جمشید مشایخی
ایسنا -جمشید مشایخی - بازیگر پیشکسوت تئاتر، سینما و تلویزیون - یکی از محبوبترین و تأثیرگذارترین چهرههای هنر نمایشی ایران است. او در بیش از نیم قرن فعالیت هنری، در حدود ۹۰ فیلم سینمایی و بیش از ۵۰ مجموعه تلویزیونی ایفای نقش کرد و با بازی در نقش شخصیتهای مختلف، جایگاهی ویژه در حافظه جمعی ایرانیان یافت.
جمشید مشایخی در ۶ آذر ۱۳۱۳ در تهران به دنیا آمد. او در سال ۱۳۳۶ فعالیت هنری خود را با عضویت در «اداره هنرهای نمایشی» تازهتأسیس آغاز کرد و نخستین نقش صحنهای او در نمایش «وظیفه پزشک» بود. در دوره فعالیت در تئاتر سنگلج، او در کنار علی نصیریان و عزتالله انتظامی، سه ستون اصلی این مجموعه را تشکیل میدادند. در همین سالها در نمایش «آندورا» به کارگردانی حمید سمندریان، اثری از ماکس فریش، بازی درخشانی ارائه داد که تحسین منتقدان را برانگیخت.
در سینما، نخستین تجربه بازیگری او در سال ۱۳۴۴ با فیلم «خشت و آینه» ساخته ابراهیم گلستان رقم خورد؛ فیلمی که به دلیل ساختار تجربیاش، نقطه عطفی در سینمای ایران به شمار میرود. مشایخی خود را وامدار استادانی چون علی حاتمی، حمید سمندریان و محمدجعفر محجوب میدانست.
کارنامه هنری جمشید مشایخی بسیار گسترده است. در سینما، او در فیلمهایی چون «گاو»، «قیصر»، «سوتهدلان»، «کمالالملک»، «گلهای داودی»، «روز واقعه» و «آدمبرفی» ایفای نقش کرد. نقشآفرینی او در «کمالالملک» (۱۳۶۳) به کارگردانی علی حاتمی، سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد را در سومین جشنواره فیلم فجر برای او به ارمغان آورد. در «گلهای داودی» رسول صدرعاملی نیز بار دیگر سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد را دریافت کرد. در تلویزیون، او در مجموعههایی چون «هزاردستان»، «سلطان صاحبقران»، «پهلوانان نمیمیرند»، «امام علی»، «روزی روزگاری» و «پهلوانان نمیمیرند» بازی کرد.
در سال ۱۳۸۷، شورای ارزشیابی هنرمندان ایران نشان درجه یک هنر و فرهنگ را به او اعطا کرد. در سال ۱۳۸۵ نیز به عنوان یکی از چهرههای ماندگار ایران معرفی شد. او همچنین جایزه حافظ، جایزه افتخاری جشن خانه سینما و جایزه عبدالحسین نوشین را دریافت کرد. مجموعه جوایز و یادگارهای او در سال ۱۳۹۹ به موزه سینما اهدا شد تا گنجینه هنری او برای نسلهای آینده حفظ شود.
جمشید مشایخی از سال ۱۳۹۵ با بیماری گوارشی دستوپنجه نرم میکرد. او در نوروز ۱۳۹۸ به دلیل وخامت حال در بیمارستان عرفان تهران بستری شد و تحت مراقبتهای ویژه قرار گرفت و در شامگاه ۱۳ فروردین ۱۳۹۸ درگذشت. فرزندانش نگار، سامان و نادر مشایخی در اطلاعیهای اعلام کردند: «پدرمان امشب ساعت ۹ در کمال آرامش به سفر ابدی رفت». پیکر این هنرمند در ۱۷ فروردین ۱۳۹۸ از مقابل تالار وحدت تشییع شد و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا در خاک آرام گرفت.