درختان بنه یا پسته وحشی از گونه‌های ارزشمند و بومی ارتفاعات تفتان به شمار می‌روند که علاوه بر نقش مهم در حفظ پوشش گیاهی، پایداری خاک و تعادل اکولوژیک، طی سال‌های گذشته بخشی از ظرفیت اقتصادی و معیشتی جوامع محلی این منطقه را نیز تشکیل داده‌اند.
در روزهای اخیر انتشار دو نامه سرگشاده از سوی جمعی از فعالان محیط‌زیست سیستان و بلوچستان خطاب به استاندار و مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان، درباره کاهش یا توقف باردهی بیش از ۵۰ هزار درخت بنه، بار دیگر موضوع حفاظت از پوشش گیاهی تفتان را در کانون توجه قرار داده است.
فعالان محیط‌زیست در این مکاتبات خواستار تشکیل کارگروه تخصصی، پایش سلامت درختان، بررسی وضعیت خاک و منابع آب، سنجش گردوغبار و لرزش ناشی از آتشباری و انتشار نتایج بررسی‌های کارشناسی شده‌اند؛ مطالبه‌ای که ضرورت توجه دستگاه‌های مسئول به وضعیت منابع طبیعی و پاسخ‌گویی مستند به دغدغه‌های عمومی را نشان می‌دهد.
با این حال، ساکنان حاشیه تفتان و مسئولان منابع طبیعی با اشاره به ویژگی طبیعی باردهی درختان بنه، معتقدند ارزیابی وضعیت این گونه گیاهی باید با در نظر گرفتن چرخه زیستی و نوسانات طبیعی محصول انجام شود و صرف کاهش باردهی در یک سال نمی‌تواند دلیلی برای انتساب آن به فعالیت‌های معدنی باشد.
ساکنان تفتان: باردهی یک‌سال در میان بنه‌ها از گذشته شناخته شده است
یاسین کرمزهی از ساکنان حاشیه تفتان با اشاره به تجربه چندین‌ساله مردم بومی از وضعیت درختان بنه در گفت وگو با ایسنا اظهار کرد: این درختان به‌طور طبیعی یک سال در میان باردهی دارند و این موضوع از گذشته در میان مردم منطقه شناخته شده و بخشی از ویژگی‌های زیستی این گیاه منحصربه‌فرد است.
وی افزود: مردم بومی سال‌های زیادی در کنار این درختان زندگی کرده‌اند و با شرایط رشد، گل‌دهی و محصول‌دهی آنها آشنایی دارند؛ بنابراین برای ارزیابی کاهش احتمالی محصول باید دوره‌های طبیعی باردهی نیز مورد توجه قرار گیرد.
این شهروند تفتانی تأکید کرد: مشاهده محصول کمتر در یک سال به‌تنهایی نمی‌تواند نشانه آسیب‌دیدگی درختان یا ارتباط آن با فعالیت‌های معدنی باشد و برای روشن‌شدن موضوع باید وضعیت درختان و شرایط طبیعی منطقه به‌صورت دقیق بررسی شود.
حمید نتوزهی دیگر ساکن حاشیه تفتان نیز با استقبال از دغدغه‌های فعالان محیط‌زیست به ایسنا گفت: اینکه مردم و تشکل‌ها نسبت به حفظ گونه‌های منحصربه‌فرد گیاهی و حفاظت از محیط‌زیست حساسیت داشته باشند، بسیار ارزشمند است و این دغدغه‌ها باید مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: البته در کنار طرح نگرانی‌های زیست‌محیطی نباید برخی واقعیت‌های میدانی، ظرفیت‌های اقتصادی و خدمات انجام‌شده در منطقه را نادیده گرفت؛ چراکه توسعه پایدار نیازمند توجه هم‌زمان به محیط‌زیست، اشتغال و معیشت مردم است.
وی ادامه داد: با این وجود، با توجه به اشتغال ایجادشده برای فرزندان مردم منطقه و اقدامات انجام‌شده در حوزه مسئولیت‌های اجتماعی، معتقدیم فعالیت معدن در چارچوب ضوابط قانونی، رعایت الزامات محیط‌زیستی و نظارت مؤثر دستگاه‌های مسئول ادامه پیدا کند.
