ولیالله مظفری در گفتوگو با ایسنا از شناسایی و معرفی یکهزار و ۷۲۳ گونه گیاهی خودرو و کاشتهشده در جریان تدوین کتاب «فلور استان لرستان» خبر داد و این اثر را گامی ارزشمند در مستندسازی ظرفیتهای زیستی، شناخت تنوع گیاهی و فراهمسازی پشتوانه علمی برای حفاظت و مدیریت پایدار منابع طبیعی استان دانست.
وی با تشریح ابعاد علمی و اجرایی طرح تدوین فلور استان لرستان اظهار کرد: این طرح با پیشنهاد ادارهکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان و همراهی و همفکری سرکار خانم سمانه حسنپور رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی استان لرستان آغاز شد و هدف اصلی آن، تهیه اثری جامع و مستند درباره پوشش گیاهی و تنوع گونههای گیاهی استان است.
او افزود: با توجه به سابقه مطالعاتی و پژوهشی و آشنایی دیرینه با مناطق مختلف لرستان، مسئولیت تدوین این اثر را پذیرفتم تا با بهرهگیری از مطالعات پیشین، بررسیهای میدانی و مستندات علمی، تصویری دقیقتر از ظرفیتهای گیاهی این استان ارائه شود.
این استاد تمام مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور با اشاره به مراحل آغازین تدوین کتاب تصریح کرد: نخستین گام در این مسیر، تهیه فهرست یا چکلیستی از گونههای گیاهی استان بود که بر اساس بررسیهای انجامشده، حدود یکهزار و ۷۰۰ گونه گیاهی در لرستان شناسایی شد.
مظفری ادامه داد: از میان گونههای شناساییشده، حدود ۱۲۰ گونه از گیاهان کاشتهشده هستند. اگرچه در مطالعات فلوریستیکی تمرکز اصلی معمولاً بر گونههای خودرو است، اما با توجه به اهمیت گیاهان کاشتهشده در برنامهریزیهای محیطی، توسعه فضای سبز شهری و روستایی و فعالیتهای کارشناسی، تصمیم گرفته شد این گونهها نیز در کتاب معرفی شوند.
وی خاطرنشان کرد: بر اساس آخرین شمارشها، کتاب فلور استان لرستان دربرگیرنده حدود یکهزار و ۷۲۳ گونه گیاهی، شامل گونههای خودرو و کاشتهشده خواهد بود؛ مجموعهای ارزشمند که میتواند بهعنوان یکی از منابع مرجع برای پژوهشگران، کارشناسان منابع طبیعی، برنامهریزان و علاقهمندان به شناخت پوشش گیاهی استان مورد استفاده قرار گیرد.
۲۵ روز مطالعات میدانی در گستره رویشگاههای لرستان
چهره ماندگار گیاهشناسی ایران با تأکید بر اهمیت مطالعات میدانی در تدوین فلورهای منطقهای گفت: شناسایی و مستندسازی تنوع گیاهی، صرفاً با اتکا به منابع مکتوب امکانپذیر نیست و حضور در رویشگاهها، مشاهده مستقیم گونهها و جمعآوری نمونههای گیاهی، بخش جداییناپذیر این فرایند علمی به شمار میرود.
وی افزود: در چارچوب این طرح، تاکنون حدود ۲۵ روز در مناطق مختلف استان حضور داشته و به بررسی میدانی و جمعآوری نمونههای گیاهی پرداختهام. در این مسیر، دکتر سنجابی از کارشناسان و صاحبنظران حوزه منابع طبیعی استان نیز بهصورت مستمر همراهی داشتند و شناخت دقیق ایشان از جغرافیا و مناطق مختلف لرستان، دسترسی به رویشگاههای متنوع را تسهیل کرد.
🔸مظفری با اشاره به گستره مناطق بررسیشده اظهار کرد: در جریان این مطالعات، مناطق ارزشمند و متنوعی از جمله اشترانکوه، سفیدکوه، حوزه آبخیز رودخانه آبزلیک، رومشکان، دره شیرز و تلهزنگ مورد بررسی قرار گرفتند.
وی افزود: تلاش بر این بود که علاوه بر مناطق شناختهشده و شاخص استان، نقاط کمترشناختهشده و دورافتاده نیز مورد توجه قرار گیرند تا اطلاعات گردآوریشده بتواند تا حد امکان، تنوع واقعی پوشش گیاهی لرستان و پراکنش گونههای مختلف را منعکس کند.
احتمال وجود ۱۰۰ تا ۱۲۰ گونه انحصاری در لرستان
این گیاهشناس برجسته کشور در پاسخ به پرسشی درباره ظرفیت لرستان از نظر گونههای گیاهی انحصاری و اندمیک اظهار کرد: بررسی تخصصی و نهایی در این زمینه هنوز به پایان نرسیده است، اما برآوردهای اولیه نشان میدهد که احتمال وجود حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ گونه گیاهی انحصاری در استان مطرح است.
