حسین محمودی، دوشنبه ۲۵ آبان در نشست با اصحاب رسانه، با اشاره به اقدامات انجامشده در حوزه شناسایی، ثبت، حفاظت، مرمت و تعیین عرصه و حریم آثار تاریخی افزود: استان مرکزی تاکنون حدود ۱۰۵۶ اثر ثبتشده در فهرست آثار ملی دارد و از سال گذشته نیز تهیه و تکمیل پروندههای ثبتی آثار مختلف در دستور کار قرار گرفته است.
محمودی با اشاره به ثبت دستکند تاریخی شهر خنجین بیان کرد: سال گذشته شهردار خنجین موضوع وجود یک دستکند تاریخی را که سالها مورد تعرض و حفاری قرار میگرفت، مطرح کرد. با توجه به ضرورت حفاظت از این اثر، پرونده ثبتی آن بهصورت فوری تهیه شد و پیش از جنگ رمضان به ثبت ملی رسید و در ایام جنگ رمضان مجوز کاوش آن صادر شد. کاوش و ساماندهی دستکند تاریخی خنجین با همکاری و اهتمام شهرداری، تأمین اعتبار از سوی این مجموعه و نظارت ادارهکل میراث فرهنگی در حال انجام است و این اثر میتواند به رونق گردشگری شهرستان کمک کند.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان مرکزی از کشف یک دستکند تاریخی دیگر در شهرستان اراک خبر داد و گفت: پرونده این اثر تهیه شده، ابلاغ مربوط به مالک آن انجام گرفته و پرونده برای بررسی به شورای ثبت ارسال شده است. تا پیش از ثبت نهایی، نام این اثر اعلام نمیشود.
وی با اشاره به سایر پروندههای ثبتی در استان افزود: چند قلعه تاریخی در شهرستان دلیجان و بناهای تاریخی در شهرهای اراک، تفرش و دلیجان در دستور کار ثبت قرار دارند. همچنین محوطه سنگنگارههای تاریخی چنارستان در شهرستان دلیجان سال گذشته به ثبت ملی رسید.
محمودی در ادامه با تشریح اقدامات مربوط به تعیین عرصه و حریم آثار تاریخی اظهار کرد: تا سال ۱۴۰۴ حدود ۴۳ اثر شاخص و برجسته استان تعیین عرصه و حریم شده بودند؛ این در حالی است که پیش از دو سال گذشته، تعداد این آثار به حدود ۲۹ مورد میرسید. برای نخستین بار در تاریخ ادارهکل میراث فرهنگی استان مرکزی، قراردادی برای تهیه نقشه تعیین عرصه و حریم ۱۳۸ اثر تاریخی منعقد کردیم. تاکنون نقشه بیش از ۷۰ اثر تهیه شده و در کمیتههای ثبت و حریم استان مورد بررسی قرار گرفته و با توجه به تعداد بالای پروندهها، هماهنگیهای لازم انجام شده تا شورای حریم وزارت میراث فرهنگی برای نخستین بار پس از چندین سال در استان مرکزی تشکیل شود.
وی ادامه داد: تعیین عرصه و حریم بناهای تاریخی اهمیت زیادی دارد؛ چراکه در نبود ضوابط مشخص، گاهی در مجاورت این بناها درخواستهای نوسازی و بازسازی مطرح میشود و مشکلاتی برای حفاظت از آثار به وجود میآید. حریم تعدادی از بناها که حدود ۲۰ سال پیش تعیین شده بود و برای ساکنان اطراف آنها مشکلاتی ایجاد میکرد، مورد بازنگری قرار گرفت. از جمله این اقدامات میتوان به بازنگری عرصه و حریم امامزاده عبدالله و امامزاده محمد و تهیه و بازنگری حریم کلیسای مسروپ شهر اراک اشاره کرد. حریم مسجد جامع تاریخی ساوه نیز با توجه به محدودیتها و معیارهای مرتبط با پرونده ثبت جهانی مسجد ایرانی بازنگری شد و پس از بررسی در شورای حریم، به تأیید و ابلاغ وزیر میراث فرهنگی رسید.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان مرکزی در بخش دیگری از سخنان خود به مقابله با حفاریهای غیرمجاز اشاره کرد و گفت: یگان حفاظت میراث فرهنگی با انجام اقدامات اطلاعاتی و رصد مستمر، موفق به کشف و توقیف حدود ۵۰ سکه تاریخی شد. در مواردی مانند تپه تاریخی روستای قلعهنو، تپه تاریخی جلایر و مشکینتپه شهرستان زرندیه، پس از گزارش تعرضها، اقدامات حقوقی و قضایی انجام شده و پروندههای مربوطه برای پیگیری و برخورد قانونی تشکیل شده است.
