به گزارش ایسنا، مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال 2013، سوم مارس روز تصویب کنوانسیون منع تجارت گونههای نادر گیاهی و جانوری را به عنوان روز جهانی حیاتوحش نامید که این نامگذاری از یک سو ارزشمندی حیاتوحش و گونههای جانوری و گیاهی نادر را نشان میدهد و از یک سو میتواند اهرم بازدارندهای در مقابل تهدیدات این زیستمندان با ارزش باشد.
وجود چنین روزی در تقویم زیستمحیطی جهان فرصت مغتنمی برای رصد حیات جانوری و گیاهی در سطح جهان است که نشان میدهد تا چه میزان حق حیات به دیگر زیستمندان این کره خاکی داده شده است و در جهت بهبود شرایط، جلوگیری از انقراض گونههای مختلف و احیای حیات این زیستمندان و اتخاذ راهکارهای مناسب اقدام میشود.
روز جهانی حیات وحش در واقع تلنگری است که بدانیم و متوجه باشیم که چه بر سر حیاتوحش آمده است.
متاسفانه هیچ روزی در تقویم نیست که خبری و یا ویدئویی حاکی از آسیب، تهدید و حتی مرگ انواع جانوران مخابره و منتشر نشود و در شرایط کنونی که هر روز حلقه زندگی حیاتوحش تنگتر میشود،هر روز، روز حیاتوحش است.
در همه نقاط دنیا اخبار ناگواری از فشارها و آسیبهای وارده به حیات وحش شنیده میشود، اما متاسفانه این اخبار در ایران ناگوارتر و دهشتناکتر است و رفتارهای ناشایستی از افراد دیده میشود که هیچ دلیل پاسخی نمیتوان برای آن یافت.
یک متخصص تنوع زیستی در گفتوگو با ایسنا عنوان کرد: وضعیت گونههای جانوری در ایران به هیچ عنوان مناسب و قابل قبول نیست به شکلی که بخشی از جانوری به سمت انقراض و برخی به سمت تهدید حرکت میکنند و حتی روندی در جهت بهبود شرایط مشهود نیست.
دکتر حسین ظهوری تصریح کرد: در بسیاری از کشورهای جهان روشهای نگهداری و حفاظتی مختلفی از حیاتوحش همچون روشهای رایج در ایران انجام میگیرد، اما در کنار این روشهای حفاظتی مولفهای مهم وجود دارد به نام فرهنگ حفاظتی که متاسفانه شاهد فقر آن در کشور هستیم.
وی با با اشاره به اینکه لیست گونههای در وضعیت خطر و انقراض کشور موجود است و به وضوح میتوان دید گونههایی مثل شیر منقرض و گونهای مثل یوزپلنگ در حال انقراض است، افزود: در کشور برخی گونهها در تهدید هستند، اما اطلاعات کاملی درباره بسیاری از گونهها مانند خفاشها، برخی جوندگان و حشرهخوارها وجود ندارد و ممکن است در نهایت این بیخبری زمانی متوجه شویم که انقراض کامل صورت گرفته باشد.
ظهوری افزود: در بحث ارزش مادی، علمی تحت عنوان حسابداری محیط زیست در جهان وجود دارد که ارزش ریالی و یا دلاری جانور را مشخص میکند و این امر باتوجه به شاخصههایی همچون سن بلوغ، تعداد جمعیت موجود در زیستگاه، نسبت جنسی نر به ماده، وضعیت گونه در فهرست سرخ IUCN انجام میگیرند و قیمت یک گونه برآورد میشود، اما این قیمتها ارقام ارزیابی شده نهایی و بدون نقص نیست چراکه به عنوان مثال با از دست رفتن یوزپلنگ ایرانی به هیچ عنوان و با صرف میلیارد تومان نمیتوان این گونه را احیا کرد.
دستیار تحقیقاتی دانشگاه سایمون فریزر کانادا در خصوص چالشهای موجود در حفظ و نگهداری حیات وحش کشور عنوان کرد: تعدد چالشهای کشور در این حوزه به اندازهای است که شاید اهم و فیاهم شدن آن دشوار باشد، اما عمده مشکل موجود در حفظ و حراست از حیاتوحش کشور از دست رفتن و تغییرات زیستگاههاست.