مظفری با تأکید بر ضرورت دقت در تعیین وضعیت گونههای اندمیک خاطرنشان کرد: در این زمینه باید میان گونههای انحصاری ایران که در محدوده جغرافیایی لرستان نیز رویش دارند و گونههایی که بهطور اختصاصی متعلق به استان لرستان هستند، تفاوت قائل شد. ازاینرو، اعلام آمار قطعی نیازمند بررسیهای تکمیلی، تطبیق منابع علمی و تأییدهای تخصصی است.
وی همچنین از جمعآوری دو گونه گیاهی جدید در جریان مطالعات میدانی این طرح خبر داد و گفت: بررسیهای علمی درباره این نمونهها ادامه دارد و در صورت تأیید ویژگیهای تاکسونومیک و احراز جدید بودن آنها، مراحل معرفی و نامگذاری علمی انجام خواهد شد.
باغ گیاهشناسی زاگرس؛ پایگاهی برای صیانت از ذخایر ژنتیکی منطقه
استاد تمام مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور در بخش دیگری از این گفتوگو، با اشاره به اهمیت باغ گیاهشناسی زاگرس در حفاظت از تنوع زیستی و ذخایر ژنتیکی منطقه اظهار کرد: آینده و جایگاه علمی این مجموعه تا حد زیادی به میزان علاقهمندی، تخصص، توانایی، برنامهریزی و زمانی بستگی دارد که مسئولان و دستاندرکاران آن برای توسعه و پیشبرد فعالیتهای علمی اختصاص میدهند.
وی با اشاره به تجربه باغ گیاهشناسی ملی ایران بیان کرد: باغ گیاهشناسی ملی ایران با حدود ۴۷ سال سابقه، مجموعهای ارزشمند از گیاهان ایران را بهصورت زنده نگهداری میکند؛ بااینحال، هر باغ گیاهشناسی باید متناسب با شرایط اقلیمی، جغرافیایی و اکولوژیک منطقهای که در آن قرار گرفته است، مأموریتگذاری و فعالیت کند.
مظفری ادامه داد: باغ گیاهشناسی زاگرس قرار نیست مجموعهای از تمام گیاهان مناطق مختلف کشور، از البرز تا بلوچستان، باشد؛ بلکه باید با تمرکز بر ظرفیتهای بومی زاگرس، به مرکزی تخصصی برای گردآوری، شناسایی، تکثیر و حفاظت از گونههای گیاهی این پهنه ارزشمند تبدیل شود.
وی تصریح کرد: شناسایی و حفاظت از گونههای نادر و انحصاری، ایجاد مجموعههای زنده از گیاهان بومی، نگهداری ذخایر ژنتیکی و فراهمکردن زمینه مطالعات علمی و پژوهشی، از مهمترین مأموریتهایی است که میتوان برای باغ گیاهشناسی زاگرس تعریف کرد.
این چهره ماندگار گیاهشناسی ایران تأکید کرد: تحقق چنین چشماندازی مستلزم برخورداری از امکانات و فضای مناسب، برنامهریزی علمی و مدیریتی منسجم و از همه مهمتر، وجود انگیزه، تخصص و علاقهمندی در مجموعهای است که مسئولیت اداره و توسعه باغ را بر عهده دارد.
فلور لرستان؛ گامی بنیادین برای حفاظت از میراث طبیعی زاگرس
مظفری با تأکید بر اهمیت شناسایی و ثبت علمی گونههای گیاهی اظهار کرد: تدوین فلور استان لرستان را نباید صرفاً یک فعالیت پژوهشی یا تهیه فهرستی از نام گیاهان دانست؛ بلکه این اقدام، گامی بنیادین برای شناخت سرمایههای طبیعی، برنامهریزی حفاظتی، مدیریت پایدار منابع طبیعی و فراهمکردن زمینه بهرهبرداری علمی و مسئولانه از ظرفیتهای زیستی استان است.
وی افزود: مستندسازی تنوع گیاهی میتواند اطلاعات ارزشمندی در اختیار پژوهشگران، مدیران و تصمیمگیران قرار دهد تا در مواجهه با تهدیدهایی همچون تغییرات اقلیمی، تخریب زیستگاهها و کاهش تنوع زیستی، تصمیمهای دقیقتر و اثربخشتری اتخاذ کنند.
این استاد برجسته گیاهشناسی در پایان خاطرنشان کرد: گونههای گیاهی، بخشی از میراث طبیعی و سرمایه ژنتیکی هر سرزمین هستند و حفاظت از آنها مسئولیتی بیننسلی به شمار میرود. تدوین فلور لرستان نیز با هدف شناخت دقیقتر این سرمایه ارزشمند، میتواند زمینهساز حفاظت مؤثرتر از پوشش گیاهی زاگرس و انتقال این میراث طبیعی به نسلهای آینده باشد.
انتهای پیام