سه‌شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ | ۱۸:۵۹
لزوم فعال‌شدن ظرفیت دانشگاه‌ها برای تبیین تحولات تمدنی و تقویت امید اجتماعی

لزوم فعال‌شدن ظرفیت دانشگاه‌ها برای تبیین تحولات تمدنی و تقویت امید اجتماعی

خراسان رضوی (ایسنا) - رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌های خراسان رضوی با تأکید بر ضرورت بازتعریف نقش رسانه‌ها در شرایط کنونی، دانشگاه‌ها را برخوردار از ظرفیت‌های گسترده برای تولید محتوای فرهنگی و معرفتی دانست و بر بهره‌گیری هدفمند از توان استادان، دانشجویان و فعالان رسانه‌ای برای تبیین تحولات تمدنی و تقویت امید اجتماعی تأکید کرد.

حجت‌الاسلام والمسلمین ایمانی‌مقدم سه‌شنبه ۲۶ آبان‌، در نشست دیدار و هم‌اندیشی با فعالان رسانه‌ای دانشگاه‌های استان، با اشاره به شرایط حساس تاریخی کشور اظهار کرد: تحولات امروز را نمی‌توان صرفاً در چارچوب جنگ‌های نظامی تحلیل کرد، چراکه آنچه در جریان است، تقابلی تمدنی با لایه‌های مختلف فکری، فرهنگی، اجتماعی و فلسفی است.

وی با بیان اینکه بُعد نظامی تنها بخشی از این تقابل به شمار می‌رود، افزود: در لایه‌های عمیق‌تر، مباحثی همچون تقابل عقلانیت وحیانی و لیبرال‌دموکراسی، توحید و سکولاریسم و همچنین اختلاف در مبانی معرفتی و فلسفه هستی مطرح است؛ بنابراین شناخت ابعاد این مواجهه نیازمند نگاهی فراتر از تحولات روزمره است.

ایمانی‌مقدم با اشاره به اهمیت موضوع جمعیت و خانواده در آینده کشور تصریح کرد: یکی از عرصه‌هایی که می‌تواند در سال‌های آینده به چالشی جدی تبدیل شود، مسئله جمعیت، ازدواج و فرزندآوری است. افزایش طلاق، کاهش تمایل به ازدواج و فرزندآوری و گسترش خانواده‌های تک‌فرزند، موضوعاتی است که باید با نگاه تمدنی مورد توجه قرار گیرند.

وی ادامه داد: انتقال مؤلفه‌های فرهنگی و تمدنی از نسلی به نسل دیگر، نیازمند بستر مناسب خانوادگی و اجتماعی است و اگر این پیوند نسلی تضعیف شود، در آینده با نسلی مواجه خواهیم شد که ارتباط کمتری با پیشینه و هویت تمدنی خود دارد. این مسئله را می‌توان در حوزه‌های مختلف فرهنگی از جمله سینما، تئاتر، موسیقی، پوشش و زبان نیز بررسی کرد.

رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌های خراسان رضوی با اشاره به تأثیر رسانه‌ها بر افکار عمومی گفت: یکی از چالش‌های امروز، غلبه نگاه کوتاه‌مدت و روزمره در جامعه است؛ به‌گونه‌ای که بخش زیادی از توجه مردم به مسائل اقتصادی و نیازهای روزانه معطوف شده و فرصت کمتری برای مرور گذشته، شناخت شرایط بین‌المللی و اندیشیدن به آینده باقی می‌ماند.

وی با تأکید بر ضرورت ایفای نقش فعال‌تر رسانه‌ها در این زمینه افزود: رسانه‌ها باید به جامعه کمک کنند تا از مسائل روزمره فاصله بگیرد و با شناخت گذشته و درک شرایط کنونی، نسبت به آینده خود تصویر روشن‌تری داشته باشد.

