مارتین اسکورسیزی
ایسنا - مارتین اسکورسیزی، کارگردان، تهیهکننده و فیلمنامهنویس آمریکایی، از مهمترین چهرههای سینمای معاصر جهان است؛ فیلمسازی که با پرداختن به موضوعاتی چون خشونت، جرم و دنیای تبهکاری، ایمان و گناه، رستگاری و تنهایی انسان، سبکی متمایز در سینما پدید آورد و بر نسلهای مختلف فیلمسازان تاثیر گذاشت.
مارتین چارلز اسکورسیزی ۱۷ نوامبر ۱۹۴۲ در نیویورک متولد شد و در محله ایتالیایینشین لیتل ایتالی بزرگ شد؛ محیطی که مناسبات اجتماعی، فرهنگ مهاجران و فضای مذهبی آن بعدها به یکی از منابع اصلی الهامش در فیلمسازی تبدیل شد. اسکورسیزی در کودکی بهدلیل ابتلا به آسم، امکان فعالیتهای ورزشی محدودی داشت و بخش زیادی از وقت خود را به تماشای فیلم اختصاص میداد. او در دانشگاه نیویورک به تحصیل سینما پرداخت و در سال ۱۹۶۶ از مدرسه هنر تیش فارغالتحصیل شد. اسکورسیزی فعالیت حرفهای خود را با ساخت فیلمهای کوتاه و سپس فیلم بلند «چه کسی درِ اتاقم را میزند؟» در سال ۱۹۶۷ آغاز کرد. با این حال، فیلم «خیابانهای پایینشهر» (۱۹۷۳) نخستین موفقیت مهم او بود؛ اثری درباره زندگی گروهی از جوانان ایتالیاییآمریکایی در نیویورک که بسیاری از ویژگیهای سینمای بعدی او را در خود داشت.
اسکورسیزی در سال ۱۹۷۶ با ساخت «راننده تاکسی» به شهرت جهانی رسید. این فیلم با بازی رابرت دنیرو، داستان راننده تاکسی تنهایی را روایت میکند که در خیابانهای نیویورک با خشونت و فساد اجتماعی روبهروست. «راننده تاکسی» جایزه نخل طلای جشنواره کن را دریافت کرد و به یکی از آثار ماندگار سینمای آمریکا تبدیل شد. او در سال ۱۹۸۰ فیلم «گاو خشمگین» را ساخت که روایتی از زندگی جیک لاموتا، بوکسور آمریکایی با بازی رابرت دنیرو است که با فیلمبرداری سیاهوسفید و نمایش خشونت جسمی و روانی، جایگاه اسکورسیزی را بهعنوان فیلمسازی صاحب سبک تثبیت کرد. دنیرو برای بازی در این فیلم جایزه اسکار بهترین بازیگر مرد را دریافت کرد.
«سلطان کمدی» (۱۹۸۲)، «آخرین وسوسه مسیح» (۱۹۸۸)، «رفقای خوب» (۱۹۹۰)، «عصر معصومیت» (۱۹۹۳) و «کازینو» (۱۹۹۵) از دیگر آثار مهم او در دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ هستند. اسکورسیزی در این فیلمها به سراغ موضوعاتی چون شهرت، قدرت، مناسبات مافیایی، اخلاق، مذهب و فروپاشی روابط انسانی رفت. «رفقای خوب» یکی از شاخصترین آثار سینمای گانگستری است که زندگی اعضای یک گروه تبهکار را دنبال میکند. این فیلم در کنار «پدرخوانده» از آثار تاثیرگذار این ژانر به شمار میرود.
مارتین اسکورسیزی در دهه ۲۰۰۰ نیز به ساخت فیلمهای پرهزینه و تاریخی روی آورد. «دار و دسته نیویورکی» (۲۰۰۲)، «هوانورد» (۲۰۰۴) و «رفتگان» (۲۰۰۶) از مهمترین آثار این دورهاند. او برای «رفتگان» سرانجام نخستین جایزه اسکار بهترین کارگردانی خود را دریافت کرد. این فیلم همچنین جایزه اسکار بهترین فیلم را به دست آورد.
همکاری اسکورسیزی با بازیگران برجسته بهویژه رابرت دنیرو و لئوناردو دیکاپریو، بخش مهمی از کارنامه او را شکل داده است. دیکاپریو در فیلمهایی چون «دار و دسته نیویورکی»، «هوانورد»، «جزیره شاتر» (۲۰۱۰)، «گرگ والاستریت» (۲۰۱۳) و «قاتلان ماه کامل» (۲۰۲۳) با این فیلمساز همکاری کرده است.
فیلم «هوگو» (۲۰۱۱) نیز تجربهای متفاوت در کارنامه اسکورسیزی بود. این فیلم که با فناوری سهبعدی ساخته شد، ادای احترامی به تاریخ سینما و بهویژه ژرژ ملییس، فیلمساز پیشگام فرانسوی است و جایزههای متعددی از جمله پنج اسکار دریافت کرد. از دیگر آثار مهم او میتوان به «سکوت» (۲۰۱۶)، فیلمی درباره ایمان و مسیحیت در ژاپن قرن هفدهم، و «مرد ایرلندی» (۲۰۱۹) اشاره کرد. اسکورسیزی در «مرد ایرلندی» بار دیگر به جهان جنایت سازمانیافته بازگشت و با استفاده از فناوری جوانسازی دیجیتال، داستانی چنددههای درباره قدرت، وفاداری و گذر زمان روایت کرد. در فیلم «قاتلان ماه کامل» (۲۰۲۳)، او به تاریخ خشونت علیه بومیان آمریکا پرداخت و ماجرای قتل اعضای قبیله اوسیج در دهه ۱۹۲۰ را به تصویر کشید. این فیلم با بازی لئوناردو دیکاپریو، رابرت دنیرو و لیلی گلادستون، بار دیگر توجه منتقدان و مخاطبان را به سینمای او جلب کرد.
اسکورسیزی علاوه بر فیلمهای داستانی، در حوزه مستند نیز فعالیت گستردهای داشته است. «آخرین والس» (۱۹۷۸)، درباره آخرین اجرای گروه موسیقی «The Band»، «بدون مسیر بازگشت» (۲۰۰۵)، درباره باب دیلن و مستند «جورج هریسون: زندگی در جهان مادی» (۲۰۱۱) از آثار شناختهشده او در این حوزه هستند. او همچنین از مدافعان جدی حفظ و مرمت آثار سینمایی است و در سال ۱۹۹۰ «بنیاد فیلم اسکورسیزی» را با هدف حفاظت از میراث سینمای جهان تأسیس کرد. این بنیاد در همکاری با آرشیوها و مؤسسات سینمایی، در شناسایی، مرمت و نگهداری فیلمهای قدیمی نقش داشته است.
اسکورسیزی در طول فعالیت حرفهای خود جوایز متعددی از جمله جایزه اسکار بهترین کارگردانی برای «رفتگان»، جایزه نخل طلای کن برای «راننده تاکسی»، چند جایزه گلدن گلوب و جایزه یک عمر دستاورد هنری موسسه فیلم آمریکا را دریافت کرده است.