محمودی با اشاره به برنامه پنجساله ادارهکل برای توسعه زیرساختهای فرهنگی گفت: در این برنامه، ایجاد یک موزه در هر شهر استان پیشبینی شده است. در حال حاضر حدود ۲۲ موزه در استان مجوز فعالیت دارند که ۱۱ موزه بهصورت مستقیم تحت نظارت و مدیریت ادارهکل میراث فرهنگی هستند. در راستای توسعه موزهها، قراردادی برای تهیه طرحهای محتوایی ایجاد موزههای خصوصی منعقد شده و در این مدت مجوز موزه حمام شهر شهباز نیز اخذ و لوح آن به شهرداری ارسال و تقدیم شده است.
وی با اشاره به سایر طرحهای موزهای در دست پیگیری گفت: چهار قرارداد دیگر برای تهیه طرحهای محتوایی موزههای استان در دست اجراست. همچنین درخواستهایی برای مجموعهداری و ایجاد موزه از جمله در مجموعه امامزاده هفتاد و دو تن ساروق، موزه دفاع مقدس اراک، موزه مردمشناسی روستای ابراهیمآباد و مجموعهای تحت مدیریت بخش خصوصی دریافت شده که مراحل تهیه طرح محتوایی آنها در حال انجام است.
محمودی در ادامه به ثبت میراث ناملموس استان اشاره کرد و گفت: در این حوزه نیز قراردادهایی با مشاوران ذیصلاح برای تهیه پروندههای ثبتی منعقد شده و حدود ۲۳ پرونده میراث ناملموس با توجه به نیازهای استان و درخواستهای مردمی تهیه شده است. آبگوشت دودار شهر اراک، حلوا و شیرینیهای محلی، آیینهای عزاداری از جمله عزاداری روستای ریحان شهرستان خمین و آیینهای هیئتهای قلعه و حصار اراک از جمله موضوعات مورد بررسی و مستندسازی بودهاند. همچنین پرونده تهیه حلواارده در جاسب نیز در دستور کار قرار گرفته است. پرونده ثبت زبان یا لهجه اراکی نیز از حدود دو سال گذشته تهیه و به وزارتخانه ارسال شده است، اما پژوهشکده زبانشناسی اعلام کرده که لهجه قابلیت ثبت ندارد و باید موضوع در قالب گویش بررسی شود.
وی ادامه داد: در همین راستا جلسات مختلفی با مفاخر و صاحبنظران حوزه زبان برگزار شده تا مستندات لازم برای اثبات و ثبت گویش اراکی فراهم شود. همچنین امسال پرونده گویش ایل شاهسون ساوه و گویش ترکی شهرستان شازند ثبت شده و گویش خلجی نیز در سالهای گذشته به ثبت رسیده بود
وی همچنین از برنامهریزی برای ثبت آثار تاریخی شهرستان آشتیان خبر داد و افزود: با انجمن میراث فرهنگی این شهرستان جلسات متعددی برگزار شده و مقرر است ۵۰ پرونده ثبتی غیرمنقول با پیشنهاد فعالان حوزه میراث فرهنگی و انجمن شهرستان تهیه و برای ثبت به وزارتخانه ارسال شود. منطقه تاریخی لنجرود نیز از دیگر پروندههایی است که برای ثبت ملی تهیه و ارسال شده است.
مدیرکل میراث فرهنگی استان مرکزی در بخش دیگری از سخنان خود به بافتهای تاریخی استان اشاره کرد و گفت: استان مرکزی حدود هفت بافت تاریخی در شهرهایی از جمله خمین، مامونیه، آشتیان، تفرش و نراق دارد. بهجز شهر اراک که مطالعاتی برای تهیه ضوابط اختصاصی بافت تاریخی آن انجام شده بود، سایر بافتهای تاریخی استان فاقد ضوابط اختصاصی بودند. در اراک نیز با انتخاب مشاور ذیصلاح، ضوابط مربوطه تهیه و پس از تصویب در شورای فنی ادارهکل، در کمیسیون ماده پنج استان به تصویب رسید و اکنون ملاک عمل در بافت تاریخی شهر است. تاکنون تعرض و تخلفی نسبت به ضوابط مصوب بافت تاریخی اراک گزارش نشده است.
