به گزارش خبرنگار ایسنا، آیین رونمایی از مجموعه ۶جلدی «تاریخ اداره تئاتر، از آغاز تا پایان» به تحقیق و نویسندگی مجید ستایش صبح سهشنبه، ۲۶ آبانماه در تالار رودکی تهران برگزار شد.
دراین برنامه هنرمندانی همچون آتش تقیپور، ایرج راد، جمشید جهانزاده، مجید جعفری، مجید قناد، داود فتحعلیبیگی، و نیز مهدی شفیعی( معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)، نیکنام حسینیپور ( مشاور وزیر و مدیر روابط عمومی وزارت فرهنگ و ارشاد)، اتابک نادری (مدیرکل هنرهای نمایشی)، حجتالاسلام بهداروند، اللهیاری (مدیر صندوق اعتباری هنر) حضور داشتند.
علی منتظری رییس جهاد دانشگاهی در این برنامه اظهار امیدواری کرد که اداره تئاتر دوباره راه بیفتد.
ایرج راد در ابتدای این برنامه که اجرای آن را علیرضا سعیدی برعهده داشت، بیان کرد: متاسفانه بسیاری از بزرگوارانی که در اداره تئاتر خدمات ارزندهای انجام دادند امروز در میان ما نیستند و یادشان در ذهنها باقیمانده و خوشحالم که زحمت چند ساله آقای ستایش به نتیجه رسیده است. یادم هست شاید سال گذشته بود که از انتشار این پژوهش ناامید شده بودم و وقتی شنیدم رونمایی میشود، خوشحال شدم و جای سپاس دارد که این نوع تحقیقها توسط کسانی که با جیب خودشان همت کردند به سرانجام رسیده است.
او افزود: من امروز در اینجا جمشید ملکپور عزیز را ملاقات کردم که کتاب پنج جلدی او نیز درباره تاریخ تئاتر ایران ارزشمند است و باعث افتخار من است که زمانی در اداره تئاتر همراه او بودم.
وی ابراز امیدواری کرد که موزه تئاتر راهاندازی شود و گفت: موزه سینما و موسیقی داریم ولی هنوز موزه تئاتر وجود ندارد، درحالی که بسیاری از اسناد آن جمعآوری شده است. من پیر شدهام و دیگر جوان نیستم ولی آرزو میکنم روزی موزه فرهنگ و هنر ایران را داشته باشیم. البته این نیاز به بنیادی برای تحقیق و پژوهش دارد و امیدوارم ابتدا تلاش شود، موزهای برای تئاتر داشته باشیم و بعد هم آرزوی دوم محقق شود.
او در ادامه گفت: هر شب ۱۲۰ تئاتر روی صحنه است ولی هیچ اطلاعرسانی انجام نمیشود و خودم با جستجو پیدا میکنم. بسیاری از مردم هم اطلاعی ندارند در حالیکه این همه بیلبورد هست و همه چیز تبلیغ میشود جز تئاتر. از تلویزیون گلهمندم که بیش از ۳۰ کانال دارد ولی حتی از یک شبکه آن هیچ تئاتری پخش نمیشود، این درحالی است که قبلا فقط دو شبکه وجود داشت و پخش تئاتر از آن تعطیل نمیشد.
در ادامه جمشید ملکپور در سخنانی با اشاره به اینکه تمایلی به صحبت در برنامههای این چنینی ندارد ولی به دلیل آنکه کتاب که خط قرمز اوست، به این جلسه آمده گفت: خوشحالم کسانی را اینجا میبینم که بیش از ۴۰ سال است آنها را ندیده بودم.
او با بیان اینکه پژوهش، تلاشی برای فراهم کردن زمینههای کشف حقیقت است، بیان کرد: برای تحقیق و نگارش این کتاب ۲۵ سال وقت گذاشته شده و خود من ۵۰ سال برای ادبیات نمایشی وقت گذاشتم با این امید که کسانی بعدها کارهای ارزندهتری ارائه کنند و خوشبختانه این کار انجام شد؛ همانند همین کتاب ۶ جلدی درباره اداره تئاتر که من ۱۸ سال از عمرم را آنجا تلف کردم. البته مراکز دیگری هم هستند که به پژوهش نیاز دارند از جمله کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و تالار مولوی که قبل از انقلاب یک هاب عمومی فرهنگی بود؛ جایی که یکسری هنرمند جوان نترس مثل پری صابری و حمید سمندریان آنجا کار میکردند و اگر این روند ادامه یابد آنچه من ۵۰ سال قبل شروع کردم و به دنبالش بودم محقق میشود.