وی با تاکید بر اینکه حیاتوحش بدون زیستگاه و جمعیت معنایی ندارد، گفت: تغییر در زیستگاه قطعا کاهش جمعیت گونه را به همراه خواهد داشت و همسو با از دست رفتن زیستگاه به واسطه نزدیک شدن گونههای جانوری به شهرها و محل زیست انسانی بحث شکار و کاهش جمعیت گونه مطرح میشود.
ظهوری با بیان اینکه امروز بحث شکار تنها به ارتزاق شکارچیان بازنمیگردد بلکه جنبه تفریح به خود گرفته است، بر توجه و ضرورت وجود فرهنگ حفاظت از حیاتوحش تاکید کرد و افزود: در حراست از گونههای جانوری و حیاتوحش فرهنگ حفاظت مهم است که متاسفانه طی سالهای گذشته از بین رفته است و شاید از ابتدا فرهنگی وجود نداشته است که بر همین اساس فرهنگسازی جبران مافات نخواهد کرد.
وی اظهار کرد: در کشوری مانند ایران که در اکثر زیستگاهها شرایط بحرانی حاکم است هر زیستگاه که به منطقهای حفاظتشده تبدیل شود حراست درستی از حیاتوحش را شاهد خواهیم بود و این امر با جلوگیری کامل از شکار در مناطق، ممانعت از چرای بیرویه دام و ایجاد قرق کامل قطعا در آرامش کامل زیستمندان و زادآوری حیاتوحش موثر خواهد بود.
این متخصص تنوعزیستی با اشاره به اینکه طبق استانداردهای تعریف شده10 درصد وسعت یک کشور باید منطقه حفاظت شده باشد، عنوان کرد: در کشوری مانند کنیا 50 درصد کشور زیستگاه است و تبدیل شدن به مناطق حفاظت شده استاندارد خاص خود را میطلبد که هر ساله IUCN منتشر و یا اصلاح میکند و در کنار این استانداردهای تعریف شده باید شرایط هر کشور لحاظ و بومیسازی استانداردهای دنبال شود، میزان رویش طبیعی، نگهداری گونهها، میزان شیب مناطق، موقعیت جغرافیایی توپوگرافی، اقلیم، راههای دسترسی و ... باید بررسی و سپس یک زیستگاه را به منطقه حفاظت شده تبدیل کرد.
وی در ادامه با بیان اینکه امروز در جهان در کنار از دست رفتن زیستگاهها با موضوعی به نام تجارت و یا قاچاق حیاتوحش مواجه هستیم که جمعیت گونهها را تهدید میکند، افزود: کنوانسیون مقابله با تجارت گونهها حیاتوحش در جهان فعال است که طبق قانون تجارت را محدود و منع میکند و استانداردهای تجارت در صورت مجاز بودن را منتشر میکند.
ظهوری تصریح کرد: قاچاق حیاتوحش در همه جای دنیا وجود دارد و متناسب با جمعیت حیاتوحش و فرهنگ حفاظت میزان قاچاق متفاوت است، در کشوری مانند آمریکا فرهنگ شکار وجود دارد، اما در کنار آن فرهنگ حفاظت نیز ترویج شده است و قاچاق کم است، اما در کشورهای آسیایی و آفریقایی میزان قاچاق بالاست و این امر به صورت مستقیم به فقرمالی و فقر فرهنگی بازمیگردد و متاسفانه هر روز به شکار و قاچاق جانوران دامن زده میشود و به وفور اخباری مبنی از شکار انواع پرندگان شکاری، شاهین، عقاب و ... در ایران و فروش به کشورهای عربی شنیده میشود.
وی با تاکید بر اینکه متولیان مقابله در این حوزه مسئولان محیط زیست هستند، گفت: مقابله و نظارت بر روند شکار و جلوگیری از قاچاق حیاتوحش توسط محیط زیست و مامورانی همچون محیط بانان انجام میگیرد که به دلایلی همچون تنگناهای مالی، کمبود نیرو امکانات، کمبود دانش لازم و... اثرات تشدیدکننده این شرایط همچنان وجود دارد و باعث بروز مشکلات جدی در حوزه قاچاق و تجارت حیاتوحش شده است.
