سفر، روزگاری فرصتی برای نفس کشیدن در هیاهوی زندگی، دیدن گوشههای نادیده سرزمین و ساختن خاطراتی بود که تا سالها در ذهن و دل آدمها باقی میماند، اما این روزها برای بسیاری از خانوادهها، سفر از یک امکان معمول زندگی به آرزویی دور از دسترس تبدیل شده است، افزایش هزینههای زندگی، رشد نرخ ارز و به دنبال آن گران شدن بلیت هواپیما، اتوبوس، اقامتگاهها و خدمات گردشگری، سفر را نیز به فهرست کالاها و خدماتی اضافه کرده که بهتدریج از سبد مصرف خانوارها حذف میشوند تا جایی که بسیاری از مردم پیش از آنکه مقصدی برای تعطیلات خود انتخاب کنند با حسابوکتاب هزینهها از تصمیمشان منصرف میشوند.
در این میان، دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری نیز در سوی دیگر این ماجرا با چالشهای جدی دستوپنجه نرم میکنند، کسبوکارهایی که حیات اقتصادی آنها به اشتیاق و توان مالی مردم برای سفر گره خورده، اما حالا با کاهش تقاضا، افت فروش تورها، افزایش هزینههای جاری و دشواری حفظ مشتریان مواجه شدهاند و از یک سو، مردم به دنبال سفرهای ارزانقیمت و کمهزینه هستند و از سوی دیگر، برخی تورهای غیرمجاز با وعده قیمتهای وسوسهانگیز، بدون برخورداری از مجوزهای لازم و تضمین کیفیت و ایمنی خدمات، مسافران را به سمت خود جذب میکنند، موضوعی که علاوه بر تهدید امنیت و آرامش گردشگران، فعالیت دفاتر مجاز را نیز با رقابتی نابرابر مواجه کرده است.
شاید تلخترین بخش این ماجرا آن باشد که سفر، که باید فرصتی برای نشاط اجتماعی، تجدید قوا و آشنایی با ظرفیتهای فرهنگی و طبیعی کشور باشد، به امتیازی برای گروهی از جامعه تبدیل شده و بخش دیگری از مردم حتی از فکر کردن به آن نیز صرفنظر میکنند و در چنین شرایطی، پرسش اساسی این است که سهم دفاتر خدمات گردشگری از این وضعیت چیست و چه سرنوشتی در انتظار فعالان این حوزه خواهد بود؟ آیا قرار است گرانی، سفر را به کالایی لوکس تبدیل کند و میدان را برای فعالیت تورهای غیرمجاز باز بگذارد یا سیاستگذاران گردشگری برای بازگرداندن سفر به سبد زندگی مردم و حمایت از فعالان قانونی این صنعت چارهای خواهند اندیشید؟
این گزارش به بررسی چالشهای دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری، تأثیر افزایش هزینههای حملونقل و نرخ ارز بر کاهش سفرهای مردم و پیامدهای گسترش تورهای غیرمجاز در سایه کوچک شدن قدرت خرید خانوارها میپردازد.
چالشهای دفاتر خدمات گردشگری در چهارمحال و بختیاری
سجاد عباسیان، مدیر یکی از دفاتر خدمات گردشگری چهارمحال و بختیاری، در گفتوگو با ایسنا با اشاره به چالشهای فعالان صنعت گردشگری، اظهار کرد: افزایش فزآینده و روزانه نرخ ارز طی سالهای اخیر، یکی از عوامل اصلی کاهش سفرهای خارجی بوده است، از سوی دیگر، افزایش قیمت بلیت هواپیما که سالانه حدودا دو تا سه بار اتفاق میافتد، بر کاهش سفرهای داخلی نیز تأثیر گذاشته است.
وی ادامه داد: روند کاهش سفرهای گردشگری با افزایش نرخ دلار شدت گرفت و با شروع جنگ تحمیلی دوم در خردادماه سال ۱۴۰۴و با افزایش مجدد نرخ ارز، این شرایط دشوارتر شد، همچنین در پی این جنگ، تعدادی از فرودگاههای کشور برای حدود سه ماه آسیب دیده بودند و امکان انجام پرواز از آنها وجود نداشت، فرودگاه اصفهان نیز که به چهارمحال و بختیاری نزدیک است و بخشی از مسافران این استان از طریق آن سفر میکنند، درگیر این شرایط بود، همچنین با مشکلاتی که در سال ۱۴۰۴ و پس از آن با آغاز جنگ تحمیلی سوم ایجاد شد، شرایط را برای صنعت گردشگری دشوارتر کرد.
