حمیدرضا سهیلی در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به پیشینه خانوادگی خود در حوزه فرهنگ کتابخوانی اظهار کرد: در خانوادهای فرهنگی رشد کردم و از دوران کودکی با کتاب و مجلات ارتباط داشتم. تشویق پدر و معلمان نیز در شکلگیری علاقهام به نویسندگی مؤثر بود و نخستین تجربههای نوشتاریام به دوران دبستان بازمیگردد. همچنین مطالعه مستمر مطبوعات و کتاب را مهمترین تجربه آموزشی خود در مسیر نویسندگی میدانم.
وی با اشاره به آغاز فعالیت حرفهای خود در مطبوعات گفت: نخستین داستانم در دهه ۵۰ در روزنامه آفتاب شرق منتشر شد و پس از آن با روزنامههای خراسان، قدس، اطلاعات و کیهان همکاری داشتم. در دهههای ۵۰، ۶۰ و ۷۰ نیز بخش قابل توجهی از فعالیتهایم در حوزه تئاتر و سینما متمرکز بود. پس از انقلاب، گروه تئاتری مالک اشتر را در مسجدی به همین نام در مشهد راهاندازی کردم که از نخستین گروههای تئاتری مسجدی بود. همچنین نخستین گروه تئاتری زندانیان را در زندان وکیلآباد تشکیل دادم.
این نویسنده با بیان اینکه پس از بازنشستگی از قوه قضائیه تمرکز بیشتری بر نویسندگی و انتشار کتاب گذاشته است، افزود: نخستین کتاب مستقل من در سال ۱۳۹۰ منتشر شد و تاکنون حدود ۱۵ تا ۱۶ عنوان کتاب در حوزههای مختلف به قلمم انتشار یافته است.
خلق داستان از دل اتفاقات ساده زندگی
سهیلی درباره چگونگی شکلگیری سوژههای داستانی خود بیان کرد: گاهی یک برخورد اجتماعی، اتفاق کوچک یا مسئلهای که از نگاه دیگران اهمیت چندانی ندارد، برای من به موضوعی قابل تأمل تبدیل میشود. تلاش میکنم با نگاهی متفاوت ظرفیت داستانی این اتفاقات را کشف کنم.
وی با اشاره به مشکلات انتشار کتاب گفت: نخستین کتابم اثری تحقیقی درباره تاریخ تئاتر مشهد بود که با هزینه شخصی منتشر کردم. بازخوردهای مثبت جامعه هنری موجب شد حوزه هنری برای انتشار جلدهای بعدی اعلام آمادگی کند. با این حال، افزایش هزینههای چاپ و گرانی کاغذ همچنان از مشکلات جدی نویسندگان و ناشران است و دسترسی مخاطبان به کتاب را دشوار کرده است.
آثار رضوی؛ بخش پررنگ کارنامه نویسندگی
این نویسنده با اشاره به زمینههای موضوعی آثار خود اظهار کرد: در حوزههای مختلفی ازجمله دفاع مقدس، مسائل اجتماعی، رمان و ادبیات رضوی فعالیت داشتهام، اما آثار رضوی سهم بیشتری در کارنامه من دارند. این گرایش به دوران همکاریام با روزنامه قدس بازمیگردد؛ زمانی که پیشنهاد شد بر اساس پروندههای مربوط به شفایافتگان حرم مطهر رضوی داستانهایی بنویسم.
وی ادامه داد: مجموعهای از اطلاعات و سرگذشت افراد در اختیارم قرار گرفت که برخی از آنها تنها در چند خط خلاصه شده بود. بر اساس همین اطلاعات اولیه داستانهایی نوشتم که بهتدریج در روزنامه قدس و مجلات زائر، حرم و خانواده منتشر شدند.
سهیلی با بیان اینکه حدود ۲۰۰ داستان در این زمینه نوشته است، گفت: تاکنون شش جلد از مجموعه داستانهای شفایافتگان منتشر شده و تصمیم دارم این مجموعه را به نیت امام هشتم(ع) به هشت جلد برسانم. کتاب «صد سال تئاتر مشهد» و مجموعه داستانهای شفایافتگان نیز از آثاری هستند که با استقبال مخاطبان مواجه شدهاند و برخی از آنها چندین نوبت تجدید چاپ شدهاند.