رئیس منابع طبیعی خاش: باردهی بنه‌ها تابع چرخه طبیعی است
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری خاش نیز با اشاره به ویژگی‌های زیستی درختان بنه اظهار کرد: این گونه گیاهی از درختان ارزشمند و بومی منطقه است که باردهی آن به‌طور معمول یک سال در میان انجام می‌شود و میزان محصول‌دهی در سال‌های مختلف یکسان نیست.
بنیامین کرد در گفت وگو با ایسنا افزود: باردهی دوسالانه بنه از ویژگی‌های شناخته شده این گونه است و در ارزیابی وضعیت آن باید تفاوت میان سال‌های پربار و کم‌بار مورد توجه قرار گیرد؛ بنابراین کاهش محصول در یک دوره لزوماً به معنای آسیب‌دیدگی درختان نیست.
وی ادامه داد: بنه علاوه بر ارزش اقتصادی و تولید محصول طبیعی، نقش مهمی در حفظ پوشش گیاهی ارتفاعات، جلوگیری از فرسایش خاک و پایداری اکوسیستم منطقه دارد و حفاظت از این گونه باید به‌عنوان یکی از اولویت‌های منابع طبیعی مورد توجه باشد.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری خاش با تأکید بر ضرورت ارزیابی دقیق وضعیت درختان بیان کرد: برای تشخیص سلامت بنه‌ها باید شاخص‌هایی همچون وضعیت تاج درخت، شاخ‌وبرگ، گل‌دهی، میوه‌دهی و شرایط رویشی آنها بررسی شود و نمی‌توان تنها بر اساس میزان محصول یک سال درباره وضعیت زیستی درختان قضاوت کرد.
کرد خاطرنشان کرد: بررسی احتمال تأثیر عوامل محیطی و فعالیت‌های انسانی نیز نیازمند مطالعات میدانی و کارشناسی است و باید شرایط طبیعی، اقلیمی و وضعیت پوشش گیاهی مناطق مختلف در کنار یکدیگر مورد ارزیابی قرار گیرند تا علت تغییرات احتمالی به‌درستی مشخص شود.
وی با اشاره به اهمیت مشارکت مردم در حفاظت از منابع طبیعی گفت: درختان بنه بخشی از سرمایه طبیعی منطقه تفتان هستند و صیانت از آنها علاوه بر مسئولیت دستگاه‌های متولی، نیازمند همراهی جوامع محلی، آگاهی‌بخشی و توجه به ارزش‌های زیست‌محیطی این گونه بومی است.
حفاظت از طبیعت و اشتغال؛ دو مطالبه قابل جمع
آنچه در موضوع درختان بنه تفتان اهمیت دارد، تفکیک نوسانات طبیعی باردهی از هرگونه آسیب احتمالی ناشی از فعالیت‌های انسانی است؛ موضوعی که بدون بررسی دوره‌ای محصول، پایش سلامت درختان و مقایسه شرایط مناطق مختلف نمی‌توان درباره آن به نتیجه قطعی رسید.
در کنار این موضوع، ضرورت نظارت بر فعالیت‌های معدنی، رعایت تعهدات زیست‌محیطی و توجه به دغدغه‌های مردم منطقه نیز نباید نادیده گرفته شود؛ چراکه حفاظت از منابع طبیعی و ایجاد فرصت‌های شغلی برای جوانان می‌تواند در قالب توسعه مسئولانه و پایبندی به ضوابط قانونی در کنار یکدیگر دنبال شود.
بنه یا پسته وحشی از گونه‌های ارزشمند درختی مناطق کوهستانی سیستان و بلوچستان است که در حفظ خاک، پایداری پوشش گیاهی و تأمین بخشی از محصولات طبیعی جوامع محلی نقش دارد.
پیش از این جمعی از فعالان محیط‌زیست در نامه‌هایی به استاندار و مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان، با طرح نگرانی درباره وضعیت بیش از ۵۰ هزار درخت بنه در محدوده تفتان، خواستار بررسی مستقل آثار احتمالی فعالیت‌های معدنی، آتشباری، انتشار گردوغبار و تغییر شرایط منابع آب و خاک شده بودند و همچنین بر ضرورت انتشار نتایج پایش‌های تخصصی و پاسخ‌گویی شفاف دستگاه‌های مسئول تأکید کرده‌اند.
انتهای پیام