مدیر یکی از دفاتر خدمات گردشگری چهارمحال و بختیاری با بیان اینکه قیمت بلیت هواپیما نسبت به دو سال گذشته حدود سه تا چهار برابر شده است، گفت: همچنین هزینه تمام شده اقامت در هتلها و اقامتگاهها نیز تقریبا چهار برابر شده، در حالیکه درآمد خانوارها به همین میزان افزایش پیدا نکرده است، در چنین شرایطی، سفربه کالایی لوکس تبدیل شده و بسیاری از خانوادهها طی حدود دو سال گذشته آن را از برنامههای خود حذف کردهاند.
وی با اشاره به تغییر رفتار مسافران دارای توان مالی بیشتر، تصریح کرد: حتی افرادی که پیش از این حداقل سالی یکبار سفر خارجی داشتند، اکنون در الگوی سفر خود تغییر ایجاد کردهاند و سفرهای خارجی آنها نیز تا حد زیادی حذف شده است، در حال حاضر، بخشی از مسافرتها به خرید بلیت قطار به دلیل هزینه کمتر آن نسبت به هواپیما محدود شده، این در حالی است که ظرفیت قطار نیز پاسخگوی تقاضای موجود نیست.
عباسیان با بیان اینکه یکی دیگر از مشکلات آژانسهای مسافرتی فعالیت سایتهای اینترنتی با نرخ فروش همکار به شمار میرود، توضیح داد: برخی سایتهای اینترنتی خدمات و بلیتها را با نرخ «B۲B» یا نرخ همکاری به مشتری نهایی میفروشند، در حالیکه این نرخ اصولاً برای فروش به همکاران در نظر گرفته شده است، در نتیجه، مسافر همان قیمت همکاری را در سایت مشاهده میکند و این مسئله به فروش حضوری آژانسها آسیب جدی وارد کرده و فعالیت آنها را با چالش مواجه میکند.
وی در ادامه با اشاره به وضعیت پروازهای فرودگاه بینالمللی شهرکرد، گفت: پس از بازگشایی پروازها در اردیبهشت امسال، پروازهای این فرودگاه تنها برای جابجایی مهمانان دولتی انجام شد، همچنین در مرداد ۱۴۰۵، دو پرواز مستقیم در دو تاریخ مختلف از شهرکرد به نجف به مناسبت اربعین برقرار شد.
عباسیان درباره توقف پروازهای مسیر شهرکرد به تهران در یک بازه طولانی در فرودگاه شهرکرد، نیز اظهار کرد: کاهش پروازهای این مسیر به مشکلات ایجاد شده در فرودگاه مهرآباد بازمیگردد که موجب کاهش پروازهای مهرآباد تا حدود اواسط شهریور شد.
وی با اشاره به اینکه افزایش نرخ ارز و فروش اینترنتی با نرخ همکاری به مشتری نهایی از جمله مشکلات آژانسهای مسافرتی به شمار میرود، افزود: افزایش تعداد آژانسهایی که بدون برخورداری از تخصص کافی وارد این حوزه میشوند از دیگر چالشهای این بخش است، برخی از این مجموعهها پس از فعالیتی حدود ۶ ماه تا یک سال، به این نتیجه میرسند که امکان ادامه فعالیت ندارند و به سمت تعطیلی میروند، اما در همین مدت، با ارزانفروشی و ارائه مشاورههای غیرتخصصی به بازار سفر آسیب وارد میکنند.
مدیر یکی از دفاتر خدمات گردشگری چهارمحال و بختیاری با اشاره به فعالیت تورهای غیرمجاز ، بیان کرد: این فعالیتها از سه جهت آسیبزا هستند. نخست، به خود مسافران آسیب وارد میشود، زیرا برگزارکنندگان این تورها در بسیاری از موارد آموزش کافی و مجوز لازم را ندارند و در نتیجه، با نحوه مدیریت مشکلات مسافران، شیوه صحیح فروش و چگونگی اجرای تور بهگونهای که آسیبی متوجه مسافر نشود، آشنایی لازم را ندارند.