نسل جدید به سمت کوتاهخوانی رفته است
سهیلی با اشاره به تغییر ذائقه مخاطبان کتاب اظهار کرد: نسل جدید بیشتر به سمت کوتاهخوانی و مطالب مختصر رفته است و فضای مجازی و سرعت انتقال اطلاعات در این تغییر بیتأثیر نبودهاند. با این حال، نویسنده نباید فعالیت خود را به نوشتههای کوتاه محدود کند، بلکه باید با شناخت نسلهای مختلف و خلق داستانهای جذاب، مخاطبان را به مطالعه ترغیب کند.

وی مطالعه را عاملی مؤثر در افزایش آگاهی و شناخت اجتماعی دانست و گفت: هر فرد باید مطالعه را در برنامه روزانه خود قرار دهد؛ حتی خواندن یک یا دو صفحه کتاب در روز نیز میتواند آغاز خوبی باشد. همانطور که انسان برای ادامه زندگی به غذا و آب نیاز دارد، از نظر روحی نیز به مطالعه احتیاج دارد.
این نویسنده با تأکید بر ضرورت نهادینهسازی کتابخوانی از دوران کودکی بیان کرد: در گذشته کتابخانه در مدارس وجود داشت و معلمان دانشآموزان را به مطالعه تشویق میکردند، اما امروز به نظر میرسد این موضوع در نظام آموزشی با کمتوجهی مواجه شده است. دانشآموزان در کنار درسهای اصلی باید فرصت بیشتری برای آشنایی با هنر، ادبیات و کتاب داشته باشند تا استعدادهای ادبی و هنری آنها شناسایی و پرورش یابد.
پاتوقهای فرهنگی؛ فرصتی برای پرورش استعداد جوانان
این فعال فرهنگی با اشاره به تجربه فعالیتهای فرهنگی در مسجد مالک اشتر مشهد گفت: در اوایل دهه ۶۰ فضایی در این مسجد ایجاد کردیم تا علاقهمندان دور هم جمع شوند، داستان بخوانند، فیلم ببینند و درباره تئاتر گفتوگو کنند. با وجود محدودیت فضا، توانستیم علاقهمندانی از نقاط مختلف شهر جذب کنیم و زمینه فعالیت حرفهای تعدادی از هنرمندان را فراهم آوریم. تجربه دیگر، راهاندازی پاتوق فیلم در خانه فیلم مشهد بود که سالها در سینما قدس فعالیت داشت و روزهای جمعه میزبان هنرمندان و علاقهمندان سینما میشد. در زندان وکیلآباد نیز با وجود امکانات محدود، برنامههایی برای قصهخوانی، نمایش فیلم و اجرای تئاتر برگزار کردیم. این تجربهها نشان داد که میتوان با امکانات محدود نیز از ظرفیت هنر برای رشد فرهنگی افراد استفاده کرد.
سهیلی با تأکید بر ظرفیت فرهنگسراهای شهری اظهار کرد: مشهد فرهنگسراهای متعددی دارد که میتوانند در توسعه فعالیتهای فرهنگی نقشآفرینی کنند، اما لازم است میزان فعالیت و اثرگذاری آنها افزایش یابد. نهادهای فرهنگی باید بهجای تمرکز صرف بر برنامههای کوتاهمدت، فضاهای پایداری برای حضور جوانان و فعالیت در حوزه مطالعه، نویسندگی و هنر ایجاد کنند.
ضرورت فراهم کردن زمینه ماندگاری هنرمندان در مشهد
سهیلی با اشاره به فعالیتهای خود در حوزه سینما گفت: نخستین فیلم بلند سینمایی خراسان رضوی با عنوان «کاکایی» را تهیه کردهام که نویسندگی و کارگردانی آن برعهده پسرم، امیراغر سهیلی، بوده است. این فیلم اثری شاد با موضوع کودکانه است و امیدوارم بهزودی اکران شود. همچنین مدیریت یک دفتر سینمایی در مشهد را برعهده دارم و تلاش کردهام جوانان علاقهمند به سینما را برای فعالیت در همین شهر گرد هم بیاورم.
