به گزارش ایسنا، «مکس بلومنتال» روزنامهنگار تحقیقی و بنیانگذار رسانه «گریزون» (The Grayzone)، با انتقاد از سیاستهای دولت «دونالد ترامپ» در قبال ایران، جنگ اخیر را نتیجه یک اشتباه محاسباتی بزرگ و نفوذ جریانهای نزدیک به رژیم صهیونیستی در ساختار تصمیمگیری واشنگتن دانست و تأکید کرد که هدف اصلی این جنگ، نه نابودی برنامه هستهای ایران، بلکه تغییر نظام سیاسی کشور بوده است.
بلومنتال در گفتوگو با برنامه «فراتر از روایت» مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی، با تشریح انگیزهها و محاسبات آمریکا و رژیم صهیونیستی در آغاز جنگ اظهار کرد: ورود ایالات متحده به جنگ علیه ایران بهوضوح یک اشتباه محاسباتی بزرگ بود که در نتیجه نفوذ و تسلط عناصر همسو با اسرائیل بر دولت دونالد ترامپ شکل گرفت.
وی ناآگاهی ترامپ از مسائل بینالمللی، فقدان شناخت عمیق او از ایران و اتکای بیش از اندازه به حلقه محدودی از مشاوران را از عوامل اصلی این اشتباه دانست و گفت این مشاوران تحت تأثیر جریان مستمری از اطلاعات نادرست و ارزیابیهای اغراقآمیز درباره تهدیدهای ایران قرار داشتند.
این روزنامهنگار آمریکایی با اشاره به راهبرد اسرائیل برای کشاندن واشنگتن به جنگ افزود: اسرائیل از راهبردی استفاده کرد که پیشتر نیز در دوره ریاستجمهوری باراک اوباما مطرح شده بود؛ به این معنا که ابتدا بهصورت یکجانبه به ایران حمله کند و سپس با تحریک تهران به واکنش شدید، ایالات متحده را ناگزیر به مداخله مستقیم سازد.
به گفته بلومنتال، رژیم صهیونیستی شدت واکنش ایران را دستکم گرفته بود، اما انتظار داشت آمریکا برای حفاظت از این رژیم، سامانههای موشکی تاد و پاتریوت و سایر تجهیزات پدافندی را در اختیار آن قرار دهد و در نهایت وارد جنگ شود.
وی با مقایسه این وضعیت با عملیات انتقال اضطراری تسلیحات آمریکا به سرزمینهای اشغالی در جنگ سال ۱۹۷۳ اظهار کرد: اسرائیلیها در جنگ اخیر نیز به ورود مستقیم آمریکا نیاز داشتند و تصور میکردند پس از یک یا دو هفته، واشنگتن ناچار به مداخله خواهد شد.
بلومنتال در ادامه، عملیات «چکش نیمهشب» علیه تأسیسات هستهای ایران، از جمله فردو و نطنز، را اقدامی دانست که به ترامپ امکان میداد مدعی پیروزی شود و اعلام کند جنگ به پایان رسیده است. به اعتقاد وی، حمله به این تأسیسات در واقع هدف نهایی نبود، بلکه پوششی برای ورود آمریکا به جنگ و توجیه آن در افکار عمومی محسوب میشد.
وی با اشاره به تحولات ونزوئلا و ربایش «نیکلاس مادورو» در سوم ژانویه گفت: ترامپ پس از موفقیت عملیات ونزوئلا تصور کرد که میتواند سناریویی مشابه را در ایران نیز اجرا کند. به باور او، ناآرامیهای هفتم و هشتم ژانویه در ایران نیز از سوی دستگاههای اطلاعاتی خارجی مورد بهرهبرداری قرار گرفت و هدف از آن فراهم کردن زمینه تغییر نظام سیاسی کشور بود.
این روزنامهنگار تحقیقی افزود: بنیامین نتانیاهو در فاصله میان عملیات ونزوئلا و ناآرامیهای ایران به واشنگتن سفر کرد و در اتاق وضعیت کاخ سفید، طرحی را برای حمله به رأس رهبری ایران و حذف مقامهای ارشد کشور به ترامپ ارائه داد. بر اساس این طرح، قرار بود حملات نظامی به قیام داخلی مردم و سرنگونی جمهوری اسلامی منجر شود.
بلومنتال تأکید کرد ترامپ تصور میکرد این عملیات ظرف سه تا چهار روز به نتیجه خواهد رسید، اما این ارزیابی یکی از بزرگترین اشتباهات محاسباتی او بود.