وی افزود: دومین آسیب متوجه بخش دولتی است، زیرا فعالیتهای غیرمجاز موجب میشود دولت از محل مالیات و بیمه تأمین اجتماعی درآمدهای قانونی خود را دریافت نکند و اشتغالزایی متناسب با فعالیتهای گردشگری نیز شکل نگیرد، علاوه بر این، چنین فعالیتهایی میتواند پیامدهای اجتماعی و حتی قضایی داشته باشد که دستگاههای انتظامی و قضایی نیز با آن آشنا هستند، مشکلات اخلاقی، آسیبهای روانی واردشده به مسافران و اتفاقاتی که ممکن است در طول سفر رخ دهد، از دیگر نگرانیهاست، بهویژه زمانی که سرپرست تور مسئولیتپذیری لازم را در قبال مسافران ندارد.
عباسیان با بیان اینکه سومین آسیب فعالیت تورهای غیرمجاز به آژانسهای مسافرتی دارای مجوز است، توضیح داد: این برگزارکنندگان به دلیل نپرداختن هزینههایی مانند اجاره دفتر، مالیات و بیمه و همچنین نداشتن مجوزهای قانونی، هزینه تمامشده پایینتری دارند و میتوانند قیمتهای کمتری به مسافران پیشنهاد دهند، در نتیجه، مسافر ممکن است تصور کند با یک نرخ رقابتی و مناسب مواجه است، البته بسیاری از مسافران پس از یک یا دو بار همراهی با این تورها، متوجه افت کیفیت خدمات میشوند و تفاوت میان فعالیت افراد آموزشدیده و برگزارکنندگان غیرمتخصص را درک میکنند.
مدیر یکی از دفاتر خدمات گردشگری چهارمحال و بختیاری با اشاره به پیگیریهای چند ساله برای ساماندهی تورهای غیرمجاز، اظهار کرد: این موضوع طی سالهای گذشته با همکاری مجموعههای قضایی، انتظامی، اجتماعی، ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و بخش صنفی دنبال شده است.
وی افزود: در دوره مدیریت دادستان سابق چهارمحال و بختیاری حکم مناسبی در این زمینه صادر شد که بر اساس آن، نیروی انتظامی و پلیس راهور در صورت مواجهه با تورهای غیرمجاز معرفیشده از سوی انجمن صنفی یا ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان، برای متوقف کردن آنها اقدام کنند، اما متأسفانه چند سالی است که این روند مانند گذشته دنبال نمیشود.
آژانسهای مسافرتی با مشکلات متعددی دست و پنجه نرم میکنند
مینا مردانی، نائب رئیس انجمن دفاتر خدمات گردشگری چهارمحال و بختیاری در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اینکه مشکلات آژانسهای مسافرتی و گردشگری ریشهای است، اظهار کرد: این استان بهنوعی بنبست است، محورهای مواصلاتی استاندارد، راهآهن و فرودگاه از جمله پارامترهای حائز اهمیت در شکوفایی در حوزه فرهنگی، گردشگری، اقتصادی و اجتماعی محسوب میشود، متاسفانه این استان فاقد شبکه ریلی است، همچنین فرودگاه بینالمللی شهرکرد به زیرساختهای بینالمللی مجهز نشده است.
وی افزود: پروازهای فرودگاه بینالمللی شهرکرد بسیار اندک است و همچنین قیمت بالایی نیز دارد، برای مثال در حال حاضر یک ایرلاین برای بلیط مسیر شهرکرد به تهران قیمت ۱۵ میلیون تومان در نظر گرفته است و پرداخت این هزینه برای بسیاری از افراد جامعه بهویژه کارمندان امکانپذیر نیست، اگر فردی بخواهد بلیط رفت و برگشت در این مسیر تهیه کند، باید حدود ۳۰ میلیون تومان پرداخت کند.
مردانی در ادامه با بیان اینکه حملونقل ناوگان عمومی(اتوبوس) نیز در چهارمحال و بختیاری بسیار اندک است، خاطرنشان کرد: بسیاری از اتوبوسها به دلیل فرسودگی از ناوگان خارج شدهاند و بسیاری نیز در سایر استانها در حال ارائه خدمات هستند و از ترمینال مسافری استان برای تمامی نقاط کشور امکان ارائه خدمات و جابجایی مسافر وجود ندارد.
این فعال حوزه گردشگری با بیان اینکه طبق وعده مسئولان مقرر بود چهارمحال و بختیاری در سالهای گذشته به شبکه ریلی متصل شود، عنوان کرد: اما تاکنون این امر محقق نشده است، بنابراین در صورت نبود پرواز و قطار و همچنین سهمیهبندی بنزین، گردشگران نمیتوانند از استانهای با مسافت زیاد به چهارمحال و بختیاری سفر کنند.
