به تازگی سند الگوی کشت محصولات کشاورزی برای سال زراعی ۱۴۰۱ ۱۴۰۲ در مهر امسال توسط دولت سیزدهم ابلاغ شد تا ۲ هدف عمده افزایش بهره وری و کاهش استفاده از آب را تحقق ببخشد. در این میان مسئولین خراسان رضوی اعلام کردهاند که این سند به زودی برای استان ابلاغ خواهد شد.
الگوی کشت به معنای تعیین یک نظام کشاورزی با مزیت اقتصادی پایدار مبتنی بر سیاستهای کلان کشور، دانش بومی کشاورزان، بهرهگیری بهینه از ظرفیتهای منطقهای و حفظ محیط زیست تعریف شده و یکی از موارد مورد توجه برای حفظ محیط زیست در این خصوص استفاده درست از منابع آبی است؛ به نحوی که با استفاده از ابزار و روشهای نوین بتوان، آب کمتری مصرف کرد و بازدهی بیشتری از زمین داشت.
بنا بر هدفگذاری وزارت جهاد کشاورزی در سند الگوی کشت کاهش ۶ درصدی مصرف آب معادل سه میلیارد متر مکعب افزایش ۱۸ درصدی بهرهوری آب، افزایش ۱۱ درصدی تولید، صرفهجویی ۲.۲ میلیارد دلاری ارزی، افزایش ۴.۵ میلیون تنی تولیدات دیمزارها و افزایش ۱۵۸ درصدی تولید دانههای روغنی هدفگذاری شده است.
برای ترغیب کشاورزان به پیروی از این الگو نیز سیاستهای تشویقی قابل توجهی از جمله بخشودگی ۵۰ درصدی آببها بهازای افزایش بهرهوری لحاظ شده که البته تحقق درست و اصولی این سیاست به نصب و افزایش کنتورهای هوشمند بر چاههای کشاورزی بستگی دارد.
غلامحسین ساربان، معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی، در گفتوگو با ایسنا در خصوص اصلاح الگوی کشت در خراسان رضوی اظهار کرد: حدود یک میلیون هکتار از اراضی زراعی و آبی خراسان رضوی کشت میشود که از این رقم ۷۲ درصد کشت آبی و ۲۸ درصد کشت دیم است. همچنین سطح زیر کشت محصولات زراعی، آبی و دیم ۶۳۰ هزار هکتار و سطح کشت محصولات باقی آبی و دیم ۶۷۰ هزار هکتار است.
وی مسائل فنی، اقتصادی، استراتژیک و زیستمحیطی را از جمله الزامات مطرح شده در اجرای اصلاح الگوی کشت دانست و افزود: از جمله الزامات اولیه مسائل فنی است که یک نقطه مشخص برای تعیین کشت محصول مناسب توسط یک کارشناس بر اساس اطلاعات اقلیم، هواشناسی، خاکشناسی و میزان آب در اختیار انجام شود. همچنین الزام اقتصادی است که میزان منافع حاصل از کشت یک محصول باید برای کشاورز مشخص باشد. کشاورزان صرفا به موضوع الزام اقتصادی توجه بسیار زیادی داشته و به همین جهت تمایل زیادی به کشت محصولات با درآمد بالایی دارند.
ساربان بیان کرد: موضوع مدنظر الزام استراتژیک این است که نسبت به تغییر الگوی کشت از کدام بخش بیشترین حمایت انجام میشود؟ آیا بیشترین حمایت از حوزه صادرات بوده یا از حوزه محصولاتی که کالای اساسی است و مصرف داخلی دارد و ساخته دست مردم است؟
وی ادامه داد: الزام زیستمحیطی به تهدیدات وارده بر یک محصول توجه دارد. به طور مثال با کشت یک محصول نامناسب آفات و بیماری افزایش و کل محصول نابود میشود.