وی مهاجرت هنرمندان را یکی از مشکلات حوزه فرهنگ و هنر استان دانست و اظهار کرد: وقتی هنرمند احساس کند امکانات و فرصتهای پیشرفت عمدتاً در پایتخت متمرکز شده است، طبیعی است که برای ادامه مسیر حرفهای خود به فکر مهاجرت بیفتد. این مسئله تنها مختص سینما نیست و نویسندگان، هنرمندان تئاتر، شاعران و دیگر فعالان هنری را نیز دربرمیگیرد.
این نویسنده تأکید کرد: اگر مشهد را پایتخت فرهنگی جهان اسلام میدانیم، باید این عنوان در عمل نیز تحقق پیدا کند؛ بهگونهای که هنرمندان بتوانند در همین شهر آثار خود را تولید و عرضه کنند و برای پیشرفت نیازی به ترک شهر یا کشور نداشته باشند. تحقق این هدف نیازمند حمایت مسئولان و ایجاد امکانات و زیرساختهای مناسب است.
دو کتاب در آستانه انتشار و سه رمان در دست نگارش
سهیلی با اشاره به آثار جدید خود گفت: دو کتاب در مرحله چاپ دارم. نخستین اثر با عنوان «ای کاش سایهاش بودم» درباره شخصیتهای کمترشناختهشده واقعه عاشوراست که با تحقیق درباره زندگی این افراد و روایت داستانی سرگذشت آنها نوشته شده است. اثر دیگر نیز مجموعهای از داستانهای برگزیده رضوی من با عنوان «آه و نگاهم» است.
وی افزود: در کنار این دو کتاب، سه رمان در دست نگارش دارم. یکی از آنها با عنوان «قرار فرار» بر اساس تجربهها و اتفاقی در محیط زندان نوشته میشود و دو رمان دیگر در حوزه دفاع مقدس هستند که یکی از آنها با عنوان «بهشت بهعلاوه من و او که بود» در حال بازنویسی است.
این نویسنده از برنامه خود برای ورود جدیتر به ادبیات کودک و نوجوان خبر داد و گفت: رمانی با عنوان «نیموجبی» برای این گروه سنی در نظر دارم که شخصیت اصلی آن کودکی در بستر جنگ و دوران پس از جنگ است و ارتباط او با یک شهید و اتفاقات زندگی اجتماعیاش محور داستان را شکل میدهد. برای نگارش چنین اثری باید شناخت بیشتری از روحیات و نیازهای کودکان و نوجوانان پیدا کنم.
سهیلی درباره مشکلات توزیع آثار نیز بیان کرد: در مجموعه تحقیقاتی «صد سال تئاتر مشهد» که ابتدا برای پنج جلد برنامهریزی شده و تاکنون سه جلد آن منتشر شده است، هزینه چاپ و مسئولیت توزیع را شخصاً برعهده داشتم و ناچار بودم برای معرفی و عرضه کتاب به مراکز مختلف مراجعه کنم. با وجود این دشواریها، مجموعه با استقبال خوبی مواجه شد و حتی درخواستهایی از خارج کشور، از جمله انگلستان، برای تهیه آن داشتم.
نگاهی به کارنامه آثار حمیدرضا سهیلی
حمیدرضا سهیلی، متولد ۱۳۳۶ در تربتحیدریه، از نویسندگان و فعالان فرهنگی مشهد است که در حوزههای ادبیات داستانی، رضوی، عاشورایی، دفاع مقدس و تاریخ تئاتر فعالیت دارد.
از جمله آثار منتشر شده او میتوان به «صد سال تئاتر مشهد»، «بوی بهشت»، «کسی که مثل هیچکس نیست»، «شفایافتگان»، «وقتی عشق شکوفه میدهد»، «آسید کمال»، «ستارهها میخندند»، «آواز آسمانی عشق»، «شهد شیرین شفا»، «آسید محسن»، «ماراتن عشق» و «جهنم منهای من» اشاره کرد. دو مجموعه «آه و نگاهم» و «ای کاش سایهاش بودم» نیز در مرحله چاپ قرار دارند.
انتهای پیام