دست‌هایم را کە از شدت سرما یخ زدە با نفس‌هایم "ها" می‌کنم تا بلکە گرم شود، بە نظر می‌رسد هوا سردتر از دیروز است و سوز سرما حسابی بە جان آدمی می‌نشیند، از دور بخار برخواستە از لبو و باقالی در این هوای سرد، مثل کورسوی چراغی در تاریکی است.

از شدت سرما قدم‌هایم را سریع‌تر برمیدارم بە اولین مغازە لبو فروشی کە می‌رسم بدون وقفە وارد می‌شوم، ابتدا نگاهی بە مردم داخل مغازە و سپس نگاهی بە لیست بلندبالای خوراکی‌ها می‌اندازم، آنقدر تنقلات هست که آدم سرش گیج می‌رود! کاسترد، شیرکاکائوی داغ، فرنی داغ، ذرت مکزیکی، نخود داغ، لبو و باقالی و ... 

نگاهی بە میز مشتری‌ها می‌اندازم، لبو و باقالی در اکثر میزها بە چشم می‌خورد و از آنجایی کە مردم کردستان اهل نوستالژی و خوراکی‌های قدیمی‌تر و خاطرەبازی هستند، زیاد هم این موضوع دور از انتظار نمی‌رفت.

در کنار لبو و باقالی، خوراکی دیگری در دست بچەها دیدە می‌شود بە نام ذرت‌مکزیکی! کە البتە ربطی هم بە مکزیک ندارد، اما همە آن را بە نام ذرت مکزیکی می‌شناسند کە همین هم‌نشینی ذرت مکزیکی و لبو و باقالی در یک میز از تغییر زائقە نسل جدید و تفاوت نسلی خبر می‌دهد، پدر و مادر لبو و باقالی، بچە اما ذرت مکزیکی.

از همە این‌ها کە بگذریم، در این روزهای سرد سال رقابت ذرت مکزیکی و لبو قرمز و باقالی حسابی داغ داغ است، اما لبو و باقالی سال‌های سال است کە گل سر سبد خوراکی‌های زمستانە هستند و هیچگاە از رونق نیفتادە و نخواهند افتاد و سالیان درازی است کە مردم کردستان انتخابشان همان لبو و باقالی داغ بە یاد ایام گذشتە است.

نگاە از جمعیت داخل مغازە می‌گیرم و چشم بە دیگ باقالی و سیخ‌های لبو می دوزم، بخار برخواستە از لبو و باقالی‌هایی کە روی هم ریختە شدە و با ادویەهای مخصوص تزیین شدەاند، بدجور هوس خوردن لبو و باقالی را بە جان آدمی می‌اندازند.

فروشندە کە جوان ۳۴ و ۳۵ سالەای است، پشت سر هم شیرە را روی لبوهایی می‌ریزد کە در پشت شیشە بە سیخ کشیدە شدەاند.

از بازار لبوفروش‌ها در این روزهای سرد می‌پرسم، می‌گوید: شکر خدا اوضاع بد نیست، از آنجایی که مردم سنندج طرفدار پر و پاقرص خوراکی‌های قدیمی و نوستالژی هستند، در این اوضاع بد اقتصادی هنوز هم لبو مشتری‌های خودش را دارد، اما خب نسبت بە قدیم مشتری‌ها کمتر شدەاند.

یکی از مشتری‌ها وارد می‌شود و سفارش لبو می‌دهد، لبوها را داخل ظرف می‌ریزد و بە چند تکە نامساوی تقسیم می‌کند و از شیرە هم رویش میریزد، آنقدر تند تند این کار را انجام می‌دهد، انگار سال‌هاست کە در این کار دستی بر آتش دارد، می‌گوید: چند سالی است کە با برادرم تابستان‌ها بساط بستنی و آبمیوە داریم و زمستان‌ها هم بساط لبو و باقالی و ذرت مکزیکی و ...

همزمان کە با من صحبت می‌کند، کفگیر را در قابلمە باقالی می‌زند و مدام هم‌می‌زند تا لایە بالایی آن سرد نشود، یکی از مشتری‌ها وارد می‌شود و سفارش باقالی می‌دهد و می‌گوید "آقا... لطفا کنار باقالی ترشی هفتە بیجار هم بزار" ترشی هفتە بیجار از آن مخلفاتی است کە خاص باقالی پختە است و از طعم و مزە آن کنار هم نمی‌توان گذشت.

در ادامە صحبت‌هایش می‌گوید: می‌توان گفت لبو و باقالی در روزهای سرد گوی سبقت را از ذرت مکزیکی و کلانە و آش و نوشیدنی‌های داغ و صد البتە فست فودها ربودە، زیرا سنندجی‌ها ارادت خاصی بە این تنقلات سنتی دارند.

