مازندران بهرغم بارندگی متوسط بیشتر نسبت به مناطق مرکزی و جنوبی کشور اما به علت شرایط توپوگرافی و تراکم جمعیت بالا، گردشگرپذیر بودن و توزیع نامتقارن بارندگی و منابع آب، در تأمین آب شرب از لحاظ کمّی و کیفی با مشکلات اساسی مواجه است.
تراکم نسبتاً بالای جمعیت ساکن و بالطبع نیاز آبی متأثر از آن، گردشگرپذیر بودن و کشاورزی با کشت محصولات استراتژیک نظیر برنج (حدود ۲۵۰ هزار هکتار)، سویا، مرکبات و غیره و نیز استفاده از حجم عظیم سم و کود در دشتهای مازندران و آلودگی شدید منابع آبهای زیرزمینی از جمله چالشهای بسیار جدی استان بوده که تأمین آب شرب را دچار مشکل کرده است.
این عوامل محدودیتهای متعددی را در زمینه تهیه آب آشامیدنی سالم ایجاد کرده به نحوی که در بیشتر مواقع سال و در بیشتر نقاط استان کمبود آب شرب بهداشتی به مسئله اول بدل شده است. همچنین آلودگی رودخانهها در مسیر جادهها و شهرها بهویژه شهرهای گردشگرپذیر و نیز آلودگی منابع آب زیرزمینی در حد بسیار وسیع و نگرانکننده از طریق ورود شیرابههای پسماند و سموم و کودهای شیمیایی حاصل از آبیاری اراضی برنج و کشاورزی از دیگر عوامل محدودکننده تأمین آب شرب مازندران است.
چالشهای فوق موجب شد که وضعیت آب زیرزمینی استان در شرایط فعلی از جهت کمّی و کیفی بسیار نگران کننده شود، به نحوی که شرکت آب منطقهای مازندران را وادار کرد تا جهت جبران کمبود فعلی آب شرب و جایگزینی بخشی از آب زیرزمینی، استفاده از منابع دیگر بهویژه تنظیم آب سطحی و استفاده از آن در تأمین آب شرب بهداشتی را مدنظر قرار دهد.
به همین منظور، شرکت آب منطقهای مازندران برای برنامهریزی تأمین کمبود فعلی آب شرب بهداشتی و تأمین آب در افقهای میانمدت (سال ۱۴۱۵) و بلندمدت (سال ۱۴۳۰) به سمت انجام مطالعات طرح جامع آب شرب از منابع آب سطحی روی آورد.
مدیر دفتر طرحهای توسعه منابع آبی شرکت آب منطقهای استان مازندران در این باره گفت: مطالعات طرح جامع تأمین آب شرب و بهرهبرداری از آبهای سطحی استان از سال ۱۳۹۳ آغاز شد و در سال ۱۳۹۴ طی سه مصوبه (جمعیت شناسی، نیاز آبی، منابع آب) در شرکت مهندسی آبوفاضلاب کشور تصویب و برای اجرا ابلاغ شد.
طاهر بابازاده، در گفتوگو با ایسنا با یادآوری این نکته که مؤلفههای مدنظر طرح جامع در حالت کلی درباره پیشبینی جمعیت، نیاز آبی و نحوه تأمین آب استان بوده است، اظهار کرد: در این راستا و برای حل مشکل آب شرب شهرها و روستاها و امکان تأمین از نزدیکترین منابع آبی، طرح جامع به زونها (مناطق) آبرسانی شهری و روستایی تقسیمبندی شد و چندین محور تأمین آب برای آبرسانی به این زونها مدنظر قرار گرفت؛ این زونها امکان تأمین آب از چند محور شامل سدهای در دست بهرهبرداری، سدهای در دست اجرا و یا در دست مطالعۀ تحت پوشش و همچنین سایر منابع آب پساب تصفیه شده جهت مصارف صنعتی را داشته و از این ظرفیتها برخوردارند.
