تصمیم دولت در رابطه با حذف ارز ترجیحی با هدف کاهش رانت، افزایش شفافیت و هدایت منابع به سمت مصرفکننده نهایی اتخاذ شده، در کنار آثار بلندمدت مورد انتظار، در کوتاهمدت پیامدهایی را برای بخش تولید و زنجیره تأمین به همراه داشته است.
تولیدکنندگان، بهویژه در حوزههایی که وابستگی بالایی به نهادههای وارداتی دارند، اکنون در فضایی فعالیت میکنند که هزینه تأمین مواد اولیه، نحوه بازگشت ارز حاصل از صادرات و سازوکارهای جدید بازار ارز، نقش تعیینکنندهتری در تصمیمگیریهای آنها پیدا کرده است. در چنین شرایطی، مدیریت نقدینگی، پیشبینی قیمت تمامشده و حفظ تعادل میان استمرار تولید و قدرت خرید بازار، به یکی از چالشهای اصلی بنگاهها تبدیل شده است.
با این حال، همزمانی اجرای این اصلاحات با طراحی ابزارهای جبرانی مانند کالابرگ و تأکید دولت بر پایش مستمر بازار و اصلاح گامبهگام رویهها، این پیام را منتقل میکند که سیاستگذار به ابعاد اجتماعی و تولیدی این تحول توجه دارد. تجربههای اقتصادی نشان میدهد که عبور موفق از چنین دورههایی، بیش از هر چیز، به ثبات تصمیمها، شفافیت در اجرای سیاستها و ایجاد اطمینان برای تولیدکنندگان و مصرفکنندگان وابسته است.
در این چارچوب، دوره فعلی را میتوان نه صرفاً یک شوک اقتصادی، بلکه مرحلهای گذار دانست که در صورت همراهی سیاستهای حمایتی با واقعیتهای تولید و مدیریت انتظارات، میتواند به تدریج به ثبات بیشتر بازار، پیشبینیپذیر شدن فعالیتهای اقتصادی و تقویت پیوند میان تولید و مصرف منجر شود.
از بازار زنجان چه خبر؟
برای بررسی شرایط بازار سری به مرکز شهر زنجان زدیم. در میدان انقلاب زنجان بازار همچنان زنده و فعال است. تجربه حضور میدانی در روزهای پرتلاطم دی ماه و مقایسه آن با روزهای پایانی دیماه و ابتدای بهمن نشان میدهد که بازار زنجان، پس از عبور از یک دوره التهاب و نگرانی، وارد فاز آرامتری شده است.
در روزهای ابتدایی اجرای سیاستهای جدید ارزی و حذف ارز ترجیحی، نشانههایی از خریدهای هیجانی و کمبود مقطعی برخی اقلام مانند روغن و مرغ در بازار دیده میشد؛ موضوعی که فعالان بازار آن را بیش از آنکه ناشی از کمبود واقعی کالا بدانند، به ابهام در آینده قیمتی و رفتار احتیاطی مصرفکنندگان نسبت میدادند. با گذشت چند روز و همزمان با تثبیت نسبی عرضه، استفاده گسترده مردم از کالابرگها و تأکید متولیان بر کفایت ذخایر، فضای بازار بهتدریج متعادلتر شده است.
مشاهدات میدانی نشان میدهد که فروشگاههای عرضهکننده کالابرگ، قصابیها و مراکز فروش اقلام پروتئینی شلوغتر از سایر واحدها هستند و کمبود محسوسی در کالاهای اساسی دیده نمیشود؛ هرچند نوسان قیمت در برخی اقلام مانند مرغ، تخممرغ و برنج همچنان محل گلایه شهروندان است. در مقابل، برخی بازارهایی مانند موبایل و طلا که کالاهای غیرضروری بهشمار میآیند، با رکود نسبی مواجهاند که فعالان آن، نوسانات ارزی و کاهش قدرت خرید را دلیل اصلی این وضعیت عنوان میکنند.
در مجموع، با وجود شرایط جوی سخت و تجربه روزهای پرتنش گذشته، جریان عرضه در بازار زنجان برقرار است و نشانههایی از بازگشت آرامش نسبی و عادی شدن رفتار مصرفی دیده میشود؛ وضعیتی که اگر با ثبات سیاستها و مدیریت انتظارات همراه شود، میتواند به تقویت اطمینان عمومی و پایداری بازار در هفتههای پیشرو منجر شود.