لبو و باقالی؛ معجزه‌ای در درمان انواع بیماری‌ها

به گفته کارشناس تغذیه، در فصل سرد سال باقالی و لبو داغ یکی از میان وعده‌های بسیار لذیذ است که به دلیل ریز مغذی‌های پرخاصیتی که در خود دارند در تقویت سیستم ایمنی بدن بسیار موثر هستند.

سارا فوضی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: باقالی از خانواده حبوبات‌ و به عنوان یکی از منابع غذایی سرشار از فیبر و پروتئین شناختە می‌شود که هر ۱۰۰ گرم آن ۲6 گرم پروتئین دارد.

فوضی بیان کرد: باقالی ترکیبی با چندین ارزش غذایی است کە معمولا به همراه پوست بە صورت پختە عرضە و بە آن سماق اضافە می‌کنند و یکی از ترکیبات خوشمزه‌ای است که در فصل زمستان در بسیاری از شهرها در مراکز و سطح شهرها عرضە می‌شود.

وی عنوان کرد: باقالی بە روش‌های مختلفی در غذاها مصرف می‌شود و مصرف آن با برنج می‌تواند یک غذای کامل و مقوی باشد، اما باقالی کە بە صورت پختە در بسیاری از مراکز سطح شهر عرضە می‌شود؛ حاوی ترکیبات کلسیم و پتاسیم است کە اشخاصی که دچار فشارخون بالا هستند؛ می‌توانند از آن استفادە کنند.

فوضی افزود: باقالی منبع فسفر، مس،  منگنز و منیزیم است کە در برخی از غذاها می‌توان از این ترکیب پرخاصیت استفادە کرد و همچنین حاوی منابع ویتامین c،a و k است کە بسیاری از اشخاص می‌توانند از این ترکیبات در غذاهای خود استفادە کنند.

به عقیده این متخصص، برخلاف باور عموم کە تصور می‌شود باقالی سبب کم خونی می‌شود، این موضوع بە لحاظ علمی اشتباە بودە و باقالی حاوی اسیدفولیک و مقداری آهن غیر هم است کە این آهن غیر هم معمولا در سبزیجات وجود دارد، اما باید توجە داشت افرادی کە دارای بیماری فاویسم هستند و در واقع یک نوع آنزیم در بدن آنها غیرفعال است، معمولا با خوردن باقالی دچار آلرژی‌های تنفسی می‌شوند.

فوضی ادامه داد: یکی از مهمترین خواص باقالی کاهش فشار خون است، زیرا باقالی سرشار از منیزیم است کە نقش مهمی در سلامت قلب ایفا می‌کند و فشار خون یکی از عوامل خطرآفرین در بیماری‌های قلبی و مغزی است کە وجود منیزیم در باقالی می‌تواند بە کاهش این بیماری‌ها کمک کند. 

وی اضافە کرد: همچنین بە دلیل ویتامین c کە دارد در سلامت سلول‌های پوست صورت موثر است و سبب تقویت سیستم ایمنی بدن می‌شود و می‌تواند برای کودکان مفید باشد و البتە در صورت مصرف بە موقع و بە اندازە و مدیریت شدە آن می‌تواند در پیشگیری از علائم افسردگی و اضطراب هم کمک کنندە باشد.

فوضی تصریح کرد: باقالی همچنین بە کاهش علائم یبوست در افراد کمک خواهد کرد؛ اما افرادی کە فاویسم دارند خوردن باقالی به مقدار زیاد می‌تواند برای آنها خطرناک باشد.

وی اضافه کرد: همچنین افرادی کە سابقه آلرژی و مشکلات گوارشی دارند ممکن است با خوردن باقالی دچار آلرژی یا مشکلات گوارشی شوند که توصیه می‌شود این گونه افراد از خوردن باقالی امتناع کنند.

فوضی تاکید کرد: توصیە می‌شود کە افراد از مصرف باقالی با ماست امتناع کنند، زیرا این ترکیب در بعضی از افراد سبب دل‌پیچە خواهد شد، همچنین مصرف باقالی تازە و خام بە هیچ عنوان توصیە نمی‌شود؛ زیرا سبب ایجاد تاول در دهان خواهد شد و از مصرف ترکیب باقالی و سماق در شب نیز امتناع کنید، زیرا سبب ایجاد نفخ در افراد خواهد شد؛ اما جدای از همه این‌ها می‌تواند در کاهش کلسترول خون، کاهش علائم دیابت و پرفشاری خون نیز موثر باشد.

وی تصریح کرد: اشخاصی کە دارای کلسترول بالای خون، فشار خون بالا و اسید کولیک بالا هستند و در واقع افرادی که مشکلات اورمی دارند، باید در حد اعتدال و اندازە باقالی مصرف کنند.

فوضی بیان کرد: اشخاصی کە دچار درد میگرن، نقرص و درد مفاصل هستند، می‌توانند از این ترکیب باقالی استفادە کنند و همچنین وجود ویتامین a در باقالی بە تقویت بینایی چشم و فسفر موجود در آن و همچنین بە افزایش حافظە و بهرە هوشی کمک خواهد کرد.

