دکتر علیرضا مهدوی در گفتوگوی تفصیلی با ایسنا، با بیان اینکه «پیمایش عوامل خطر بیماریهای غیرواگیر در ایران» (استپس) هر پنج سال یکبار انجام میشود، گفت: هشتمین پیمایش عوامل خطر بیماریهای غیرواگیر طی سال ۱۴۰۰ انجام شد و براساس برنامهریزیهای انجام شده، انجام نهمین پیمایش در اوایل سال آینده آغاز میشود. براساس نتایج آخرین استپس، ۱۴ درصد جمعیت بالای ۲۵ سال به دیابت نوع دو مبتلا هستند که معادل ۷ میلیون و ۵۰۰هزار نفر است. اگر جمعیت مبتلایان به دیابت نوع یک را به تعداد مبتلایان دیابت نوع دو اضافه کنیم، میتوان گفت که حدود ۷ تا ۸ میلیون نفر از جمعیت کشور به دیابت مبتلا هستند.
حدود ۲۰ میلیون نفر از جمعیت کشور با دیابت یا پیشدیابت دستوپنجه نرم میکنند
او با بیان اینکه بیش از ۱۳ میلیون نفر به «پیشدیابت» مانند «اختلال قند ناشتا» یا «اختلال تحمل گلوکز» مبتلا هستند، افزود: با توجه به تعداد مبتلایان به دیابت و پیشدیابت میتوان گفت که حدود ۲۰ میلیون نفر از جمعیت کشور با دیابت یا اختلال قند خون دستوپنجه نرم میکنند. اگرچه افرادی که در آینده به دیابت مبتلا میشوند به طور معمول از جمعیت پیشدیابتیها هستند، اما تمام افرادی که در مرحله پیشدیابت قرار دارند به این بیماری مبتلا نمیشوند.
خطر عوارض ناشی از دیابت حتی برای پیشدیابتیها
معاون مرکز مدیریت بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت درباره عوارض ناشی از دیابت در افراد مبتلا به پیشدیابت توضیح داد: اگرچه تمام افرادی که در مرحله پیشدیابت قرار دارند به این بیماری مبتلا نمیشوند، اما توجه به پیشدیابت بسیار مهم است. افرادی که در مرحله پیشدیابت قرار دارند، ممکن است به برخی عوارض ناشی از دیابت مانند بیماریهای قلبی_عروقی مبتلا شوند. ابتلا به عوارض ناشی از دیابت در افرادی که در مرحله پیشدیابت قرار دارند، میتواند هزینههای بسیاری به مردم و نظام سلامت تحمیل کند.
ابتلای ۲۰ تا ۳۰ درصد پیشدیابتیها به دیابت
مهدوی با بیان اینکه عوارض ناشی از دیابت فقط به هزینههای مالی محدود نمیشود، گفت: دیابت و عوارض ناشی از این بیماری، کیفیت زندگی مبتلایان را تحت تاثیر قرار میدهد. دیابت و پیشدیابت، دو مولفه جدا و منفک از یکدیگر نیستند؛ متاسفانه ۲۰ تا ۳۰ درصد افرادی که به پیشدیابت مبتلا هستند طی چند سال آینده به دیابت مبتلا میشوند.
پیشدیابت چیست؟
معاون مرکز مدیریت بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت درباره ابتلا به دیابت در افراد مبتلا به پیشدیابت توضیح داد: ابتلا به دیابت در افرادی که در مرحله پیشدیابت قرار دارند، قابل پیشگیری است. اگر قند خون برای ۲بار بیش از ۱۲۶ باشد، دیابت در نظر گرفته میشود. افرادی که سطح قند خون بیش از ۱۰۰ و کمتر از ۱۲۶ داشته باشند، دچار اختلال قند خون ناشتا هستند.
مدیر برنامه کشوری دیابت ادامه داد: گاهیاوقات، «تست تحمل گلوکز» نیز انجام میدهیم؛ به نحوی که ۷۵ گرم گلوکز به افراد میدهیم و پس از دو ساعت نسبت به اندازهگیری قند خون افراد اقدام میکنیم. اگر سطح قند خون بیشر از ۲۰۰ باشد، فرد دیابتی قلمداد میشود و اگر سطح قند خون بین ۱۴۰ تا ۱۹۹ باشد، فرد به اختلال تحمل گلوکز مبتلا است.
مهدوی درباره پیشدیابت توضیح داد: اختلالهای «تحمل گلکوز» و «قند خون ناشتا» دو وضعیت آزمایشگاهی هستند؛ افرادی که به یکی از این دو اختلال یا هر دو مورد مبتلا باشند، مبتلا به پیشدیابت هستند. اگر این افراد ۵ تا ۷ درصد وزن خود را کاهش دهند از شرایط پیشدیابت خارج میشوند. کنترل وزن و انجام فعالیتهای بدنی در افراد پیشدیابت سبب میشود که سطح قند خون آنها در مرحله نرمال قرار گیرد.