وی در ادامه به اقدامات مرمتی ادارهکل میراث فرهنگی در بناهای تاریخی استان اشاره کرد و گفت: در این حوزه، علاوه بر اعتبارات اختصاصیافته، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی، شهرداریها، دهیاریها، خیرین و هیئتامنای اماکن تاریخی و مذهبی برای حفاظت و احیای بناها دنبال شده است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان مرکزی با اشاره به مرمت قنات تاریخی شهر نراق افزود: در این مجموعه اقداماتی از جمله مقاومسازی بخشهایی از قنات و ایجاد ورودی برای دسترسی به آن انجام شده است. مرمت امامزادهای در محلات از سالهای گذشته آغاز و سال گذشته تکمیل و به بهرهبرداری رسید. همچنین مرمت امامزاده عبدالله محلات در دستور کار قرار دارد. بند تاریخی نیمور نیز به دلیل موقعیت دشوار دسترسی و آسیبهای جدی گذشته، در قالب قراردادی مورد مرمت و استحکامبخشی قرار گرفت. عملکرد بند در بارندگیهای اخیر و عبور جریان آب نیز نشان داد که اقدامات حفاظتی انجامشده مؤثر بوده و آسیبی به آن وارد نشده است.
مدیرکل میراث فرهنگی استان مرکزی با اشاره به مرمت حمام تاریخی روستای ازناویه شهرستان خمین گفت: بخش قابل توجهی از این بنای تاریخی در گذشته تخریب شده بود، اما عملیات مرمت اساسی آن انجام شده و بهجز بخش کفسازی، سایر قسمتهای بنا مورد مرمت قرار گرفته و حمام تاریخی شهر آستانه نیز مرمت شده و اقدامات حفاظتی در امامزادگان این شهر از جمله امامزاده علی و امامزاده آستانه انجام شده است. در این مجموعهها، بامسازی، مرمت ایوانها و حجرهها، اندودکاری و مقاومسازی بخشهای آسیبدیده انجام شده و کفسازی حیاط نیز با هماهنگی هیئتامنا در برنامه سال آینده قرار دارد.
محمودی از مرمت کلیسای تاریخی شهرستان شازند خبر داد و گفت: در شهرستان خنداب نیز مرمت درمانگاه تاریخی روستای دهان و کبوترخانه روستای دهنو انجام شده است.
مرمت مدرسه تاریخی شیخ در کمیجان نیز با همکاری شهرداری و خیرین دنبال میشود. حمام تاریخی روستای واصل نیز که در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده، طی سه قرارداد از حدود دو سال و نیم گذشته مورد مرمت قرار گرفته و اکنون حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد پیشرفت فیزیکی دارد. پس از تکمیل مرمت، این بنا به موزه مردمشناسی تبدیل خواهد شد.
وی با اشاره به اقدامات شهرستان فراهان افزود: موزه تکیه فراهان نیز از محل اعتبارات اختصاصیافته مورد تعمیر و تجهیز قرار گرفته و اقدامات باستانشناسی در این مجموعه انجام شده است. همچنین مرمت مسجد تاریخی خیبر با تأمین اعتبار و نظارت این ادارهکل انجام شده است. همچنین کاروانسرای سنگی روستای خانک بهعنوان تنها کاروانسرای سنگی استان مرکزی، طی سه سال گذشته مورد مرمت اصولی قرار گرفته و برای تکیه تاریخی سرآبادان در شهرستان تفرش که بدلیل مداخلات غیراصولی گذشته در معرض آسیب قرار داشت و ابتدا اقدامات اضطراری برای حفاظت انجام شد، سپس پرونده ثبت ملی آن تهیه و مرمت متناسب با الگوی اولیه بنا اجرا شد.
مدیرکل میراث فرهنگی استان مرکزی با اشاره به مرمت امامزاده ابوالعلای شهر تفرش و امامزاده محمد، ، ثبت قلعه مستوفیالممالک، مرمت منزل میرزا حسن آشتیانی و منزل غریب در روستای گرکان را از دیگر اقدامات در این حوزه عنوان کرد و گفت: مرمت تکیه گرکان نیز با مشارکت هیئتامنا و خیرین در حال انجام است. کاروانسرای خشکرود نیز که از جمله آثار شاخص استان است از سال گذشته سه مرتبه برای واگذاری و جذب سرمایهگذار به صندوق توسعه و احیا معرفی شده، اما شرایط اقتصادی و مشکلات حوزه گردشگری تاکنون مانع از تحقق این موضوع شده است. این بنا در برنامه پنجساله وزارت میراث فرهنگی بهعنوان یکی از پروژههای پیشران و اولویتدار استان معرفی شده است و برای حفاظت و مرمت آن به اعتبارات ملی نیاز داریم. پرونده مسجد جامع ساوه نیز برای ثبت جهانی در وزارت میراث فرهنگی در حال تهیه است و طی دو سال گذشته جلسات متعددی برای تکمیل مستندات آن برگزار شده است.