وی همچنین با اشاره به نامحبوب بودن جنگ در افکار عمومی آمریکا گفت: ترامپ برخلاف رویه رؤسایجمهور پیشین حتی تلاشی برای توجیه جنگ در برابر مردم آمریکا انجام نداد. او در حلقه محدودی از مشاوران قرار داشت که تحت تأثیر دستگاه اطلاعاتی اسرائیل بودند و صداهای مخالف جنگ در دولت نیز به حاشیه رانده شدند.
بلومنتال در این زمینه به حضور چهرههایی مانند مارکو روبیو، سوزی وایلز و جان رتکلیف در حلقه تصمیمگیری ترامپ اشاره کرد و در مقابل، از مخالفت تولسی گابارد، جو کنت و جیدی ونس با جنگ سخن گفت. ونس اخیراً جنگ ایران را یکی از عوامل شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای دانسته است.
وی برای تأکید بر نقش رژیم صهیونیستی در آغاز جنگ، به اظهارات مارکو روبیو پس از ارائه گزارش به گروه موسوم به «هشت نفر» در سنای آمریکا اشاره کرد که گفته بود واشنگتن مجبور به حمله شد، زیرا این رژیم در هر صورت حمله میکرد و حتی پیشاپیش عملیات را آغاز کرده بود.
بلومنتال همچنین اظهارات اخیر ترامپ در شبکه C-SPAN را یادآور شد که گفته بود: «من سال گذشته اسرائیل را نجات دادم. من اسرائیل را نجات دادم.» به اعتقاد او، این اظهارات نشان میدهد مسئله اصلی، نجات اسرائیل از پیامدهای جنگی بود که خود این رژیم آغاز کرده بود، اما توانایی پایان دادن به آن را نداشت.
پیامدهای جنگ برای قدرت آمریکا و متحدانش
این روزنامهنگار آمریکایی یکی از مهمترین پیامدهای جنگ را تضعیف تصویر ارتش آمریکا در عرصه بینالمللی دانست و گفت: ارتش آمریکا اکنون از نگاه سایر نقاط جهان، نیرویی متعلق به قرن بیستم به نظر میرسد که در حال جنگیدن در یک جنگ متعلق به قرن بیستویکم است.
وی افزود: پایگاههای نظامی آمریکا که پیشتر داراییهای راهبردی این کشور در نظام امنیتی جهانی محسوب میشدند، اکنون میتوانند به نقاط ضعف و آسیبپذیری راهبردی آن تبدیل شوند. این مسئله حتی برای متحدان واشنگتن در منطقه اقیانوس آرام، از جمله استرالیا، اهمیت دارد؛ زیرا در صورت وقوع جنگ بر سر تنگه تایوان، این کشورها نیز ممکن است در معرض تهدید قرار گیرند.
بلومنتال با اشاره به پیامدهای جنگ برای کشورهای حاشیه خلیج فارس اظهار کرد: این کشورها اکنون دریافتهاند که آمریکا امنیت اسرائیل را در اولویت قرار میدهد و قادر نیست از تمام متحدان خود بهطور همزمان دفاع کند.
وی با استناد به پژوهش استیون سملر، پژوهشگر آمریکایی، گفت: ایالات متحده برای دفاع از اسرائیل بیش از ۶۳۰ موشک رهگیر مصرف کرده است؛ رقمی که حتی از تعداد موشکهای رهگیریشده مورد استفاده خود اسرائیل نیز بیشتر بوده است.
به گفته وی، این مسئله به معنای کاهش ذخایر موشکی آمریکا برای دفاع از زیرساختهای حیاتی کشورهای خلیج فارس، از جمله خط لوله شرق به غرب عربستان سعودی، میدانهای نفتی آرامکو و بندر فجیره امارات است.
بلومنتال معتقد است ترتیبات امنیتی پیشین میان آمریکا و کشورهای عربی منطقه، که بر اساس آن واشنگتن با استقرار پایگاههای نظامی در خاک این کشورها امنیت آنها را تأمین میکرد و در مقابل به منابع انرژی دسترسی داشت، دیگر کارایی سابق را ندارد.
وی با اشاره به پیامدهای جنگ برای سایر متحدان آمریکا گفت انتقال سامانههای پاتریوت و تاد از مناطق مختلف برای دفاع از اسرائیل، از جمله کره جنوبی، پیامدهای منفی برای متحدان واشنگتن داشته است. به گفته او، کره جنوبی برای استقرار سامانه تاد ناچار به پذیرش هزینههای سیاسی و اقتصادی و تیره شدن روابط خود با چین شده بود، اما اکنون شاهد انتقال همان سامانهها برای دفاع از اسرائیل است.