داخل بازار زنجان از سمت میوهفروشان وضعیت خرید و فروش برقرار است ولی برخی کسبه از کاهش مشتری گلایه دارند. اصغر بیگدلی یکی از کسبه این راسته با اشاره به اینکه این روزها گرانی بر مردم فشار وارد کرده است به خبرنگار ایسنا میگوید: اواسط دی ماه بازار کاملا تعطیل بود ولی به مرور اوضاع بهتر شده ولی این روزها خرید میوه و سبزیجات جزو اولویت بهشمار نمیآیند هرچند همه محصولات به وفور در بازار وجود دارد و مشکلی در رابطه با تامین آن وجود ندارد.
وی تصریح میکند: امیدواریم در روزهایی که تا پایان سال باقی مانده وضعیت بهبود یابد و فروش بهتر شود چشم کاسبها به این روزها است و امیدواریم آرامش به بازار برگردد و مردم توان خرید داشته باشند.
پس از اجرای کالابرگ؛ جریان عرضه کالاهای اساسی در زنجان برقرار است
بر اساس اعلام متولیان بخش بازرگانی جهاد کشاورزی استان زنجان، آمارهای تأمین و توزیع اقلام اساسی در سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته روند افزایشی داشته است. به گفته مسئولان این بخش، از ابتدای سال تا ۲۱ دیماه بیش از ۳۳۱ هزار تن کالا در حوزه شکر و نهادههای دامی در استان تأمین و ثبت شده، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال قبل ۲۸۹ هزار تن بوده است. همچنین میانگین توزیع روزانه گوشت مرغ در استان حدود ۴۸.۳ تن اعلام شده که در مقایسه با سال گذشته افزایش را نشان میدهد؛ آماری که به اعتقاد کارشناسان، بیانگر تداوم جریان عرضه و نبود کمبود ساختاری در بازار است.
به گفته متولیان تنظیم بازار و شبکه توزیع، عرضه کالاهای اساسی از طریق مباشران و ذخایر تنظیم بازار نیز در هفتههای اخیر ادامه داشته است. در این مدت، بیش از ۲۲۱۲ تن انواع کالاهای اساسی از این مسیر توزیع شده و تنها در هفته جاری ۴۳۴ تن برنج، حدود ۱۹۷ تن روغن خوراکی و ۴۱ تن مرغ منجمد در سطح استان عرضه شده است. همچنین بنا بر اعلام مسئولان، در دیماه بیش از ۲۱ هزار تن انواع گوشت قرمز در بازار استان توزیع شده که بخشی از آن مربوط به گوشت منجمد بوده است؛ موضوعی که به گفته کارشناسان، نقش مهمی در مدیریت نوسانات مقطعی قیمت ایفا میکند.
در کنار تأمین و ذخیرهسازی، به گفته مسئولان اصناف استان، نظارت بر بازار همزمان با اجرای طرح کالابرگ تشدید شده است. طبق اعلام این بخش، از زمان آغاز اجرای طرح تاکنون بیش از ۱۱۷۰ مورد بازرسی از واحدهای صنفی انجام شده که منجر به تشکیل ۷۱ پرونده تخلف با ارزش ریالی بیش از دو میلیارد و ۶۹۵ میلیون ریال شده است. کارشناسان بازار معتقدند استمرار نظارت در کنار کفایت عرضه، میتواند به بازگشت ثبات قیمتی و کاهش رفتارهای هیجانی در بازار کمک کند.
علی مهری که مغازه عرضه کالاهای اساسی دارد در رابطه با وضعیت این روزهای بازار میگوید: قیمتها بالا است برنج ایرانی در بازار وجود دارد ولی قیمت بالا است. مردم در این شرایط ترجیح میدهند برنج وارداتی مصرف کنند و کالابرگ خود را صرف خرید آن کنند. بازار ما در این حوزه کساد است. البته وضعیت قیمت حبوبات نیز همین است. کالا وجود دارد ولی قدرت خرید وجود ندارد.
بازار شهرستان های استان آرام است
در راستای تهیه این گزارش خبرنگار ایسنا سری به قیدار زد، بازار خدابنده این روزها حالوهوای متفاوتی دارد. قفسهها پر است، رفتوآمد مردم در فروشگاهها جریان دارد و سبدهای خرید، بیشتر شامل کالاهای اساسی و مورد نیاز خانوار است. اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی باعث شده خریدها هدفمندتر و آرامتر انجام شود.