ایمانی‌مقدم با بیان اینکه امید را نمی‌توان صرفاً محصول برخورداری از امکانات مادی دانست، اظهار کرد: امید بیش از آنکه به میزان دارایی و امکانات افراد وابسته باشد، به نوع نگاه و توانایی ترسیم افق آینده ارتباط دارد. ممکن است فردی با امکانات فراوان، نسبت به آینده ناامید باشد و فردی با امکانات محدود، برنامه‌ها و اهداف روشنی برای زندگی خود داشته باشد.

وی افزود: امید واقعی زمانی شکل می‌گیرد که افراد ضمن شناخت واقعیت‌ها، امکان تغییر شرایط و دستیابی به اهداف را نیز در برابر خود ببینند. از این رو رسانه‌ها باید با پرهیز از القای یأس و ناامیدی، زمینه شکل‌گیری امیدی آگاهانه و مبتنی بر واقعیت را فراهم کنند.

بهره‌گیری از ظرفیت دانشگاه‌ها و بسترهای نوین ارتباطی

رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌های خراسان رضوی با اشاره به ظرفیت‌های موجود در دانشگاه‌ها برای فعالیت رسانه‌ای بیان کرد: دانشگاه‌ها از ظرفیت گسترده‌ای در حوزه استادان، کارکنان و دانشجویان برخوردارند و می‌توان از این ظرفیت برای تولید و انتشار محتوای فرهنگی و معرفتی استفاده کرد.

وی با اشاره به ظرفیت دروس معارف دانشگاهی ادامه داد: این دروس امکان ارتباط گسترده و مستمر با دانشجویان را فراهم می‌کنند و می‌توان با هم‌اندیشی فعالان رسانه‌ای، مفاهیم مورد نیاز نسل جوان را در قالب‌های متنوع و متناسب با نیاز مخاطب ارائه کرد.

ایمانی‌مقدم فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی را از بسترهای مهم ارتباط با نسل جوان دانست و گفت: قالب‌هایی مانند پادکست و محتوای کوتاه رسانه‌ای می‌توانند در انتقال مفاهیم فرهنگی و معرفتی مؤثر باشند. امروز شبکه‌های اجتماعی ظرفیت بالایی برای رساندن پیام به مخاطبان گسترده دارند و لازم است این ظرفیت با برنامه‌ریزی و تولید محتوای مناسب مورد استفاده قرار گیرد.

وی بر ضرورت شناسایی فعالان رسانه‌ای دانشگاه‌های استان تأکید کرد و گفت: ممکن است در دانشگاه‌ها افرادی فعالیت رسانه‌ای گسترده‌ای داشته باشند، اما حتی مجموعه دانشگاهی محل فعالیت خود نیز از ظرفیت و توانمندی آنان اطلاع کافی نداشته باشد. بنابراین شناسایی، معرفی و حمایت از این افراد باید در اولویت قرار گیرد.

ایمانی‌مقدم پیشنهاد برگزاری رویدادی با مشارکت دانشگاه‌ها و مجموعه‌های رسانه‌ای استان را مطرح کرد و افزود: چنین رویدادی می‌تواند زمینه شناسایی فعالان رسانه‌ای، معرفی استعدادها، ایجاد ارتباط میان آنان و فراهم کردن بستر همکاری با رسانه‌های مختلف را ایجاد کند.

وی با اشاره به امکان حمایت از طرح‌ها و برنامه‌های رسانه‌ای فعالان دانشگاهی اظهار کرد: نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها می‌تواند در زمینه حمایت از ایده‌ها، تسهیل ارتباطات و پیگیری برخی مطالبات فعالان رسانه‌ای نقش‌آفرینی کند. همچنین ظرفیت رسانه ملی و دیگر مجموعه‌های مرتبط می‌تواند در اطلاع‌رسانی و برگزاری این رویداد مورد استفاده قرار گیرد.

رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌های خراسان رضوی همچنین با اشاره به ضرورت هماهنگی میان مجموعه‌های مختلف گفت: پراکندگی فعالیت‌ها و اجرای برنامه‌های مشابه از سوی نهادهای مختلف، بدون ارتباط و هماهنگی کافی، می‌تواند از میزان اثرگذاری اقدامات بکاهد. از این رو لازم است مجموعه‌های دانشگاهی و دستگاه‌های مرتبط با هم‌افزایی بیشتری فعالیت کنند.

وی با اشاره به شرایط اقتصادی و تأثیر آن بر زندگی خانوارها افزود: فشارهای اقتصادی و دشواری تأمین نیازهای اولیه را نمی‌توان نادیده گرفت، اما در کنار توجه به این مسائل باید برای تقویت انگیزه، هدفمندی و امید اجتماعی نیز برنامه داشت.

ایمانی‌مقدم با اشاره به تجربه‌های تاریخی کشور در مواجهه با دشواری‌ها اظهار کرد: یکی از عوامل افزایش تاب‌آوری اجتماعی، داشتن هدف و چشم‌انداز روشن است. زمانی که افراد برای آینده خود هدفی مشخص داشته باشند، دشواری‌های مسیر را در چارچوب رسیدن به آن هدف معنا می‌کنند؛ اما زمانی که افق روشنی وجود نداشته باشد، تحمل مشکلات دشوارتر خواهد شد.

وی با تأکید بر ضرورت توجه رسانه‌ها به این موضوع تصریح کرد: در شرایطی که حجم قابل توجهی از محتواهای رسانه‌ای می‌تواند به تضعیف امید اجتماعی منجر شود، نیازمند تولید محتوایی هستیم که ضمن بیان واقعیت‌ها و مشکلات، امکان عبور از دشواری‌ها و ظرفیت‌های موجود برای پیشرفت را نیز به جامعه نشان دهد.

رصد وضعیت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه‌ها؛ مبنای برنامه‌ریزی رسانه‌ای

ایمانی‌مقدم در ادامه با اشاره به اهمیت شناخت دقیق شرایط جامعه دانشگاهی گفت: برای برنامه‌ریزی مؤثر در حوزه رسانه، ابتدا باید وضعیت موجود را به‌درستی شناخت. رصد وضعیت فرهنگی، اجتماعی، سرمایه اجتماعی و شرایط عمومی دانشگاه‌ها می‌تواند مبنای مناسبی برای طراحی برنامه‌های رسانه‌ای باشد.

وی افزود: لازم است علاوه بر استفاده از داده‌ها و گزارش‌های رسمی، ارتباط مستقیم با فضای واقعی دانشگاه‌ها و دیدگاه‌های دانشجویان، استادان و کارکنان نیز مورد توجه قرار گیرد تا شناخت دقیق‌تری از مسائل و نیازهای جامعه دانشگاهی به دست آید.

وی با تأکید بر ضرورت شکل‌گیری همکاری میان فعالان رسانه‌ای دانشگاه‌ها خاطرنشان کرد: در گام نخست باید افراد توانمند و مجموعه‌های فعال شناسایی شوند و سپس با برگزاری نشست‌های تخصصی، ظرفیت‌ها و نیازهای موجود بررسی و زمینه تدوین برنامه‌های مشترک فراهم شود.

ایمانی‌مقدم بر ضرورت تداوم نشست‌های هم‌اندیشی و گسترش ارتباط میان فعالان رسانه‌ای و مجموعه‌های دانشگاهی تأکید کرد و خواستار شناسایی ظرفیت‌های رسانه‌ای دانشگاه‌های استان و پیگیری زمینه‌های همکاری مشترک شد.

اتاق فکر رسانه‌ای؛ حلقه اتصال نظریه‌های ارتباطی و تولید محتوای هدفمند

در ادامه سید یحیی عظیمی -رئیس دانشگاه علمی‌کاربردی خانه کارگر خراسان رضوی- با اشاره به اهمیت پیوند میان مبانی نظری و فعالیت عملی در عرصه رسانه اظهار کرد: عمل، فرزند نظر است و پیش از ورود جدی به چرخه فعالیت‌های رسانه‌ای باید مبانی نظری، رویکردها و چارچوب‌های فکری این فعالیت مشخص شود.