این روزنامهنگار همچنین به پیامدهای اقتصادی جنگ برای اروپا اشاره کرد و گفت فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، خسارت اقتصادی ناشی از جنگ ایران را حدود ۱۰۰ میلیارد یورو برآورد کرده است. وی افزود امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه، نیز با فشارهای اقتصادی و سیاسی داخلی مواجه شده و پیامدهای جنگ ایران یکی از عوامل تشدید این فشارها بوده است.
بلومنتال با اشاره به سیاست کشورهای عربی در قبال ایران تصریح کرد: سیاست تهاجمی برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس و اقداماتی که برای ایجاد بیثباتی در داخل ایران انجام دادند، اکنون نتیجه معکوس داده است. این کشورها در شرایط کنونی باید میان ادامه ترتیبات امنیتی با آمریکا یا برقراری روابط عادی و سازنده با ایران تصمیم بگیرند.
وی درباره ابتکارهای امنیتی منطقهای، از جمله توافق امنیتی مکه، گفت هرچند درباره جزئیات این توافق اطلاع کاملی ندارد، اما تحرکات مربوط به آن به افزایش گفتوگوهای امنیتی و تقویت دیپلماسی منطقهای کمک کرده است. به اعتقاد او، حرکت به سمت همگرایی منطقهای پس از جنگ به ضرورتی جدی تبدیل شده است.
غزه و فروپاشی اعتبار نظم بینالمللی مبتنی بر قواعد
بلومنتال در بخش دیگری از این گفتوگو، نسلکشی در غزه را مهمترین عامل از بین رفتن اعتبار نظم بینالمللی مبتنی بر قواعد در نگاه جهانیان دانست و اظهار کرد: اصولی مانند اعلامیه جهانی حقوق بشر و جلوگیری از نسلکشی از دستاوردهای مهم پس از جنگ جهانی دوم بودند، اما آمریکا پس از پایان جنگ سرد از مفاهیمی مانند «مسئولیت حمایت» برای توجیه مداخلات نظامی یکجانبه استفاده کرد.
وی با اشاره به مداخلات آمریکا و متحدانش در یوگسلاوی، لیبی، سوریه و عراق افزود: استفاده ابزاری از مفاهیم حقوق بشری و انسانی برای توجیه جنگهای تغییر نظام سیاسی، بهتدریج اعتبار این اصول را تضعیف کرد. با این حال، آنچه بیش از هر رویداد دیگری اعتبار این نظم را از بین برد، حمایت گسترده غرب از اسرائیل در جنگ غزه بود.
این روزنامهنگار با انتقاد از عملکرد «هیئت صلح» تحت نظارت جرد کوشنر، داماد ترامپ، گفت این نهاد نه بر اساس حقوق بینالملل، بلکه مطابق خواست دولت آمریکا و اسرائیل عمل میکند و حتی نتوانسته است برای کاهش فاجعه انسانی غزه، اقداماتی مانند ورود چادرهای اسکان را محقق کند.
وی در عین حال به مواضع برخی چهرههای سیاسی غرب، از جمله ژانلوک ملانشون، برای همراهی نیروی دریایی فرانسه با کاروانهای کمکرسانی به غزه و همچنین ابتکار «اتحاد برای صلح» گوستاوو پترو، رئیسجمهور پیشین کلمبیا، اشاره کرد و این تحولات را نشانهای از تلاش برای بازاندیشی در اصول نظم بینالمللی پس از جنگ جهانی دوم دانست.
بلومنتال گفت که ایران و گروههای محور مقاومت، از جمله انصارالله یمن، تنها بازیگرانی بودهاند که عملاً برای متوقف کردن اقدامات اسرائیل مداخله کردهاند. او تأکید کرد که دلیل اصلی هدف قرار گرفتن ایران را باید در حمایت این کشور از فلسطین، پشتیبانی از محور مقاومت و توانایی آن برای به چالش کشیدن اسرائیل جستوجو کرد، نه صرفاً در برنامه هستهای.
رسانههای مستقل و شکستن روایتهای مسلط درباره ایران
بلومنتال با تأکید بر نقش رسانههای مستقل در تحولات بینالمللی گفت رسانههای جریان اصلی غرب، با وجود ادعای برخورداری از آزادی، تحت تأثیر سرمایه، شرکتهای بزرگ و مجتمع نظامی ـ صنعتی قرار دارند و همین مسئله تبلیغات سیاسی در غرب را پیچیدهتر و تشخیص آن را دشوارتر میکند.