محمودی با اشاره به مرمت کاروانسرای شاهعباسی آوه گفت: در این مجموعه بخشهای قابل توجهی از بنا در گذشته از بین رفته بود و عملیات مرمت سنگینی برای احیای آن انجام شد. اجرای بیش از ۵۰۰ مترمربع طاقزنی و تعویض بخشهای آسیبدیده و همچنین کفسازی شترخانهای چهار جهت اصلی کاروانسرا از جمله اقدامات انجامشده است. قرارداد مرمت آبانبار تاریخی شهر ساوه نیز منعقد شده و بخشی از عملیات آن انجام شده است.
مدیرکل میراث فرهنگی استان مرکزی در ادامه به اقدامات حفاظتی در موزه چهار فصل اراک اشاره کرد و افزود: با توجه به ویژگیهای معماری و کاشیکاریهای این مجموعه، امکان اجرای دفنی تأسیسات وجود نداشت؛ بنابراین با انعقاد قرارداد تخصصی، اصلاح تأسیسات برقی و اجرای سامانه حفاظت الکترونیکی دنبال شد و حدود ۵۴ دوربین در این موزه نصب شده است. همچنین سیستم برق هوشمند، صوت و نورپردازی مجموعه نیز مورد توجه قرار گرفته است.
محمودی در ادامه با اشاره به مرمت خانه امیرکبیر در روستای ابراهیمآباد گفت: مرمت بخشهایی از این مجموعه از سال گذشته آغاز شده و در ادامه، مظهر قنات تاریخی ابراهیمآباد نیز مورد مرمت و ساماندهی قرار گرفته است. برای مرمت حمام و آبانبار تاریخی این روستا نیز حدود یک میلیارد تومان هزینه شده و امسال آبانبار تاریخی بهعنوان یکی از پروژههای پیشران معرفی شده است تا مرمت این مجموعه تکمیل و زمینه تبدیل آن به موزه مردمشناسی فراهم شود.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان مرکزی در ادامه سخنانش به اقدامات حوزه صنایعدستی پرداخت و گفت: با همکاری معاونت صنایعدستی استان، تشکیل تشکلهای تخصصی صنایعدستی برای نخستین بار در استان در حال پیگیری است و هیئت مؤسس آن مشخص شده تا مراحل ثبت و فعالیت رسمی از طریق وزارتخانه انجام شود. این تشکل میتواند در پیگیری مسائل و مشکلات هنرمندان، از جمله بیمه، تسهیلات و حمایتهای مرتبط با مشاغل خانگی نقش مؤثری داشته باشد.
محمودی اظهار کرد: سال گذشته استان مرکزی در جذب تسهیلات حمایتی صنایعدستی در سطح کشور رتبه نخست را با تحقق ۱۰۶ درصدی کسب کرد و تلاش شد هنرمندان شهرستانهای مختلف از تسهیلات حمایتی و مشاغل خانگی بهرهمند شوند.
مدیرکل میراث فرهنگی استان مرکزی از برنامهریزی برای توسعه فعالیتهای صنایعدستی در قلعه وکیل اراک خبر داد و افزود: این مجموعه بهعنوان تنها موزه تخصصی صنایعدستی استان ظرفیت مناسبی برای برگزاری رویدادها، جشنوارهها و نمایشگاههای فصلی دارد و در این زمینه مذاکراتی با مسئولان مربوطه انجام شده است.
وی با اشاره به حمایت از هنرمندان صنایعدستی بیان کرد: خانه قنبری از محل اعتبارات ملی مرمت شده و در اختیار هنرمندان صنایعدستی قرار گرفته است و مرمت بخشهای باقیمانده آن نیز دنبال میشود. همچنین سال گذشته رویداد داوری نشان ملی صنایعدستی در استان برگزار شد و ۲۶ اثر موفق به دریافت نشان ملی شدند.
محمودی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به اهمیت پیوند میان میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری گفت: وجود آثار تاریخی و هنرمندان صنایعدستی میتواند به ایجاد انگیزه برای سفر گردشگران منجر شود و باید از ظرفیتهای تاریخی و طبیعی استان برای تقویت این حوزه استفاده کنیم.
بخشی از اختیارات حوزه گردشگری از جمله نرخگذاری و درجهبندی تأسیسات گردشگری به استانها واگذار شده که میتواند روند فعالیت و سرمایهگذاری در این حوزه را تسهیل کند.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان مرکزی همچنین با اشاره به بازگشایی غار نخجیر گفت: با وجود شرایط خاص کشور در ایام جنگ و محدودیتهای موجود، فرآیند برگزاری مناقصه مربوط به این غار در همان دوره دنبال شد و غار نخجیر پنجم فروردینماه بازگشایی شد.
انتهای پیام