وی با اشاره به ویژگی‌های عصر ارتباطات و گسترش ابزارهای ارتباطی افزود: امروز به واسطه توسعه فناوری‌های ارتباطی، مفهوم دهکده جهانی نیز دستخوش تغییر شده است و افراد می‌توانند از هر نقطه جهان به‌صورت هم‌زمان با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. در چنین شرایطی، رسانه دیگر صرفاً ابزار انتقال خبر نیست، بلکه در شکل‌دهی به آگاهی، نگرش و تصمیم‌های افراد نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.

عظیمی با تأکید بر اهمیت شناخت تأثیر رسانه‌ها بر افکار عمومی بیان کرد: بخش قابل توجهی از آگاهی‌ها و تصمیم‌گیری‌های افراد از طریق رسانه شکل می‌گیرد؛ بنابراین لازم است در فعالیت‌های رسانه‌ای، علاوه بر توجه به ابزارهای ارتباطی، درباره راهبرد رسانه، نظریه‌های ارتباطی و شیوه صحیح مخاطب‌شناسی نیز مطالعه و برنامه‌ریزی شود.

رئیس دانشگاه علمی‌کاربردی خانه کارگر خراسان رضوی با اشاره به تغییر ماهیت رقابت‌های رسانه‌ای در جهان تصریح کرد: امروز با جنگ روایت‌ها و حتی فراروایت‌ها مواجه هستیم و بازیگران مختلف از ظرفیت رسانه برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی و جهت‌دهی به برداشت مخاطبان از رویدادها استفاده می‌کنند.

وی با بیان اینکه رسانه‌ها می‌توانند از طریق نحوه بازنمایی واقعیت‌ها بر برداشت جامعه اثر بگذارند، ادامه داد: در شرایط کنونی حتی می‌توان از مفهوم حکمرانی از راه دور سخن گفت؛ زیرا تصمیم‌ها و رفتارهای افراد و جوامع تا حد زیادی تحت تأثیر جریان اطلاعات و روایت‌هایی قرار می‌گیرد که از طریق رسانه‌ها منتشر می‌شوند.

عظیمی با تأکید بر اینکه برخورداری از امکانات و ظرفیت‌های رسانه‌ای به‌تنهایی کافی نیست، گفت: مسئله اصلی این است که رسانه‌ها چه محتوایی تولید می‌کنند و با چه رویکردی آن را در اختیار مخاطب قرار می‌دهند. صرف داشتن ابزار و امکانات، بدون برخورداری از محتوای مناسب و راهبرد مشخص، نمی‌تواند به اثربخشی مطلوب منجر شود.

وی با اشاره به اهمیت عناصر خبری و شیوه تنظیم و ارائه خبر اظهار کرد: عناصر ۶گانه خبر در رسانه‌های مختلف جهان مورد استفاده قرار می‌گیرند، اما تفاوت اصلی در نحوه پرداخت، انتخاب زاویه روایت و توانایی رسانه در تحلیل و ارائه اطلاعات است.

ضرورت عبور از بازنشر خبر به تحلیل و تولید روایت

رئیس دانشگاه علمی‌کاربردی خانه کارگر خراسان رضوی با اشاره به اهمیت تکنیک‌های پوشش خبری و روایت‌سازی افزود: رسانه باید بداند چه زمانی صرفاً در حال گزارش یک رویداد است و چه زمانی با انتخاب زاویه خاص، تیتر و شیوه پرداخت، بر برداشت مخاطب از واقعیت اثر می‌گذارد.

