زنبورهای عسل به عنوان یکی از مهمترین گرده افشانها در طبیعت، نقش بسیار حیاتی در تولید بذر، میوه و تکثیر گونههای گیاهی دارند؛ این نقش مهم در تولید محصولات زراعی، باغی و گیاهان مرتعی بسیار مؤثر است؛ تأثیرات مستقیم و غیرمستقیم زنبورها بر جوامع گیاهی و توسعه پایدار، سبب شده است که در بسیاری از کشورها، تنوع زنبورها به عنوان شاخصی برای سلامت اکوسیستم در نظر گرفته شود.
استان یزد بهدلیل اقلیم کویری، با چالشهایی مانند کمبود منابع گل و شهد مواجه است. گرمای شدید، کمبود آب و گرد و خاک، کار زنبوردار را سختتر میکند. بسیاری از زنبورداران برای تأمین غذا و شهد زنبورها، مجبور به کوچ فصلی به استانهای دیگر هستند که هزینه زیادی برایشان بههمراه دارد. با این حال، علیرغم شرایط کویری و خشک استان، مناطق خاصی مانند دامنههای قله شیر کوه و کوهپایههای اطراف آن، شرایط مناسبی برای پرورش زنبور عسل دارند. بهویژه در شهرستان مهریز، پوشش گیاهی مناسب و گونههای کمیاب مرتعی، امکان پرورش زنبور عسل را فراهم آورده است. در این مناطق، پرورش زنبور عسل بهویژه در اواخر زمستان تا اوایل تابستان رونق دارد و زنبورداران میتوانند از شرایط مساعد برای تولید عسل بهرهمند شوند.
یکی از زنبورداران موفق در شهرستان مهریز، سید امیر حیدری است که در حال حاضر بیش از ۲۰۰ کلنی زنبور عسل را با میانگین تولید ۵ کیلوگرم عسل پرورش میدهد، او یکی از نمونههای موفق در این حوزه است که با تلاش و تخصص خود، به تولید عسل با کیفیت و کمک به توسعه پایدار این صنعت میپردازد.
با این حال، زنبورداری با چالشهایی از جمله هزینههای بالای نگهداری و کوچ، کمبود تسهیلات بلندمدت و کمبهره و خشکسالیهای پیاپی مواجه است. همچنین مشکلات بیمهای زنبورداران و استفاده بیرویه از سموم دفع آفات و حشرهکشها از جمله مشکلات عمده هستند.
بر اساس سرشماری سال ۱۴۰۲ اداره کل جهاد کشاورزی، استان یزد دارای ۶۸۳ زنبوردار با ۹۵ هزار و ۶۲۱ کلنی زنبور عسل است که این زنبورداران موفق به تولید بیش از ۴۹۷ تن عسل و ۴.۸ کیلوگرم ژله رویال در سال هستند.
با توجه به اهمیت زنبورهای عسل در اکوسیستم و تولید محصولات مختلف، توجه به مشکلات زنبورداران و تلاش برای رفع آنها میتواند به توسعه پایدار این صنعت و حفظ سلامت اکوسیستم کمک کند.