وی با تاکید بر اینکه آژانسهای مسافرتی با مشکلات متعددی دست و پنجه نرم میکنند، یادآور شد: بنابراین با این چالشها، تعداد مسافران به مرور کاهش پیدا میکند، همچنین در شرایط اقتصادی کنونی، مسافران به دنبال سفرهای کمهزینه هستند و گاهی سفرها و تورهای سازمانی برای کارمندان مجموعه برنامهریزی میکنند، بخشی از گردشگران نیز با خودروی شخصی به مسیرهای کوتاه سفر میکنند.
مردانی با بیان اینکه امروز کمتر کسی برنامهریزی سفر خود را به آژانسهای مسافرتی در چهارمحال و بختیاری میسپارد، گفت: در بسیاری از مواقع، مردم نیز از طریق پلتفرمهای آنلاین اقدام به خرید بلیط قطار و هواپیما یا رزرو هتل میکنند، همچنین برخی بانکها و دستگاههای اجرایی به کارمندان خود کارت سفر تخصیص میدهند که باید از پلتفرمهای انلاین خریداری کنند و این مسئله برای استان عایدی ندارد.
نائب رئیس انجمن دفاتر خدمات گردشگری چهارمحال و بختیاری با اشاره به کلاهبرداری برخی آژانسهای مسافرتی و ارائه آفرهای غیرواقعی، عنوان کرد: متاسفانه هیچ برخوردی از سمت نهادهای متولی در استان با این افراد صورت نمیگیرد، همچنین شاهد برگزاری تورهای غیرمجاز در استان هستیم، این افراد هیچ تخصصی در حوزه تورگردانی ندارند و شاهد برخی رفتارهای نامتعارف در این تورها هستیم.
وی تاکید کرد: امروز مالیات بر ارزش افزوده نیز به یکی از چالشهای آژانسهای مسافرتی تبدیل شده است.
در شرایطی که افزایش هزینههای سفر، قدرت انتخاب و توان مالی بسیاری از خانوادهها را محدود کرده است، طبیعی است که بخشی از مردم برای تجربه سفری ارزانتر به دنبال گزینههای کمهزینه باشند، اما این نیاز و تقاضای اقتصادی نباید به فرصتی برای جولان تورهای غیرمجاز و فعالیتهای خارج از چارچوب قانونی تبدیل شود، تورهایی که گاه برای جذب مخاطب، با وعده قیمتهای وسوسهانگیز و حتی رفتارها و برنامههای نامتعارف، اقدام به تبلیغات میکنند و در برخی موارد نیز بدون برخورداری از استانداردهای لازم، مسافران را با خودروهای فاقد ایمنی کافی و بدون تضمینهای ضروری راهی سفر میکنند.
بیتردید، ارزان بودن یک سفر نباید به بهای به خطر افتادن جان، امنیت و آرامش گردشگران تمام شود. از اینرو، انتظار میرود ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با همکاری دستگاههایی همچون اداره نظارت بر اماکن عمومی فراجا و سایر نهادهای مسئول، نظارتهای میدانی و مستمر بر فعالیت تورها، تبلیغات فضای مجازی، نحوه اجرای برنامههای گردشگری و وضعیت وسایل نقلیه مورد استفاده را افزایش دهد و با فعالیت مجموعههای فاقد مجوز برخورد قانونی کند.
از سوی دیگر، حمایت از دفاتر خدمات مسافرتی دارای مجوز و فراهم کردن زمینه فعالیت رقابتی و سالم برای آنها نیز باید در دستور کار قرار گیرد، زیرا در شرایط رکود اقتصادی، بیتوجهی به فعالیتهای غیرمجاز نه تنها امنیت گردشگران را تهدید میکند، بلکه انگیزه فعالان قانونمند این حوزه را نیز کاهش میدهد، گردشگری زمانی میتواند به رونق اقتصادی و نشاط اجتماعی کمک کند که سفر برای مردم در دسترس، برای فعالان این صنعت اقتصادی و برای گردشگران ایمن باشد؛ نه اینکه گرانی، مردم را به سمت انتخابهای پرخطر سوق دهد و نظارتهای ناکافی، هزینه این انتخابها را با جان و سلامت آنها گره بزند.
انتهای پیام