حجت‌الاسلام‌ سیدمحمدرضا موسوی‌نیا در گفت‌وگو با ایسنا به بررسی ابعاد مختلف بعثت پیامبر اسلام(ص) و کارکردهای اجتماعی، اخلاقی و انسانی آن در جهان معاصر پرداخت و اظهار کرد: بعثت پیامبر اکرم(ص) در نگاه نخست ممکن است به‌عنوان رویدادی تاریخی تلقی شود که به آغاز رسالت پیامبر اسلام در غار حرا بازمی‌گردد، اما محدود کردن مبعث به یک حادثه تاریخی، نادیده‌ گرفتن عمق پیام آن است.

وی افزود: بعثت پیامبر(ص) آغاز رسمی مأموریت الهی برای هدایت بشر بود؛ مأموریتی که هدف آن، اصلاح همه‌جانبه انسان و جامعه انسانی است. پیامبر اسلام(ص) با رسالتی جهانی مبعوث شدند تا انسان را از اسارت جهل، خرافه و خودمحوری رها ساخته و به مسیر عقلانیت، توحید و مسئولیت‌پذیری بازگردانند.

این استاد فقه و فلسفه دانشگاه فرهنگیان و پژوهشگر و کارشناس امور دینی با اشاره به شرایط اجتماعی و فرهنگی عصر جاهلیت بیان کرد: مبعث را باید روز «بعثت انسان» دانست؛ روزی که عقل و فطرت دوباره احیا شد. درک عظمت بعثت بدون شناخت جامعه پیش از اسلام ممکن نیست. جامعه عرب آن روزگار، نمونه‌ای بارز از فروپاشی اخلاقی و فکری بود. بت‌پرستی به‌عنوان نظام فکری غالب، عقلانیت را به حاشیه رانده بود، تعصبات قبیله‌ای جای ارزش‌های انسانی را گرفته بود و خشونت و جنگ به امری عادی تبدیل شده بود.

حجت‌الاسلام‌ موسوی‌نیا تأکید کرد: زن از کمترین حقوق انسانی برخوردار نبود و گاه به دلیل تعصبات جاهلی زنده‌به‌گور می‌شد. ارزش انسان‌ها نه براساس اخلاق و فضیلت، بلکه بر پایه قدرت، ثروت و وابستگی قبیله‌ای سنجیده می‌شد. بعثت پیامبر(ص) در چنین فضایی، آغاز یک انقلاب عمیق فکری و اخلاقی بود که بدون توسل به‌زور، بنیان‌های جاهلیت را به چالش کشید.

وی مهم‌ترین پیام بعثت را احیای کرامت انسانی دانست و ادامه داد: قرآن کریم انسان را موجودی صاحب کرامت معرفی می‌کند و پیامبر اکرم(ص) مأمور شد این کرامت فراموش‌شده را در عرصه فردی و اجتماعی احیا کند. بعثت، نگاه ابزاری به انسان را کنار گذاشت و معیار برتری را از نژاد، قبیله و ثروت به تقوا، اخلاق و آگاهی تغییر داد. این تغییر نگرش، یکی از بزرگ‌ترین تحولات تاریخ بشر بود که زمینه‌ساز شکل‌گیری جامعه‌ای مبتنی بر عدالت و احترام متقابل شد.این پیام، امروز نیز می‌تواند پاسخ‌گوی بسیاری از بحران‌های هویتی و انسانی باشد.

این استاد فقه و فلسفه و کارشناس امور دینی با اشاره به نقش اخلاق در بعثت پیامبر اسلام(ص) خاطرنشان کرد: پیامبر اکرم(ص) به‌صراحت هدف بعثت خود را تکمیل مکارم اخلاق دانستند و این نشان می‌دهد که اخلاق، ستون اصلی رسالت نبوی است. بعثت، ارزش‌هایی چون صداقت، امانت‌داری، وفای به عهد، رعایت حقوق دیگران و پرهیز از ظلم را از سطح توصیه‌های فردی به اصول بنیادین اجتماعی ارتقا داد.

 موسوی‌نیا توضیح داد: جامعه‌ای که پیامبر(ص) در مدینه پایه‌گذاری کردند، نمونه‌ای عملی از تحقق این اخلاق بود؛ جامعه‌ای که حتی مخالفان و دشمنان نیز در آن از حقوق انسانی برخوردار بودند.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا پیام بعثت محدود به زمان خاصی است، تصریح کرد: بعثت پیامبر اسلام(ص) پیامی جهانی و فراتاریخی دارد. اگرچه این پیام در بستر تاریخی مشخصی نازل شد، اما مفاهیمی چون عدالت‌خواهی، مبارزه با ظلم، دعوت به عقلانیت و گفت‌وگو، محدود به زمان و مکان خاصی نیست.

این استاد فقه و فلسفه و کارشناس امور دینی با اشاره به شرایط کنونی جهان گفت: جهان امروز که با بحران‌های عمیق اخلاقی، اجتماعی و انسانی مواجه است، بیش از هر زمان دیگری به بازخوانی پیام بعثت نیاز دارد. گسترش جنگ، خشونت، تبعیض و بی‌عدالتی در جهان معاصر، نتیجه فاصله‌گرفتن انسان از ارزش‌های اخلاقی و انسانی است.

 موسوی‌نیا بیان کرد: پیام بعثت، با تأکید بر رحمت، عدالت و کرامت انسانی، می‌تواند مبنایی برای بازاندیشی در روابط فردی، اجتماعی و حتی بین‌المللی باشد. پیامبر اسلام(ص) حتی در مواجهه با دشمنان سرسخت خود، اخلاق و مدارا را کنار نگذاشتند و این سیره می‌تواند الگویی کارآمد برای جهان پرتنش امروز باشد.

وی با تأکید بر نقش مسلمانان در تحقق پیام بعثت اظهار کرد: گرامیداشت عید مبعث نباید به مراسم و مناسک ظاهری محدود شود. مهم‌ترین وظیفه مسلمانان، عمل به آموزه‌های بعثت در زندگی فردی و اجتماعی است. اگر مسلمانان بتوانند اخلاق پیامبر(ص) را در رفتار خود متجلی سازند، بسیاری از سوءبرداشت‌ها و نگاه‌های منفی نسبت به اسلام در جهان اصلاح خواهد شد.

این استاد فقه و فلسفه و کارشناس امور دینی بر اهمیت تبیین بعثت برای نسل جوان تأکید کرد و افزود: بهترین تبلیغ برای اسلام، رفتار اخلاقی و انسانی مسلمانان است. نسل جوان امروز با پرسش‌ها و چالش‌های متعددی روبه‌روست و اگر بعثت به‌صورت عقلانی، منطقی و متناسب با نیازهای روز برای آنان تبیین نشود، ممکن است این پیام عمیق به‌درستی درک نشود. بعثت پیامبر(ص) ظرفیت آن را دارد که الهام‌بخش جوانان برای ساختن جامعه‌ای عادلانه، اخلاق‌محور و انسانی باشد.

 موسوی‌نیا در پایان خاطرنشان کرد: بعثت پیامبر اکرم(ص) نه رویدادی متعلق به گذشته، بلکه حقیقتی زنده و جاری در تاریخ بشر است، اگر انسان امروز بتواند پیام بعثت را درک و در زندگی خود جاری سازد، بسیاری از بحران‌های اخلاقی و انسانی قابل‌حل خواهد بود. مبعث، یادآور این حقیقت است که راه نجات بشر همچنان از مسیر عقل، اخلاق و کرامت انسانی می‌گذرد.

انتهای پیام