یکشنبه ۳ تیر ۱۳۹۷ | ۰۲:۱۱
نقش ادبیات در بیان آزار جنسی توسط بچه‌ها

مهدی رجبی عنوان کرد

نقش ادبیات در بیان آزار جنسی توسط بچه‌ها

مهدی رجبی با تاکید بر نقش ادبیات در آموزش به کودکان برای شناخت بدن خود و مسائل آن می‌گوید: وقتی کودک و والدین در تجربه داستانی با هم شریک بوده‌اند، کودک آن‌ها را محرم خود می‌داند و موضوع آزار جنسی را می‌گوید. یا کودک می‌تواند تجربه داستانی را که با والدین خوانده به یاد بیاورد و اتفاقی را که برایش افتاده در آن قالب برای آن‌ها تعریف کند.

این نویسنده ادبیات کودک و نوجوان در گفت‌وگو با ایسنا، درباره ظرفیت ادبیات در زمینه آگاهی‌بخشی به بچه‌ها برای شناخت بدن خود و پیشگیری از اتفاق‌هایی مثل تعرض و تجاوز به آن‌ها، اظهار کرد: این موضوع در ابتدا مشکل جامعه‌شناختی دارد. در جامعه ما سالیان سال نسبت به بیان مسائل خصوصی بدن و مسئله جنسی شرم و تابو عجیب و غریبی وجود داشته است و هیچ‌گاه در مورد آن حرف ‌زده نمی‌شود. خودِ  بچه‌ها بعدا آن‌ را کشف می‌کنند که این خیلی بد است، زیرا کودک چیزی را بدون آن‌که درباره‌اش بداند کشف می‌کند که این می‌تواند آسیب‌زا باشد.

او با بیان این‌که ابتدا خانواده‌ها باید آموزش ببینند و سپس کودکان تربیت شوند، گفت: بچه‌ها باید از کودکی درباره بدن خود بدانند. البته این موضوع باید به صورت هوشمندانه  باشد، نه این‌که هر چیزی را به کودکان یاد بدهیم. پدر و مادرها باید این موضوعات را یاد بگیرند و بعد به کودکان بگویند که «بدن تو جزء حریم خصوصی توست و کسی نباید به آن دست بزند»؛  آموزش‌هایی که متأسفانه در جامعه ما نیست و نباید همه بار آن را بر دوش ادبیات بیندازیم.

رجبی در عین حال با تأکید بر این‌که ادبیات یکی از راهکارهای مناسب و موثر برای آموزش به کودکان است، بیان کرد: کودک زمانی که در دنیای داستان قرار می‌گیرد با خطر آشنا می‌شود، نه صرفا موضوع آزار جنسی بلکه خطرات دیگر زندگی،  و با خواندن داستان یک تجربه بی‌خطر از زندگی را از سر می‌گذراند. از نظر روان‌شناختی، داستان‌ها در ذهن کودک تأثیر ماندگاری دارند.

او در ادامه افزود: باید این موضوعات را به نحوی بیان کنیم که در  کودک اضطراب ایجاد نکنیم و آزارش ندهیم بلکه باید  با یک زبان و ساختار درست توجیهش کنیم که باید حواس‌مان به موضوعاتی باشد؛ مثلا با آدم‌های غریبه حرف نزنیم،  سوار ماشین آدم غریبه نشویم و چیزهای دیگر.

این نویسنده با  بیان این‌که تجاوز به حریم خصوصی کودک، هرکجا می‌خواهد باشد، جنایت علیه بشریت است خاطرنشان کرد: بسیاری از قربانیان خشونت جنسی از  اقوام نزدیک خود آزار دیده‌اند. کودک از ترس ماجراهایی که ممکن است در خانه پیش آید و تهدیدهایی که می‌شود حرفی نمی‌زند و همیشه لاپوشانی می‌کند. درباره این‌ موضوعات و خیلی چیزهای دیگر حرفی زده نمی‌شود، خانواده‌ها به خاطر حیثیت خود می‌گویند «اصلا حرفش را نزنید و  بر قبر آن خاک بکشید»  که این موضوع  به سندروم روانی کودک تبدیل می‌شود و  در آینده مشکلات زیادی پیدا می‌کند، حتی ممکن است به فردی ضداجتماع تبدیل شود و خود را نابود کند.

او سپس بیان کرد: به نظرم ادبیات می‌تواند از زوایای مختلف جامعه را به کودک بشناساند؛ مثلا شخصیت آدم‌ها و این‌که آدم‌های منفی چه ویژگی‌هایی دارند، مشاغل و ارتباط آدم‌های مختلف با هم. شخصیت‌پردازی درباره آدم‌های منفی که ضداجتماع و ضدآدم‌ها هستند می‌تواند در قالب داستان‌های فانتزی و یا در قالب داستان‌هایی از ز