شروین مشرقی مقدم در گفت‌وگو با ایسنا به مناسبت هفته پیشگیری از سرطان، اظهار کرد: سرطان به گروهی از بیماری‌ها گفته می‌شود که در آن سلول‌ها در بدن دچار تقسیم و رشد غیرقابل‌کنترل می‌شوند. این اتفاق معمولاً به دلیل تغییرات در ژن‌ها(جهش‌های DNA) رخ می‌دهد که باعث می‌شود سلول‌ها رشد، تکثیر و مهاجرت غیرطبیعی داشته باشند. بعضی از این سلول‌ها توده‌ای به نام تومور تشکیل می‌دهند.

وی درباره تفاوت‌های بین تومورهای خوش‌خیم و بدخیم، ادامه داد: توده‌های خوش‌خیم رشد آهسته‌تری دارند و به بافت‌های دیگر حمله نمی‌کنند، اگرچه بسته به محل مانند مغز می‌تواند مشکلات ایجاد کند، اما تومورهای بدخیم رشد سریع دارند و می‌توانند به بافت‌های اطراف و حتی به دیگر اعضای بدن گسترش پیدا کنند که معمولاً تهدید جدی برای سلامتی محسوب شده و نیاز به درمان دارند.

افزایش سن جمعیت و سبک زندگی ناسالم، عوامل عمده افزایش سرطان

این متخصص رادیوانکولوژی با اشاره به اینکه برخی سرطان‌ها ناشی از جهش‌های ژنتیکی ارثی هستند، یعنی فرد از بدو تولد مستعد بیماری است، گفت: معمولاً در این افراد سابقه ابتلا به سرطان در اعضای نزدیک خانواده مشاهده می‌شود. استعمال دخانیات همچون سیگار و قلیان، نور آفتاب و اشعه UV بدون محافظت، چاقی و کم‌تحرکی، مصرف الکل و رژیم غذایی نامناسب و برخی عوامل عفونی مانند ویروس HPV، HIV و EBV و ... می‌توانند شانس ابتلا به سرطان را افزایش دهند.

وی با تأکید بر اینکه هیچ‌وقت نمی‌توان به طور قطع سرطان را به یک عامل مشخص نسبت داد و مجموعه این عوامل در کنار هم عامل ابتلا فرد به سرطان به شمار می‌روند، اعلام کرد: افزایش سن جمعیت و سبک زندگی ناسالم از عوامل عمده افزایش موارد سرطان در کشور هستند.

وی در پاسخ به این پرسش که چه راهکارهایی برای پیشگیری از سرطان وجود دارد، گفت: برای پیشگیری از سرطان تغذیه سالم، ورزش منظم و پرهیز از مصرف دخانیات مؤثرند. درواقع با رعایت سبک زندگی سالم و یک تغییرات ساده خطر ابتلا تا حد زیادی کاهش می‌یابد. ترک یا عدم شروع مصرف دخانیات، پرهیز از قرارگیری طولانی در آفتاب بدون محافظت، رژیم غذایی سالم شامل میوه و سبزیجات بیشتر، ورزش منظم و کاهش وزن سالم، پرهیز از مصرف الکل و واکسن‌هایی مثل HPV و هپاتیت B می‌توانند از سرطان‌های ناشی از این ویروس‌ها جلوگیری کنند.

دکتر مشرقی مقدم با بیان اینکه غربالگری سرطان می‌تواند در تشخیص زودهنگام بیماری مؤثر باشد، خاطرنشان کرد: انجام غربالگری می‌تواند بیماری را در مراحل اولیه تشخیص دهد و شانس درمان را به صورت قابل‌توجهی افزایش دهد. روش‌های معمول غربالگری شامل ماموگرافی برای سرطان پستان در زنان سنین ۴۰ سال به بالا به صورت سالانه و معاینه پستان توسط پزشک و خود فرد برای خانم‌های سن ۲۵ سال به بالا به صورت دوره‌ای، پاپ‌اسمیر و تست HPV برای سرطان دهانه رحم در خانم‌های سن ۲۱ سال به بالا است. همچنین آزمایش PS‌A دوره‌ای در مردان بالای ۴۵ سال برای سرطان پروستات انجام می‌شود. البته این دستورالعمل‌ها مربوط به همه افراد جامعه بدون سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان است و در مواردی که سابقه خانوادگی وجود دارد بهتر است حتماً مشاوره ژنتیک انجام شود.

لزوم حمایت روانی و اجتماعی از بیماران سرطانی

وی به جدیدترین روش‌های درمان سرطان نیز اشاره کرد و گفت: امروزه درمان سرطان بسیار فراتر از جراحی و شیمی‌درمانی است. روش‌های جدید شامل ایمونوتراپی(تقویت سیستم ایمنی برای حمله به سرطان)، درمان‌های هدفمند(داروهایی که جهش‌های خاص سلول سرطانی را هدف می‌گیرند) و پرتودرمانی دقیق‌تر با کمترین آسیب به بافت سالم در زمره این روش‌ها به‌حساب می‌آیند.

این متخصص رادیوانکولوژی با اشاره به ضرورت حمایت روانی و اجتماعی از بیماران سرطانی، بیان کرد: بیماران سرطانی اغلب با اضطراب، افسردگی و تنهایی روبه‌رو هستند. حمایت روانی، خانواده و مراقبت اجتماعی می‌تواند کیفیت زندگی و امید به درمان را افزایش دهد. ملاقات با مشاور، گروه‌های پشتیبانی، حمایت خانواده و جامعه از مهم‌ترین راه‌ها هستند.

وی درباره جدیدترین دستاوردهای تحقیقاتی درزمینهٔ سرطان، گفت: تشخیص زودتر با هوش مصنوعی و الگوریتم‌های پیشرفته، بیومارکرهای خون برای شناسایی زودتر سرطان و درمان‌های سلول‌های ایمنی و سلول‌درمانی(CAR-T و ...) ازجمله این دستاوردها به شمار می‌روند. 

شرقی مقدم با بیان اینکه در حال حاضر نمی‌توان گفت درمان قطعی برای همه سرطان‌ها وجود دارد، افزود: اما پیشرفت‌های سریع در ژنتیک، درمان‌های هدفمند، ایمونوتراپی و روش‌های پیشگیری باعث شده که بسیاری از سرطان‌ها قابل‌کنترل یا قابل‌درمان در مراحل اولیه باشند. هر چه زودتر تشخیص داده شود و عوامل خطر کاهش یابد، موفقیت درمان بیشتر می‌شود.

وی با تأکید بر لزوم افزایش آگاهی عمومی درباره سرطان و راه‌های پیشگیری از آن، اضافه کرد: افزایش آگاهی عمومی از طریق آموزش در مدرسه‌ها و دانشگاه‌ها، کمپین‌های ملی بهداشت، دسترسی آسان به اطلاعات غربالگری، در دسترس قرار دادن واکسیناسیون رایگان HPV و اطلاع‌رسانی کافی درباره سبک زندگی سالم امکان‌پذیر است.

انتهای پیام