آیین رونمایی از مجموعه شعر «کنسرت دارکوبها» جمعه ۲۹ آبان ۱۴۰۵ با حضور منصور امینی سرپرست ادارهکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان فارس، اکبر زاهدایاننژاد سرپرست جهاد دانشگاهی فارس، سعید حسامپور رئیس مرکز مطالعات ادبیات کودک دانشگاه شیراز، مجتبی یزدانپناه معاون ادارهکل حفاظت محیطزیست استان فارس، اعضای کودک و نوجوان کانون و خانوادههای شهید محمد طهماسبی و شهید محمد فرهمند برگزار شد.
این مجموعه به کوشش هما سعادتمهر، نویسنده و پژوهشگر ادبیات کودک و نوجوان، کارشناس ادبی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان فارس و مربی ادبی مرکز شماره یک شیراز تهیه و منتشر شده است.
کتاب «کنسرت دارکوبها» به یاد شهیدان محیطبان استان فارس شامل شهید محمد طهماسبی، شهید سهراب زارع، شهید محمد فرهمند، شهید علیاکبر میرمحمدی، شهید منوچهر شعاعیان، شهید اردشیر امینی، شهید غلامرضا جمشیدی و شهید عزیز بذرافکن منتشر شده است تا ضمن زنده نگهداشتن نام و خاطره این فداکاران، پیوندی میان ادبیات کودک و نوجوان، فرهنگ ایثار و ضرورت حفاظت از محیطزیست برقرار کند.
حفاظت از محیطزیست باید از دوران کودکی به فرهنگ عمومی تبدیل شود
سرپرست ادارهکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان فارس، در این مراسم با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای محیطبان، بر نقش هنر و ادبیات در شکلگیری نگرش کودکان و نوجوانان نسبت به طبیعت تأکید کرد و گفت: حفاظت از محیطزیست پیش از آنکه بهعنوان یک برنامه اجرایی یا دستورالعمل اداری مطرح باشد، به یک باور و فرهنگ عمومی نیاز دارد و شکلگیری این باور باید از دوران کودکی آغاز شود.
منصور امینی با اشاره به عنوان کتاب «کنسرت دارکوبها» افزود: طبیعت مجموعهای از درختان، رودخانهها، کوهها و پرندگان نیست، بلکه ارکستری بزرگ و شگفتانگیز است که هر موجود در آن صدا و نقش ویژه خود را دارد. کودکان و نوجوانان با شعرهای خود، این صداها و جلوههای زیبا را روایت کرده و نگاه دقیق و متفاوتی به جهان پیرامون نشان دادهاند.
وی ادامه داد: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان تنها محل برگزاری کلاسهای فرهنگی، ادبی، هنری و علمی نیست، بلکه بستری برای پرورش اندیشه، تقویت خلاقیت، کشف استعدادها و شکلگیری شخصیت کودکان و نوجوانان به شمار میرود. اعضای کانون باید از جایگاه مخاطب صرف فراتر بروند و فرصت پیدا کنند تا بهعنوان خالق و تولیدکننده اثر، در فعالیتهای فرهنگی و ادبی مشارکت کنند.
سرپرست ادارهکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان فارس، انتشار این مجموعه را نمونهای از تحقق رویکرد نوجوانمحوری در کانون دانست و گفت: در این رویکرد، کودکان و نوجوانان در جریان فعالیتهای فرهنگی و ادبی نقش فعال دارند، تجربه میکنند، میآموزند و تواناییهای خود را در قالب اثر به جامعه عرضه میکنند. «کنسرت دارکوبها» نیز نتیجه همین نگاه و حاصل همکاری مربیان، اعضای کودک و نوجوان و خانوادههای آنان است.
وی با بیان اینکه برای ایجاد تغییر در جهان همیشه به اقدامات بزرگ و پیچیده نیاز نیست، اظهار کرد: گاهی یک شعر درباره درخت، یک روایت کوتاه درباره پرندگان یا یک نگاه مهربانانه به طبیعت میتواند آغازگر یک حرکت فرهنگی اثرگذار باشد. شعرهای گردآوریشده در این کتاب نشان میدهد کودکان و نوجوانان با دقت و حساسیت، طبیعت اطراف خود را میبینند و نسبت به حفاظت از آن احساس مسئولیت میکنند.
کودکان با قلم و رفتار خود میتوانند از طبیعت پاسداری کنند
در ادامه این مراسم، معاون ادارهکل حفاظت محیطزیست استان فارس، با خیرمقدم به مدیران، مربیان، نوجوانان و خانوادههای شهدای محیطبان، با طرح این پرسش که اگر رودخانهها، کوهها و پرندگان زبان داشتند، از ما چه میخواستند، گفت: شاید از ما میخواستند طبیعت را برای آیندگان حفظ کنیم.
مجتبی یزدانپناه با اشاره به تلاشهای کارشناس ادبی کانون و پنجاه کودک و نوجوان برای شکلگیری این اثر بیان کرد: اهمیت این کتاب تنها به تعداد اعضای پدیدآورنده آن محدود نمیشود، بلکه ارزش اصلی آن در این است که به شهدای محیطبان تقدیم شده است؛ انسانهایی که پاسداران طبیعت این سرزمین بودند و برای انجام وظیفه خود در قبال زندگی و حیات تلاش کردند.
وی خطاب به اعضای کودک و نوجوان کانون گفت: شما در ابتدای مسیر زندگی قرار دارید و برای حفاظت از محیطزیست لازم نیست حتماً محیطبان باشید. میتوانید با قلم، رفتار و مسئولیتپذیری خود، از طبیعت پاسداری کنید. گاهی یک تشویق از سوی پدر و مادر یا مربی میتواند آغازگر یک مسیر مهم در زندگی کودک و نوجوان باشد.