بابازاده درباره هزینههای اجرای طرح به ایسنا گفت: برآورد اجرای کل طرح جامع آبرسانی استان مازندران در حال حاضر ۶۴۵۰۰ میلیارد تومان است (به شرح جدول پیوست) که تاکنون ۴۵۰۰ میلیارد تومان هزینه شده و اعتبار مورد نیاز جهت تکمیل طرحها ۶۰۰۰۰ میلیارد تومان خواهد بود.
وی درباره بازه زمانی اجرای طرح به ایسنا پاسخ داد: در صورت تخصیص اعتبار نقدی و بهموقع مطابق با برآورد انجام گرفته، بطور متوسط هر زون تقریبا ۵ سال زمان نیاز دارد تا تکمیل شود. بجز زونهای ۳ و ۶ و ۹، باقی زونها وارد فاز اجرایی شدند؛ با این تخصیصهای محدود امکان تعیین دقیق زمان اتمام طرح مقدور نیست و قطعا تا سال ۱۴۱۰ کل پروژه به پایان نمیرسد.
مدیر دفتر طرحهای توسعه منابع آبی شرکت آب منطقهای مازندران در پاسخ به این پرسش که چه نکاتی و ملاحظاتی و تمهیداتی در طرح دیده شده است، خاطرنشان کرد: برآورد آبدهی رودخانهها برای درازمدت (از اولین آمار موجود تا آخرین آمار موجود که برای رودخانههای مختلف شروع سال آماری متفاوت است) انجام شد؛ همچنین آبدهی ۱۵ سال اخیر روخانهها نیز مدنظر قرار گرفت.
به گفته بابازاده طرح جامع آب شرب، نیاز آبی کشاورزی را تأمین نمیکند، اما نیاز صنعت را صرفاً در محدودههایی که منابع آبی برای تأمین آن وجود ندارد، بهصورت محدود تأمین خواهد کرد.
وی در پاسخ به این پرسش که با اتمام طرح آیا تمامی مشکلات شرب استان برطرف میشود و دیگر روستا یا شهری با تنش آبی نخواهیم داشت، تصریح کرد: در حالت کلی میتوان گفت با اجرای کامل طرح جامع در ۹ زون، بخش زیادی از مشکلات و تنشهای آبی برطرف خواهد شد.
به گزارش ایسنا، آبهای سطحی استان در ۶۳ رشته رودخانه بزرگ و کوچک جریان دارد. پر آبترین رودخانه استان رودخانه هراز با آبدهی بالغ بر یک میلیارد مترمکعب در سال و رودخانه چشمهکیله با حدود ۵۰۰ میلیون مترمکعب آبدهی در سال در رده بعدی رودخانههای پر آب استان قرار دارد. رودخانههای چالوس، تجن، تالار با آبدهی حدود ۳۰۰-۴۰۰ میلیون مترمکعب در سال در رتبههای بعدی رودخانههای پر آب استان قرار میگیرند.
همچنین مازندران دارای ۱۰ سد کوچک و بزرگ است که به ترتیب حجم ذخیره عبارتند از سد شهید رجائی با ۱۶۲.۵ میلیون مترمکعب در شهرستان ساری، سد آیتالله صالحی مازندرانی(البرز) با ۱۴۱.۶ میلیون مترمکعب در سوادکوه شمالی، گِلِوَرد نکا با ۱۱۵، مِیجران در رامسر با ۸، شیاده در بابل با ۴.۴۹، برنجستانک در سوادکوه شمالی با ۳.۱۴، صلاحالدینکلا در نوشهر با ۲، سنبلرود در سوادکوه شمالی با ۱.۳۵، الیمالات در شهرستان نور با ۰.۷۹، عباسآباد در بهشهر با ۰.۶ میلیون مترمکعب که در مجموع ۴۳۹.۴۷ میلیون مترمکعب ظرفیت دارند.
انتهای پیام
نظرات