وی افزود رسانههای مستقل و شبکههای اجتماعی به شکستن این الگوی تبلیغاتی کمک کردهاند. به گفته او، پس از هفتم اکتبر، انتشار تصاویر مستقیم از سوی روزنامهنگاران و شهروندان فلسطینی موجب شد افکار عمومی جهان با واقعیت زندگی مردم غزه مواجه شود؛ تصاویری که رسانههای مستقل بهتنهایی قادر به بازنمایی گسترده آنها نبودند.
این روزنامهنگار آمریکایی با اشاره به سفرهای خود به ایران گفت: بزرگترین برداشت نادرست غرب درباره ایران این است که این کشور یک دیکتاتوری تمامیتخواه دینی است و مردم آن در فضایی از ترس مطلق زندگی میکنند.
وی با بیان اینکه در سفر سال ۲۰۲۵ خود توانسته بدون همراه رسمی در تهران و اصفهان تردد کند و با افراد دارای دیدگاههای سیاسی متفاوت گفتوگو داشته باشد، افزود: تجربه من از جامعه ایران با تصویر ارائهشده در رسانههای غربی تفاوت زیادی داشته است.
بلومنتال همچنین با اشاره به مستندی که درباره جامعه یهودیان ایران ساخته است، گفت اعضای این جامعه از امنیت برخوردار بودند و تجربه او با تبلیغات رسانهای درباره دشمنی فراگیر ایران با یهودیان در تضاد قرار داشت.
وی با اشاره به بمباران کنیسه رفیعنیا در تهران در جریان جنگ اخیر اظهار کرد: این رویداد نشان داد که برخلاف برخی روایتهای تبلیغاتی، تهدید علیه جامعه یهودیان ایران میتواند از سوی اسرائیل نیز متوجه آنها باشد.
بلومنتال همچنین گفت در سفر اخیر خود به ایران، جامعهای را مشاهده کرده که بیش از گذشته حول محور دفاع از حاکمیت ملی متحد شده است. حتی برخی از جوانانی که پیشتر از ناآرامیهای ژانویه حمایت کرده بودند، در مواضع خود تجدیدنظر کردهاند و جریانهای سلطنتطلب و گروههای حامی مداخله نظامی خارجی نیز منزویتر شدهاند.
تردید درباره توافق با آمریکا و احتمال تداوم منازعه
بلومنتال در بخش پایانی گفتوگو، با اشاره به تجربه تاریخی قوم لاکوتا سو و پیمان بلکهیلز، نسبت به پایبندی آمریکا به توافقهای بینالمللی ابراز تردید کرد و گفت واشنگتن پس از کشف طلا در سرزمینهایی که بر اساس توافق به این قوم واگذار شده بود، آنها را تصرف کرد.
وی با اشاره به مواضع استیو ویتکاف و جرد کوشنر، مذاکرهکنندگان آمریکایی، گفت این افراد گرایشهای عمیق صهیونیستی دارند و بهشدت به اندیشکدههای همسو با اسرائیل، از جمله بنیاد دفاع از دموکراسیها (FDD)، متکی هستند.
به گفته بلومنتال، پس از انتخابات میاندورهای آمریکا، دو جریان اصلی در افکار عمومی این کشور شکل گرفت: گروهی خواهان پایان فوری جنگ، خروج آمریکا از بحران ایران و حلوفصل موضوع از مسیر مذاکره بودند و گروهی دیگر از ادامه سیاستهای ترامپ حمایت میکردند. او معتقد است جریان نخست پیروز شده و همین مسئله بازگشت مستقیم آمریکا به جنگ را دشوارتر کرده است.
با این حال، بلومنتال هشدار داد که دولت آمریکا ممکن است بهجای حمله نظامی مستقیم، سیاست محاصره و تشدید فشار اقتصادی علیه ایران را دنبال کند. وی به اظهارات مارکو روبیو اشاره کرد که معتقد است محاصره میتواند اقتصاد ایران را نابود و زمینه آشوب داخلی را فراهم کند.
بلومنتال با اشاره به تجربه ویتنام پس از شکست فرانسه در نبرد دینبینفو، نسبت به تبدیل شدن جنگ به منازعهای طولانیمدت هشدار داد و گفت ویتنام برای حفظ استقلال خود ۲۱ سال مبارزه کرد و حدود یک میلیون نفر از جمعیتش را از دست داد. آنها تصمیم گرفتند برای حفظ کشورشان، در برابر نیروهای استعمارگر، هر میزان تلفات و خسارت را تحمل کنند و در نهایت نیز موفق شدند.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد ایران ناچار به پیمودن چنین مسیری نشود، اما تأکید کرد که در شرایط کنونی احتمال تداوم یک منازعه طولانیمدت وجود دارد.
انتهای پیام