معاون بهبود تولیدات گیاهی خراسان رضوی به تغییر الگوی کشت و رفتن به سمت محصولات با مقیاس نسبی و درآمد بسیار بالا طی ۲۰ سال گذشته اشاره کرد و گفت: بر این اساس طی ۲۰ سال گذشته ۲۰۰ هزار و ۷۲۰ هکتار از محصولات زراعی و آبی استان کاهش پیدا کرده که این رقم در گندم ۱۱۴ هزار، جو ۱۹ هزار، چغندر قند ۳۱ هزار و محصول پنبه ۲۶ هزار هکتار بوده است.
وی افزود: طی ۲۰ سال گذشته الگوی کشت به سمت محصولات با مقیاس نسبی با ایجاد درآمد بسیار بالا به ازای هر متر مکعب آب شده رفته است. به طوری که سطح زیر کشت محصولی همچون پسته با افزایش ۹۶ هزار هکتار در ۲۰ سال گذشته اکنون به ۱۲۱ هزار هکتار رسیده است. همچنین طی ۲۰ سال گذشته سطح زیر کشت زعفران با ۵۵ هزار هکتار افزایش اکنون به ۹۱ هزار هکتار رسیده است. در حوزه گیاهان دارویی سطح زیر کشت در استان به ۲۸ هزار هکتار رسیده که درآمد بسیار بالایی ایجاد کرده است.
ساربان با بیان اینکه قیمتگذاری محصولات ارائه خدمات از جمله تامین کود و بذر مورد نیاز زمینهای زراعی کشاورزان از جمله اهرمهایی جهت حمایت از تغییر الگوی کشت است، بیان کرد: در این راستا شورای قیمتگذاری در وزارت جهاد کشاورزی قیمت محصولات را توسط ارکان بخش کشاورزی تشکلها و نمایندگان کشاورزان به گفتوگو و مشورت گذاشته شده و در صورت نهایی شدن به صورت مصوب اجرایی میشود. به طور مثال محصول گندم بعد از ۴۰ سال به قیمت جهانی از کشاورزان خریداری میشود.
ساربان افزود: از سایر اهرمهایی که میتواند به تغییر الگوی کشت کمک شایانی کند، تامین به موقع نهاده، کود، سم و بذر است تا جهت تامین محصولات اساسی مردم خدمات مناسبتری ارائه شود.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی کشت قراردادی را از دیگر اهرمهای مربوطه در جهت تعییر الگوی کشت دانست و گفت: اطمینان خاطر کشاورز برای فروش محصولات تولید شده و دریافت تسهیلات از تشکلها و کارخانجات مورد حمایت دولت اهمیت بالایی برخوردار است.
وی هدف از اجرای تغییر الگوی کشت را ایجاد جذابیت برای کشاورزان جهت رفتن به سمت محصولاتی که جزو کالاهای اساسی محسوب میشود، ذکر و اظهار کرد: از جمله مشکلات تولیدات کشاورزی پائین بودن بهرهوری است. در جلسات آموزشی کشاورزان خردهمالک فقدان منابع پولی و نبود نقدینگی لازم که سبب کاهش توان تهیه به موقع سم، کود و بذر محصولات آنها شده را دلیل عملکرد پایین محصولات کشاورزی خود میدانند. به همین جهت کشت قراردادی این فرصت را فراهم خواهد کرد تا کشاورز دغدغه تامین نهاده، کود و سموم محصولات کشاورزی خود را نداشته باشد.
ساربان افزود: به طور مثال از سالهای گذشته برای محصولی همچون چغندر قند در خراسان رضوی که دومین قطب تولید چغندر قند کشور است، کشت قرار دادی اجرا میشود. امسال هم کشت قراردادی برای محصول گندم ابلاغ شده که توسط شرکت بازرگانی دولتی ایران شعبه خراسان خرید گندم در دستور کار قرار دارد. به طوری کلی با یک مدیریت کارآمد باید سبب اطمینان خاطر کشاورزان شده تا آنها تولیدات خود را به کارخانجات آرد تحویل بدهند.
انتهای پیام