در یکی از فروشگاههای شلوغ شهر، مردی ۶۵ که در حال خرید کالا برگ خود است و جزو دهک های ۴ تا ۷ است با اشاره به اینکه کالاهای مورد نیازش را توانسته بخرد اما یارانه متناسب با قیمت کالاها نیست، میگوید: ما ۵ نفریم از جیبم ۳ تومن هم اضافه گذاشتهام تا اقلام ضروریمان را بخرم، برنج ایرانی گران است چرا باید برنج مملک خودمان را گرانتر بخریم؟!
او همچنین در رابطه با اینکه روش اول برای خرید کالا برگ را انتخاب کرده است، میافزاید: آزادانه خرید کردن بهتر است چون اینطوری میتوام کالایی خریداری کنم که واقعاً در خانه لازم است. لبنیات، برنج، روغن و حبوبات گرفتم. این روش بهصرفهتر است اما چه فایده که گران است. با یک میلیون تومان نمیتوان با حجم گرانی مواجه شد.
از فروشندگان درباره طرح حمایتی دولت می پرسم یکی از متصدیان فروشگاهها در خدابنده، میگوید: خریدها منظمتر شده. مردم بیشتر سراغ کالاهای ضروری مثل تخممرغ، لبنیات، روغن و برنج میروند. صفها هم عادی و بازار آرام است.
در مجموع، بازار خدابنده آرام است تأمین مناسب کالا و رضایت نسبی مردم همراه بوده و نشانهای از کمبود یا محدودیت جدی در اقلام اساسی مشاهده نمیشود ولی قدرت خرید خانوادهها پایین است.
در رابطه با وضعیت بازار دیگر شهرستانها
فرماندار شهرستان سلطانیه میگوید: در سلطانیه در زمینه تأمین کالاهای اساسی مشکل خاصی وجود ندارد.
ولیالله انصاری در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه در حال حاضر حدود ۵۶ فروشگاه در سطح شهرستان به طرح کالابرگ متصل هستند، می افزاید: شهروندان میتوانند با مراجعه به هر یک از این فروشگاهها، کالاهای اساسی مشمول طرح کالابرگ را تهیه کنند.
وی با تأکید بر نظارت مستمر دستگاههای اجرایی، ادامه میدهد: بازرسان جهاد کشاورزی، فرمانداری، اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی و همچنین اصناف بهصورت مداوم وضعیت اجرای طرح را در سطح شهرستان رصد میکنند و تاکنون گزارش تخلف قابل توجهی دریافت نشده است.
مصطفی ثنایی، معاون فرماندار ابهر در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به تداوم نظارتها بر بازار ابهر، میافزاید: بازرسانی از اداره صمت، بسیج اصناف، تعزیرات حکومتی، اتاق اصناف و فرمانداری به صورت مستمر در حال نظارت بر بازار هستند.
در شهرستان ابهر نیز، بررسیها نشان میدهد که کمبود کالاهای اساسی وجود ندارد و توزیع مجدد برنج و روغن در جریان است. به گفته مسئولان محلی، ۸۰ تن برنج هندی و ۲۰ تن برنج پاکستانی به بازار تزریق شده و ۳۰ تن روغن طی روزهای آینده عرضه خواهد شد. قیمت مرغ نیز به حدود ۲۰۲ هزار تومان و تخممرغ به زیر ۴۰۰ تومان رسیده است.
تحلیلها نشان میدهد که خواسته اصلی مردم از دولت، نظارت محلهبهمحله و جلوگیری از احتکار است، اگرچه حضور نظارت مستمر از سوی بازرسان اداره صمت، تعزیرات، بسیج اصناف و فرمانداری، ثبات بازار را بهبود بخشیده است؛ اما این جو حاکم نباید موقتی باشد! کارشناسان اقتصادی بر این نکته تأکید دارند که بازار رقابتی و عرضه از طریق بخش خصوصی، همراه با نظارت دقیق، میتواند فشار تورمی و نگرانی مردم را کاهش دهد، بدون آنکه دخالت مستقیم دولت در قیمتها لازم باشد.
اما سخن پایانی ....
در مجموع، مشاهدات میدانی نشان میدهد که بازار استان با وجود چالشهای اقتصادی و شرایط جوی، در وضعیت آرام و متعادلتر قرار دارد. ناگفته نماند کمبودهای مقطعی در اقلام ضروری در برخی از فروشگاههای زنجیرهای و بزرگ وجود داشت، اما اکنون جریان عرضه خوبی برقرار است.
انتهای پیام
نظرات