وی افزود: باقالی همچنین برای کاهش درد مفاصل، سیاتیک و کاهش ورم پروستات مفید است و از آنجایی کە حاوی آنتی اکسیدان مناسب است به تقویت سیستم گوارشی کمک خواهد کرد.

فوضی عنوان کرد: همچنین اشخاصی کە دچار برخی ازبیماری‌های ژنتیکی نادر بە اسم فاویسم هستند باید از مصرف باقالی امتناع کنند.

لبو و خواص آن

این کارشناس و متخصص تغذیه در خصوص لبو گفت: لبو به دلیل خواص آنتی‌اکسیدانی و رنگدانه بسیار عالی بنفش مایل به قرمزی که دارد؛ می‌تواند خاصیت آنتوسیانینی داشته باشد و از بدن در مقابل بسیاری از سرطان‌ها جلوگیری کند.

فوضی اظهار کرد: لبو معمولا بە دلیل ترکیبات مغذی حاوی ویتامین‌ها، مواد معدنی، مقدار بسیار زیادی از کربن هیدرات، همچنین چربی و قندی که در خود دارد، معمولا اشتها آور است.

فوضی عنوان کرد: لبو کە نام دیگر آن شلغم خونی است، گیاهی است بسیار خوشمزە کە در واقع همان ریشە چغندر است و به عنوان چغندر قرمز پختە شدە نیز شناخته می‌شود که دارای رنگدانە بسیار خوبی در طیف قرمز و بنفش بسیار پرنگ از بتاسیانین از خانوادە آنتوسیانین است و طبیعتی معتدل دارد.

وی ادامه داد: لبو یکی از سالم‌ترین سبزیجات‌ها است کە حاوی مقدار زیادی از مواد عالی روی، مس، منیزیم، فسفر ویتامین b۶ و تیامین است.

فوضی بیان کرد: لبو منبع پروتئین و اسدآمینەهای ضروری و دارای منبع بسیار خوبی بە لحاظ فیبر است کە برای پیشگیری از یبوست می‌توان در رژیم غذایی و یا بە عنوان یک میان وعدە مقوی و سالم از آن استفاده کرد.

وی اضافه کرد: از لبو برای درمان بسیاری ازبیماری‌های ناشی از کم خونی، فقرآهن می‌توان استفادە کرد، لذا لازم به ذکر است که افرادی کە بیماری دیابت دارند از مصرف لبو و چغندر قند به میزان بسیار زیاد پرهیز کنند.

فوضی یادآور شد: لبو همچنین تقویت کنندە حافظە و اعصاب، پاک کنندە کبد، تصفیه کنندە خون، بهبود جریان خون مقوی و ملین و درمان کنندە یبوست است.

وی افزود: از مضرات بیش از حد مصرف لبو میتوان بە  قرمز شدن رنگ ادرار، تغییر رنگ در مدفوع، ایجاد حالت تهوع و استفراغ، گرفتگی تارهای صوتی، بالا رفتن عنصر آهن و مس در اشخاص اشاره کرد؛ همچنین اشخاصی کە سنگ کلیە اگزالاتی دارند بایستی کلا از مصرف چغندر قند و لبو امتناع کنند.

فوضی خاطرنشان کرد: با لبو می‌توان آبمیوه‌ای سالم با ترکیبات لبو، سیب و هویج تهیه کرد که آبمیوه‌ای سالم و مقوی برای کودکان و سالمندان است که در تقویت سیستم ایمنی بدن و پیشگیری از سرماخوردگی و آنفولانزا بسیار موثر و تاثیرگذار است.

وی اظهار کرد: از لبو جدای از مصرف آن به عنوان میان وعده، می‌توان در غذاها، سالادها، مرباها، ترشیجات، چای، شربت، جایگزین کردن آن با رب و استفادە از آن به جای زعفران روی برنج استفاده کرد.

فوضی گفت: به لحاظ ارزش غذایی لبو میتوان به کاهندگی فشار خون، کاهش ابتلا بە بیماری‌های قلبی و عروقی، جلوگیری ازسرطان، کمک بە بهبود سلامت کبد، افزایش سطح انرژی بدن، کمک بە بهبود التهاب کلیه، بهبود سلامت گوارش، کاهندە کلسترول خون، کاهش عوارض کم خونی، پیشگیری از آب مروارید، پیشگیری از پوکی استخوان، کاهش مشکلات تنفسی، جلوگیری از بروز آب سیاە چشم در افراد مسن، کمک بە التیام زخم‌ها، کبودی و سیاهی، کاهش علائم سندروم پیش از قاعدگی در بانوان، درمان افسردگی و جلوگیری از بروز آلزایمر اشاره کرد.

انتهای پیام