او همچنین با تقدیر از مجید ستایش خطاب به او گفت: یک وقت دچار توهم نشوی، چون من پس از سومین جلد کتابم بخاطر دو ماه غیبت از اداره تئاتر اخراج شدم و امیدوارم مانعی بر سر راهت نباشد.
در ادامه این برنامه دکتر علی منتظری، رییس جهاد دانشگاهی و مدیر اسبق مرکز هنرهای نمایشی با ابراز خشنودی از حضور در این مراسم گفت: من سالها افتخار حضور در مرکز هنرهای نمایشی را داشتم، بسیاری از شما نگاه من را به تئاتر میدانید. البته آقای ملکپور از من دلخور است ولی اشکالی ندارد، چون ایشان حوزه پژوهش را رونق دادند. اما اداره تئاتر باید دوباره راه بیفتد، تا الان هم خیلی کوتاهی شده و امیدوارم تا زنده هستیم چراغ اداره تئاتر روشن شود.
وی ادامه داد: به تئاتر ظلم زیادی شده و این مظلومیت از گذشته وجود داشت؛ زمانی هم شروع شد که اینجا (تئاتر) به ادارهکل تبدیل شد. کار به جایی رسید که تالار رودکی و وحدت را گرفتند و حتی میخواستند تئاترشهر را هم بگیرند. برای کارگاه لباس هم که اینجا بود چنین اتفاقی افتاد؛ ما را خام کردند و آنچه را برای تئاتر بود گرفتند. کسانی که دنبال چنین کاری بودند هر روز تئاتر را چلاندند و این اواخر هم میخواستند آن را به «دفتر» تبدیل کنند. همه پستها (مشاغل تئاتری) را هم حذف کردند که البته من این موضوع را از طریق وزیر فرهنگ پیگیری کردم.
وی با تأکید براینکه «چشمانداز آینده، باید احیای تئاتر در کشور به معنای واقعی باشد» ادامه داد: ما پُست کارگردان و بازیگر و طراح داشتیم، ولی اینها را هم گرفتند. بدون اینها نمیشود تئاتر داشت و آنچه میماند کاسبی است. شما ببینید که ما به چه روزی افتادهایم و این به دلیل آن است که تشکیلات تئاتر نابود شد. آقای شفیعی اگر شما کاری نکنید، همین چیزی هم که باقی مانده از بین میرود.
منتظری بیان کرد: الان سؤال من این است، کسی میتواند یک میلیون پول تماشای تئاتر بدهد؟ اینکه تئاتر نیست! راه اول و نجات تئاتر ضمن نگاه به گذشته تئاتر، گسترش ساختار رسمی تئاتر در کشور با نگاه به آینده است. باید سازمان هنرهای نمایشی کشور تشکیل شود نه اینکه مدام کوچک شود. اگر در قدیم کمی با ما همراهی شده بود همان زمان این سازمان تشکیل میشد، ولی اختلاف نظرهایی وجود داشت. البته تأسیس انجمنهای استانی درهمین راستا بود. با این حال هربار که میخواستیم این کار را پیگیری کنیم، میگفتند چقدر سالن در کشور هست؟ ما ۱۰۰ هزار صندلی شمارش کردیم، ولی بعد بهانههای دیگری مثل مالکیت سالنها را مطرح کردند و معلوم بود که ما را دنبال نخود سیاه میفرستند و در نهایت هم به نتیجه دلخواه خود رسیدند.
رئیس جهاد دانشگاهی در بخشی دیگر از سخنان خود یادآور شد: زمانی ما از هنرمندان خواستیم که به شهرستان بروند و به تئاتریهای شهرهای دیگر آموزش دهند. از همین اداره تئاتر برخی از دوستان، یک استان را انتخاب میکردند و با کمال میل میرفتند و اتفاقهای خوبی رخ داد. تأکید میکنم تئاتر بدون توجه به تئاتر شهرستان، امکان بقا ندارد.
