شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵ | ۱۹:۱۵
منبع: نمایندگی آذربایجان شرقی
معاون وزیر فرهنگ: نمی‌توان سیر حکمت عملی در فلسفه اسلامی را بدون فارابی شناخت

معاون وزیر فرهنگ: نمی‌توان سیر حکمت عملی در فلسفه اسلامی را بدون فارابی شناخت

آذربایجان شرقی (ایسنا) - معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فارابی را یکی از حلقه‌های مهم در بررسی سیر حکمت عملی در جهان اسلام دانست و با تأکید بر ضرورت مطالعه آثار او در کنار اندیشه‌های فیلسوفانی همچون ابن‌سینا و علامه طباطبایی اظهار کرد: برای شناخت مسیر تحول حکمت عملی در فلسفه اسلامی، نمی‌توان نقش فارابی و تلاش‌های او در تبیین مسائل اخلاقی و سیاسی را نادیده گرفت.

محسن جوادی روز شنبه ۳۰ آبان در دوازدهمین ویژه‌برنامه بزرگداشت علامه طباطبایی با عنوان «نماد عقلانیت و معنویت» و موضوع «فلسفه اسلامی؛ از فارابی تا علامه طباطبایی» که در تالار خاقانی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی برگزار شد، با اشاره به جایگاه فارابی در تاریخ فلسفه اظهار کرد: فارابی از چهره‌های اثرگذار فلسفه، نه‌تنها در جهان اسلام، بلکه در تاریخ فلسفه جهانی است و آثار او در سال‌های اخیر نیز مورد بازخوانی و توجه پژوهشگران قرار گرفته است.

وی با بیان اینکه فارابی در حوزه فلسفه سیاسی و اخلاق جایگاه برجسته‌ای دارد، افزود: آثار این فیلسوف از نظر عمق و استحکام استدلال قابل توجه‌اند و برخی از نوشته‌های او با وجود حجم اندک، مباحث مهمی را در حوزه حکمت عملی مطرح می‌کنند. از جمله این آثار می‌توان به رساله‌هایی درباره تحصیل سعادت و راه‌های دستیابی به آن اشاره کرد.

وی با اشاره به ورود فلسفه یونان به جهان اسلام، بیان کرد: ترجمه آثار فلسفی یونانی به زبان عربی از دوره عباسی آغاز شد و در دوره‌هایی همچون حکومت هارون‌الرشید و مأمون با حمایت‌های گسترده‌تری ادامه یافت. با این حال، ارزیابی این جریان فکری صرفاً بر اساس انگیزه‌های سیاسی و فرهنگی حامیان آن کافی نیست و باید پیامدها و دستاوردهای علمی و تمدنی آن نیز مورد توجه قرار گیرد.

معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به واکنش برخی اندیشمندان مسلمان به ورود فلسفه یونانی، از غزالی به‌عنوان یکی از منتقدان فلسفه یاد کرد و گفت: غزالی با وجود نقد جدی برخی دیدگاه‌های فیلسوفان، در آثار خود از بخش‌هایی از حکمت عملی یونانی نیز سخن گفته و ارزش برخی مباحث اخلاقی آن را پذیرفته است؛ موضوعی که نشان‌دهنده تفاوت میان نقد مباحث نظری فلسفه و مواجهه با آموزه‌های اخلاقی و عملی آن است.

وی با تأکید بر ضرورت تمایز میان اخلاق و حکمت عملی تشریح کرد: موضوع بحث در حکمت عملی صرفاً توصیه‌های اخلاقی یا موعظه نیست، بلکه بررسی فلسفی مسائل مربوط به زندگی انسان، دلایل انتخاب شیوه‌های مختلف زیستن و چگونگی دستیابی به زندگی مطلوب است. به بیان دیگر، حکمت عملی علاوه بر پاسخ به این پرسش که انسان چه کاری باید انجام دهد، به چرایی و مبانی آن نیز می‌پردازد.

وی با تشریح حوزه‌های حکمت عملی گفت: این حوزه را می‌توان در سه بخش اخلاق، تدبیر منزل و سیاست بررسی کرد؛ اخلاق به زندگی و سعادت فردی انسان می‌پردازد، تدبیر منزل ناظر بر سامان خانواده است و سیاست نیز مسائل مربوط به زندگی اجتماعی و اداره جامعه را دربرمی‌گیرد. این تقسیم‌بندی نشان می‌دهد حکمت عملی تنها به رفتار فردی محدود نیست و ابعاد خانوادگی و اجتماعی زندگی انسان را نیز بررسی می‌کند.

جوادی همچنین با اشاره به تفاوت حکمت عملی و حکمت نظری خاطرنشان کرد: این دو در ماهیت اندیشه و استدلال از یکدیگر جدا نیستند؛ زیرا حکمت عملی نیز دانشی نظری است که موضوع آن مسائل مربوط به عمل و تحول در زندگی انسان است. از این منظر، نباید حکمت عملی را با عقل عملی یکسان دانست؛ چراکه حکمت عملی به بررسی و تبیین فلسفی گزاره‌ها و مبانی راهنمای رفتار انسان می‌پردازد.

انتهای پیام

آخرین اخبار استان‌ها