برج افشاری سمنان، تنها بازمانده حصار دفاعی دوره نادرشاه افشار در شهر سمنان، که تصویر آن در آلبوم‌های عکاسی دوره قاجار در کاخ گلستان نیز ثبت شده، با وجود ارزش تاریخی، هنوز در فهرست آثار ملی ایران ثبت نشده و اکنون در معرض تهدید ساخت‌وسازهای مرتفع قرار گرفته است. صدور مجوز احداث یک سازه پنج‌ طبقه در مجاورت این برج، به گفته دوستداران میراث فرهنگی، حریم بصری و خط آسمان تاریخی این بخش از شهر را نیز مخدوش خواهد کرد و ضرورت ثبت ملی و حفاظت و سامان‌دهی بافت تاریخی پیرامون آن را بیش از پیش برجسته می‌کند.

مرتضی امیرجان، مدیر پایگاه بافت تاریخی سمنان، درباره ساخت‌وسازی که با مجوز پنج طبقه در حریم برج افشاری سمنان درحال انجام است، به ایسنا گفت: این ساخت‌وساز کنار برج افشاری نیست، بلکه با آن فاصله دارد. بین برج افشاری و پلاک مربوطه، دو پلاک فاصله است. این که گفته شده است این ملک در حریم برج افشاری است، باید بگویم برج افشاری در حیاط یک ملک شخصی قرار دارد، هنوز ثبت نشده و حریم ندارد. البته که پرونده آن تکمیل شده و برای ثبت به تهران ارسال شده، اما مالک به این موضوع اعتراض کرده است. او گفته که نمی‌خواهد پلاک ثبت شود. ما هم نامه اعتراض او را  به وزارت میراث فرهنگی ارسال کرده‌ایم تا رسیدگی کنند.

او ادامه داد: در حال حاضر، این ملک ثبت ملی نیست، و تحت حریم آثار ملی قرار ندارد. بنابراین، تا زمانی که این موضوع به طور قطعی مشخص نشود، نمی‌توانیم از ساخت‌وساز اطراف آن جلوگیری کنیم. مالک خودش نمی‌خواهد که این ملک ثبت شود. این موضوع باید با رضایت مالک انجام شود، چون این برج در حیاط یک خانه قرار دارد و رضایت مالک الزامی است. ما کارهای پرونده را انجام داده‌ایم و ابلاغ به مالک نیز صورت گرفته است. مالک معترض است و مرجع رسیدگی به اعتراضات، وزارت میراث فرهنگی است. نامه‌مان را به آن‌ها ارسال کرده‌ایم تا بررسی کنند و نظر بدهند. در نهایت، ما نمی‌توانیم ضوابط حریم را برای مکان‌هایی که هنوز ثبت ملی نشده‌اند، اعمال کنیم.

امیرجان در پاسخ به این پرسش که اگر این منطقه جزو بافت تاریخی است، چرا ضوابط حریم بافت تاریخی برای آن در نظر گرفته نمی‌شود؟ اظهار کرد: بافت تاریخی باید با مصوبه طرح جامع ثبت شود و مقوله‌های آن جدا از ثبت آثار ملی است. زمانی ما می‌توانیم حریم را در نظر بگیریم که یک مکان به طور رسمی ثبت شده باشد. ما ۳۷۵ هکتار بافت تاریخی داریم که از این میزان، ۵۵ هکتار تحت قالب پایگاه یا محله ناسار و اسفنجان ثبت کرده‌ایم، اما هنوز ابلاغیه آن به ما نرسیده است. وقتی ابلاغیه برسد، ضوابط مربوطه در آن اعمال خواهد شد.

مدیر پایگاه بافت تاریخی سمنان درباره اینکه این محدوده که برج افشاری در آن قرار دارد، جزو بافت تاریخی ثبت‌شده است یا خیر؟ گفت:  باید بگویم که این بخش جزو بافت تاریخی الحاقی است و تحت طرح جامع قرار دارد که از سوی شورای عالی معماری و شهرسازی ابلاغ شده است. این طرح شامل نقاط مختلفی از سمنان، مثل ارگ، هفت‌تیر، جهادیه، بازار، آتش‌گاه و قسمت دیگر کوشمغان و محلات، کُدیور و … می‌شود اما این بخش حریم ندارد. 

امیرجان درباره اینکه آیا ساخت و ساز در بافت الحاقی باید مورد تایید میراث فرهنگی باشد یا خیر، توضیح داد: هرگونه ساخت‌وساز در بافت الحاقی نیز باید از میراث فرهنگی استعلام گرفته شود. این ساخت‌وساز نیز در قالب قانون و با استعلام از میراث فرهنگی انجام شده است و تراکم مجاز برای بلوار حافظ پنج طبقه است. اگر برج افشاری در آینده ثبت شود، حریم آن پس از ثبت دیگر قابل تغییر نخواهد بود. اما چون در حال حاضر این برج ثبت نشده است، نمی‌توانیم مانع ساخت شویم و اگر پس از ساخت، آن را ثبت کنیم، هیچ کاری از دست ما برنخواهد آمد. تخریب هم پس از ساخت آن امکان‌پذیر نیست، چون حریم قانونی برای آن اعمال نشده است. در نهایت، تمام این مسائل بستگی به تایید وزارت میراث فرهنگی دارد.

انتهای پیام