وی با بیان نمونه‌ای از نحوه بازنمایی یک رویداد در رسانه‌ها تصریح کرد: گاهی یک اتفاق واحد می‌تواند با انتخاب تیترها و زاویه‌های متفاوت، برداشت‌های کاملاً متفاوتی در مخاطبان ایجاد کند. از این رو خبرنگار و فعال رسانه‌ای باید نسبت به تأثیر انتخاب واژه‌ها، نحوه روایت و زمینه‌های خبری بر ذهن مخاطب آگاهی داشته باشد.

عظیمی ادامه داد: رسانه نباید صرفاً به انتشار اخباری که مخاطب پیش‌تر بارها خوانده است اکتفا کند. پرسش اساسی این است که رسانه در انتشار مجدد یک خبر چه اطلاعات، تحلیل یا ارزش افزوده‌ای به آن اضافه می‌کند و چه محتوای تازه‌ای برای مخاطب به همراه دارد.

وی با تأکید بر ضرورت توجه به ابعاد تحلیلی اخبار گفت: رسانه باید بتواند علاوه بر پاسخ به پرسش‌های مربوط به چه کسی، چه چیزی، کجا و چه زمانی، به پرسش‌هایی مانند چرایی و چگونگی وقوع رویداد نیز بپردازد. پاسخ به این پرسش‌ها زمینه تحلیل عمیق‌تر و افزایش قدرت اقناع خبر را فراهم می‌کند.

عظیمی در ادامه، تشکیل اتاق فکر رسانه‌ای را یکی از پیشنهادهای مهم برای ساماندهی فعالیت‌های مشترک فعالان رسانه‌ای دانست و اظهار کرد: پیشنهاد می‌شود جمعی از فعالان و صاحب‌نظران رسانه‌ای در قالب یک اتاق فکر گرد هم آیند و ضمن بررسی مسائل و نیازهای جامعه، درباره موضوعات، ابزارها و شیوه‌های تولید محتوا به تبادل نظر بپردازند.

وی افزود: این مجموعه می‌تواند پس از تعیین مبانی نظری و راهبردهای رسانه‌ای، موضوعات اولویت‌دار را شناسایی و برای تولید محتوای مناسب برنامه‌ریزی کند. سپس محتوای تولیدشده متناسب با ویژگی‌های مخاطبان و ظرفیت هر رسانه در بسترهای مختلف از جمله مطبوعات، پادکست‌ها، کانال‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شود.

رئیس دانشگاه علمی‌کاربردی خانه کارگر خراسان رضوی با اشاره به اهمیت نظریه‌های فرهنگی و اجتماعی در برنامه‌ریزی رسانه‌ای بیان کرد: در تحلیل شرایط امروز باید به نظریه‌هایی همچون برخورد تمدن‌ها و پایان تاریخ نیز توجه داشت؛ چراکه شناخت مبانی فکری و فرهنگی تحولات جهان می‌تواند به تولید محتوای عمیق‌تر و متناسب با نیازهای فکری جامعه کمک کند.

وی با تأکید بر اینکه یکی از آسیب‌های فعالیت‌های فرهنگی، نبود پیوند میان برنامه‌ریزی و مبانی توسعه فرهنگی است، اظهار کرد: تا زمانی که توسعه فرهنگی به‌درستی شکل نگیرد، فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی نیز با چالش‌های متعددی روبه‌رو خواهند بود. از این رو باید به جای تمرکز صرف بر اقدامات مقطعی، زمینه شکل‌گیری جریان مستمر تولید و توسعه فرهنگی را فراهم کرد.

عظیمی با اشاره به تجربه چندین سال فعالیت در حوزه فرهنگی و رسانه‌ای، بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های موجود و همکاری فعالان این حوزه تأکید کرد و گفت: هدف از تشکیل اتاق فکر، ایجاد بستری برای هم‌افزایی، تعیین موضوعات اولویت‌دار و تولید محتوای فاخر است تا بتوان از ظرفیت رسانه‌های مختلف برای انتقال مؤثر مفاهیم و پاسخ‌گویی به نیازهای مخاطبان بهره گرفت.

انتهای پیام

آخرین اخبار استان‌ها