نان افراد یک خانوار محاسبه کرد و شرایط خاص زندگی آن‌ها را نادیده گرفت.
پیگیری‌های متعدد برای تأمین سهمیه آرد عشایر بی‌نتیجه مانده است
مدیرعامل اتحادیه امور عشایر فارس با اشاره به مطالبه این مجموعه برای اصلاح سهمیه آرد عشایر گفت: حدود دو سال قبل، بر اساس آمار ثبت مبنا، تعداد خانوارهای عشایری واجد شرایط استان ۲۶ هزار و ۷۸۱ خانوار اعلام شده بود و انتظار داشتیم سهمیه آرد نیز بر اساس همین آمار رسمی و مبنا محاسبه شود.
قلی‌پور در ادامه افزود: یکی از ایرادهایی که همواره مطرح می‌کردیم این بود که با وجود ثبت ۲۶ هزار و ۷۸۱ خانوار در آمار مبنا، سهمیه آرد تنها برای حدود ۱۹ هزار خانوار در نظر گرفته می‌شد و ما همواره مطالبه تأمین کسری آرد را داشتیم؛ اما اکنون شرایط به‌گونه‌ای شده که سهمیه آرد بخش عمده‌ای از عشایر عملاً قطع شده است.
وی با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده برای حل این مشکل اظهار کرد: مکاتبات متعددی با نمایندگان مجلس، استانداری و سازمان امور عشایر انجام داده‌ایم، اما تاکنون نتیجه‌ای حاصل نشده است. ما نیز در شرایط فعلی اختیار لازم برای حل این مشکل را نداریم و نمی‌توانیم پاسخ قانع‌کننده‌ای به عشایر بدهیم.
مدیرعامل اتحادیه امور عشایر فارس با اشاره به سابقه فعالیت این مجموعه گفت: اتحادیه حدود ۵۰ سال سابقه فعالیت دارد و من نیز ۳۰ سال است که از ابتدای ورودم در مجموعه تعاونی‌های عشایری فعالیت می‌کنم. اگر پیش از اجرای سامانه سیما حتی مشورت محدودی با مجموعه‌های فعال در حوزه عشایر انجام می‌شد، می‌توانستیم بخشی از مشکلات احتمالی را پیش‌بینی و از بروز آن جلوگیری کنیم.
قلی‌پور در پایان با تأکید بر ادامه پیگیری‌ها برای رفع مشکل عشایر گفت: ما همچنان پیگیری‌ها را ادامه می‌دهیم، اما تاکنون این پیگیری‌ها نتیجه‌ای نداشته و صدای اعتراض و مطالبات جامعه عشایری آن‌طور که باید شنیده نشده است. در شرایط فعلی، تنها می‌توانیم از عشایر عذرخواهی کنیم؛ چراکه با وجود تمام تلاش‌ها، اختیار و امکان لازم برای پاسخگویی به مطالبه آن‌ها را نداریم.
انتهای پیام