وی با یادآوری سخنی از علی نصیریان مبنی تشکیل گروه در تئاتر گفت: باید گروههای ثابتی تشکیل شود و تا وقتی این نسل فعلی هست، باید کاری کرد. اگر این نسل هم برود دیگر فاتحه تئاتر را باید خواند.
در ادامه صحبتهای خود از هنرمندانی که از دنیا رفتهاند یاد کرد و به مزاح گفت: هنرمندانی همچون «علامهدهر» بودند که برای ما خیلی دردسر درست میکردند، روی صحنه میرقصیدند و ما باید جای دیگر جواب پس میدادیم. البته بعد از او هم آقای فتحعلیبیگی آمد و ادامه داد.
علی منتظری در بخشی دیگر از صحبتهای خود به دوران مدیریتش در تئاتر اشاره کرد و یادآور شد که همواره از مدیران وقت میخواسته به هنرمند کاری نداشته باشند و اگر مسئلهای هست به خودش بگویند تا پاسخ دهد.
او خطاب به تئاتریها گفت: از سینماییها یاد بگیرید. ما تئاتریها بودیم که دنبال سازمان بودیم، ولی آنها بودند که سازمان سینمایی را تشکیل دادند.
در میانه صحبتهای دکتر منتظری، برخی هنرمندان حاضر در سالن به حضور و اظهارت مدیر اسبق تئاتر ابراز احساس و مُحبت کردند و واکنشهایی را نشان دادند؛ از جمله جلیل فرجاد که در پاسخ به بخشی از صحبت منتظری گفت: این سینماییها بودند که از ما یاد گرفتند، ولی بعد ما را فراموش کردند.
این بازیگر خطاب به علی منتظری افزود: جسارت به آقای شفیعی (معاون هنری) نباشد، ولی تئاتر در دوران شما شکوفا شد و تا اسم دوران طلایی تئاتر میآید، زمان حضور شما به یاد آورده میشود.
منتظری در پایان صحبتهایش به تئاتریها توصیه کرد: هوای هم را داشته باشید. از اختلاف و تفرق جلوگیری کنید، چون همین اختلاف مشکلاتی را درست میکند. زشت است که من جلوی آقای (مهدی) شفیعی و آقای (اتابک) نادری بگویم که تئاتر از بین رفته، ولی این تئاتری نیست که ما داشتیم. امیدوارم اتفاقهای بهتری برای تئاتر رخ دهد.
در ادامه این مراسم مجید ستایش با اشاره به اینکه در طول ۲۵ سال پژوهش برای کتاب «تاریخ اداره تئاتر»، گفت: در دهه ۸۰ پدر، خواهر و مادرم را از دست دادم. میدانم که آنها الان خوشحال هستند.
وی با اشاره به سابقه شروع کار خود در تئاتر، گفت: من الفبای تئاتر را به مدت هفت سال در دهه ۶۰ و در کانون فرهنگی حُر یاد گرفتم و بعد وارد کار شدم و به استخدام اداره تئاتر درآمد. آنجا متوجه شدم که هیچ اطلاعات دقیقی از این اداره و هنرمندانش نیست.
ستایش گفت: پایاننامه مقطع فوقلیسانسم با موضوع تأثیر اداره تئاتر بر تئاتر بود ولی آن را رد کردند. بار دوم هم که آرا ارائه کردم مشروط شد، چون میگفتند مگر اداره تئاتر چه دارد؟! این مسیر ادامه داشت تا با تنظیم سرفصلهایی، پایاننامهامم برای بار سوم تأیید شد.
او با اشاره به اینکه بیش از ۳۰ هزار ساعت مصاحبه با هنرمندان و مدیران اداره تئاتر و ثبت هزاران اسناد و پوستر دراین کتاب روی داده، افزود: آرزوی بنده این است که ساختمان خیابان پارس به زودی احیا و به موزه اداره تئاتر تبدیل شود.
ستایش در پایان از همسر و نیز دخترش که شروع تحقیقات کتاب یک سال پس از تولد او کلید خورده بود و همچنین از داود فتحعلیبیگی و محمدحسین ناصربخت و برخی دیگر از اساتید و همکارانش همچون مهرداد بیات قدردانی کرد. او پژوهش خود را به هنرمندان اداره تئاتر و کسانی که برای تئاتر زحمت کشیدهاند تقدیم کرد.
این خبر به روز رسانی میشود