دستیار تحقیقاتی دانشگاه سایمون فریزر کانادا اضافه کرد: تجارت حیاتوحش تنها در خارج از مرزهای کشور صورت نمیگیرد بلکه در داخل کشور نیز به وفور وجود دارد، سمندر لرستانی گونهای ویژه است که شب عید فروخته میشود و متاسفانه عدهای این خرافات را با ریشه سودجویانه وارد فرهنگ نوروز کردهاند که خود به نوعی تجارت حیاتوحش محسوب میشود.
وی با اشاره به اینکه امروز نیز توپ به زمین خفاشها افتاده است و مورد تهدید قرار گرفتهاند، افزود: خفاشها تنها پستاندارانی هستند که پرواز واقعی دارند و میتوانند مسیرهای طولانی را پرواز کنند.
ظهوری با بیان اینکه تنها خفاش حشرهخوار و میوهخوار در ایران وجود دارد، اظهار کرد: خفاشهای حشرهخوار قدرت بینایی کم و ضعیفی دارند و معمولا محیطهای تاریک و فاقد نور مانند غارها، زیرشیروانیها انتخاب میکنند و به اقامتگاه این جانواران roost گفته میشود و خفاشهای میوهخوار روی درختان سکنی میگزینند.
وی افزود: با این تفاسیر خفاشها لانهسازی ندارند، به هیچ عنوانی نیازی به لانه حس نمیکنند بلکه به صورت کلونی در یک نقطه جمع و استراحت میکنند که این شرایط کاملا نقضکننده شایعات اخیر مبنی بر لانهسازی خفاشهاست.
رییس موسسه مردم نهاد SCBAT (حفاظت از خفاشان در بریتیش کلمبیا کانادا) با تاکید بر اینکه شایعاتی مبنی بر اینکه که خفاشها با بزاق لانه می سازنند درست نیست بلکه این جانوران بالهای خود را به دور خود میپیچند و روی درخت به صورت آویزان به خواب زمستانی فرو میروند، گفت: حتی تصاویر منتشر شده با موضوع لانهسازی خفاشها در غارها نیز صحت ندارد و مشخص نیست که افراد با چه هدفی این تصاویر و موضوعات را منتشر و مطرح میکنند، اما شاید یکی از دلایل باز کردن پای توریستها به غارها باشد.
وی بیان کرد: در برخی نقاط دنیا برای خفاشها خانه های مصنوعی ساخته می شوند که مردم می توانند در منازل خود نصب کنند که رویکرد حمایتی دارد میکنند ، اما خفاشها به هیچ عنوان خود اقدام به لانهسازی نمی کنند.
ظهوری همچنین به خفاشهای میوهخوار و شایعه آسیب زدن به خرماها توسط این جانوران اشاره و تصریح کرد: درخصوص بیماری های مشترک بین انسان و خفاشها میتوان به بیماری هاری اشاره داشت، اما تاکنون گزارش این انتقال بیماری در جهان توسط خفاشها بسیار محدود بوده است و حتی در بحث بیماری ابولا نیز خفاش تنها ناقل بیماری بوده است و علت بیماری محسوب نمیشوند.
وی افزود: در ایران خفاش میوهخوار مصری در نوار جنوبی کشور مستقر هستند که تاکنون بیماری نداشته است و آنچه درخصوص آلودگی خرماها توسط خفاشها مطرح شده است و به خرمای بم و یا خرماهای مناطق مرکزی و داخلی ایران نسبت داده می شود، کذب و فرضیهای غلط است.
رییس موسسه مردم نهاد SCBAT (حفاظت از خفاشان در بریتیش کلمبیا کانادا) بیان کرد: دور از فرهنگ است که به دلیل سودجویی اقتصادی گونههای جانوری به خطر بیفتند، حداقل اجازه دهیم خفاشها در شرایطی که همه گونهها در معرض آسیب قرار گرفتهاند بدون چالش، تهدید و طمعهای انسانی زیست داشته باشند.
انتهای پیام