معاون ادارهکل حفاظت محیطزیست استان فارس با اشاره به نقش مجموعههای فرهنگی در آگاهیبخشی به نسل جدید، از کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، آموزش و پرورش، مربیان و دیگر دستگاههای همراه در انتشار این اثر یاد کرد و بر تداوم همکاریها برای گسترش فرهنگ حفاظت از محیطزیست در میان کودکان و نوجوانان تأکید کرد.
کودکان میتوانند با آثار ادبی خود به بزرگترها آموزش دهند
در بخش دیگری از این آیین، رئیس مرکز مطالعات ادبیات کودک و نوجوان، این اقدام را ارزشمند دانست و گفت: زندگی سالم امروز ما و آیندگان به رفتار ما با طبیعت وابسته است و بیتفاوتی نسبت به موجودات زنده، آینده انسان و محیطزیست را تهدید میکند.
سعید حسامپور با اشاره به پیشینه توجه ایرانیان به حفظ منابع طبیعی اظهار کرد: ایرانیان از گذشته برای حفاظت از آب و استمرار زندگی، قناتها را ایجاد و نگهداری کردهاند. این نگاه نشان میدهد که حفظ طبیعت و منابع حیاتی، بخشی از فرهنگ و تجربه تاریخی جامعه ایرانی بوده است.
وی با بیان اینکه بزرگترها معمولاً تصور میکنند باید مفاهیم مختلف را به کودکان آموزش دهند، ادامه داد: در این کتاب، کودکان و نوجوانان از زبان شعر به بزرگترها میگویند که چگونه باید با طبیعت و موجودات زنده رفتار کنند. این مجموعه نشان میدهد اعضای کانون فقط دریافتکننده آموزش نیستند، بلکه میتوانند با آثار خود، جامعه را به اندیشیدن وادارند.
رئیس مرکز مطالعات ادبیات کودک و نوجوان با اشاره به ویژگیهای ادبی این مجموعه گفت: بیشتر شعرهای کتاب در قالب شعر سپید سروده شدهاند، تصویرمحور هستند و زبان کودکانه دارند، هرچند در برخی موارد به شعارزدگی نزدیک میشوند.
وی همچنین با خوانش و بررسی برخی شعرهای کتاب، از جمله شعری با مضمون تبدیل شدن درختان به کاغذ، بر ضرورت توجه بیشتر به ظرافتهای زبانی و پرهیز از بیان مستقیم مفاهیم تأکید کرد و نقش همای سعادتمهر را در شکلگیری و هدایت این مجموعه مهم دانست.
۵۰ کودک و نوجوان، صدای درختان و پرندگان شدند
در بخش پایانی این نشست، هما سعادتمهر، مؤلف کتاب «کنسرت دارکوبها»، با تشریح فرآیند تولید این اثر گفت: «کنسرت دارکوبها» حاصل کارگاههای مختلفی بود؛ از جمله کارگاه زیستمحیطی نجات کره زمین، کارگاه شعرخوانی ادبیات کهن و کارگاه نوشتن خلاق. بچهها در طول سال در این کارگاهها شرکت کردند و مربی آنها توانست با هدایت بچهها، آگاهیشان را بالا برده و بهصورت هدفمند به مسیر نوشتنشان جهت بدهد و در نهایت، خروجی این کارگاهها در قالب اشعاری با موضوع محیطزیست در کتابی با عنوان «کنسرت دارکوبها» تدوین شد.
وی افزود: اعظم ایزدی ویراستاری کتاب را بر عهده داشت، الهه پایمرد تصویرگری آن را انجام داد و سمیه دهقان و مرضیه زارعی بهترتیب ناظر هنری و ناظر فنی این اثر بودند.
سعادتمهر با اشاره به شیوه انتشار کتاب بیان کرد: این کتاب با هزینه شخصی خودم توسط نشر امرتات به چاپ رسید و از آنجایی که موضوع تمام آثار ۵۰ نفر از اعضا محیطزیست بود، به هشت محیطبان شهید استان فارس تقدیم شد که متأسفانه با شلیک مستقیم گلوله شکارچیان غیرمجاز به شهادت رسیده بودند.
مؤلف کتاب ادامه داد: ۲۵ دختر و ۲۵ پسر دهه نودی عضو مرکز شماره یک کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان شیراز در این مجموعه اشعاری را تقدیم کردند که نشان میدهد با خویشتن، با طبیعت و جهان پیرامون خود در صلح هستند. بچهها در این کتاب تصمیم گرفتند صدای طبیعت باشند؛ صدای بلوطهایی که قطع میشوند، رودخانههایی که خشک میشوند و پرندههایی که شکار میشوند.
وی در پایان با اشاره به نقش کانون پرورش فکری در استعدادیابی کودکان و نقش ادارهکل حفاظت محیطزیست در حمایت از این کتاب اظهار کرد: در این مسیر باید از نقشآفرینی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در استعدادیابی بچهها و نقش ادارهکل محیطزیست در حمایت از کتاب قدردانی کنم. نفس کشیدن در جنگل، شنیدن آواز پرندگان و دیدن شکوه آبشارها حق همه نسلهاست و احترام به طبیعت، احترام به خویشتن است. امید است این صدا در جهان طنینانداز شود تا آیندگان نیز با بلیت رایگان در کنسرت دارکوبها شرکت کنند.
به گزارش ایسنا، در ادامه این برنامه، اعضای کانون آثار خود را خواندند و در بخش پایانی، آیین رونمایی از کتاب با حضور دو خانواده شهید حاضر در مراسم برگزار شد و لوح تجلیل به اعضا اهدا شد.
انتهای پیام