ارتباط تنگاتنگ چاقی و دیابت
وی با بیان اینکه میان چاقی و دیابت ارتباط تنگاتنگ وجود دارد، تصریح کرد: افرادی که در مراحل نخست بیماری قرار دارند، اگر نسبت به کاهش وزن خود اقدام کنند با نتایج مطلوب این بیماری مواجه میشوند. چاقی، یک زمینه جدی برای بروز دیابت نوع دو است. کلمهای با عنوان "Diabesity" وجود دارد که از ارتباط چاقی و دیابت سخن میگوید.
تغذیه مناسب و فعالیت بدنی کافی؛ راهکارهایی برای پیشگیری از دیابت
مهدوی با بیان اینکه متوقف کردن چاقی و دیابت از اهداف سازمان جهانی بهداشت است، گفت: با توجه به اینکه چاقی و دیابت با یکدیگر مرتبط هستند، اگر از چاقی جلوگیری کنیم در واقع میتوانیم از دیابت نیز جلوگیری کنیم. بنابراین مداخلات مرتبط با تغذیه مناسب به همراه فعالیت بدنی کافی میتواند از دیابت جلوگیری کند. همچنین افرادی که به پیشدیابت مبتلا هستند با تغذیه مناسب و فعالیت ورزشی به میزان کافی، میتوانند به شرایط نرمال بازگردند. تغذیه و فعالیت ورزشی مناسب برای افراد مبتلا به دیابت نیز یک ضرورت است؛ چرا که به کنترل قند خون این بیماران کمک میکند.
دیابت نوع یک؛ یک بیماری پرسروصدا
او درباره دیابت نوع یک اظهار کرد: دیابت نوع یک، بیماری پرسروصدا است و علائم آن به یکباره نمایان میشود و اغلب در کودکان و نوجوان بروز میکند. پرنوشی، پرادارای و کاهش وزن از علائم دیابت نوع یک است. دلیل ابتلا به دیابت نوع یک این است که سلولهای تولیدکننده انسولین در یک روند خودایمنی از بینمیروند. به نحوی که بدن، سلولهای تولیدکننده انسولین را به عنوان دشمن شناسایی میکند و این سلولها از بین میروند. در چنین شرایطی، این افراد به تزریق انسولین ناچار هستند. زمینه ژنتیک در این بیماری نقش دارد.
آگاهی از ابتلا به دیابت نوع دو با بروز عوارض
کاهش سن ابتلا به دیابت
معاون مرکز مدیریت بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت با بیان اینکه دیابت نوع دو هیچ علائمی ندارد، توضیح داد: اغلب افراد مبتلا به دیابت نوع دو با بروز عوارض ناشی از این بیماری از ابتلای خود به دیابت آگاه میشوند. اگرچه عوامل ژنتیکی در بروز دیابت نوع دو نیز نقش دارد اما شیوه زندگی افراد از دلایل بروز بالای این بیماری محسوب میشود. متاسفانه، تغییر سبک زندگی و کاهش فعالیت بدنی سبب شده که سن ابتلا به دیابت کاهش یابد و شاهد بروز این بیماری در نوجوانان نیز هستیم.
مهدی ادامه داد: متاسفانه میزان فعالیت بدنی کاهش یافته و استفاده از تلفن همراه و رایانه در حال افزایش است که منجر به چاقی میشود. این در حالی است که میان چاقی و دیابت ارتباط مستقیم وجود دارد؛ بنابراین احتمال ابتلا به دیابت و پیشدیابت در افراد وجود دارد.
او درباره تفاوت دیابت نوع یک و نوع دو توضیح داد: دیابت نوع دو قابلیت پیشگیری دارد اما روند پیشروی دیابت نوع یک سریع است و فرد به بیماری مبتلا میشود. روشهای جدیدی برای پیشگیری از دیابت نوع یک مطرح شده اما روشهای گرانی هستند و نمیتوان درباره نتایج آن چندان قضاوت کرد.
۷۵ درصد مبتلایان از بیماری خود آگاهی دارند
معاون مرکز مدیریت بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت با بیان اینکه میزان آگاهی مردم از دیابت زیاد است، توضیح داد: ۷۵ درصد مبتلایان به دیابت از بیماری خود آگاه هستند و نیمی از افراد مبتلا به دیابت در جهان از بیماری خود اطلاع ندارند. دیابت، یکی از بیماریهای غیرواگیر است که در کانون توجه قرار گرفته و مجموعههای بسیاری در راستای این بیماری فعالیت کردهاند. سواد سلامت مردم و خود مراقبتی در ارتباط با دیابت میبایست افزایش یابد؛ برخی از افرادی که به دیابت مبتلا هستند و از ابتلای خود به این بیماری آگاهی دارند محدودیتهایی که برای آنها در نظر گرفته شده را نادیده میگیرند.