سرپرست اداره حفاظت محیطزیست نیشابور در تشریح اهمیت استراتژیک این تالاب گفت: سد بار در خراسان رضوی جایگاهی بیبدیل دارد. این تالاب به دلیل شکلگیری مناسب حوضچههای کمعمق در اطراف و فراوانی منابع غذایی اولیه، در صدر فهرست مهمترین مراکز زمستان گذرانی پرندگان مهاجر در سطح استان قرار دارد.
بهروز طالبی در گفتوگو با ایسنا افزود: پایشهای مستمر نشان میدهد که تنوع گونهای در این منطقه به طور قابل توجهی بالاست، اما هر سال به دنبال تغییرات اقلیمی، شاهد تغییراتی در ترکیب و تعداد پرندگان هستیم که نیازمند بررسیهای دقیقتر کارشناسی است.
وی در ادامه به مهمترین یافته پایشهای اخیر که ارزش مستندسازی این زیستگاه را دوچندان میسازد اشاره کرد و افزود: اخیراً تیمهای تخصصی ما در جریان سرشماری پرندگان زمستانگذران، موفق به ثبت و مستندسازی ۹ قطعه باکلان بزرگ در سطح مخزن سد شدند. این مشاهده یک دستاورد مهم برای جامعه محیطزیست نیشابور است.
طالبی در تبیین اهمیت این کشف، تفاوت این گونه با سایر باکلانهای مشاهده شده است، افزود: پیش از این، مشاهده باکلانهای کوچکتر که گونهای بومیتر یا مهاجر با مسیرهای متداولتر هستند، امری معمول بود؛ اما ثبت باکلان بزرگ که به لحاظ جثه بسیار بزرگتر است و نیاز به منابع غذایی غنیتری دارد، برای اولین بار به صورت مستند در سد بار رخ داده است.
وی خاطرنشان کرد: این پرنده که به «قره غاز» نیز معروف است، یک شکارچی ماهر است و برای تأمین انرژی خود مجبور به انجام غواصیهای طولانی و عمیق است. حضور این گونه نشان میدهد که عمق مناسب آب و تراکم ذخایر ماهیهای بومی سد، در شرایط کنونی توانسته است پاسخگوی نیازهای یک گونه با نیازهای غذایی بالا باشد.
سرپرست حفاظت محیطزیست نیشابور، پایداری این اکوسیستم را مشروط به مدیریت متوازن دانست و افزود: سالانه شاهد حضور گونههایی هستیم که هرکدام حامل اطلاعاتی در مورد سلامت مسیر مهاجرت هستند. به غیر از خانواده باکلان، سد بار پناهگاه اصلی برای انواع اردکهای مهاجر از جمله اردک سرسبز، اردک سر حنایی، خوتکا و همچنین پرندگان کنار آبزی مانند حواصیلها، بوتیمارها و در برخی سالها حتی گونههای نادرتر است.
وی با اعلام اینکه این تالاب، تنها یک توقفگاه نیست، بلکه برای برخی از این پرندگان، محل گذراندن تمام دوره سرما است، هشدار داد: کوچکترین تغییر در پارامترهای فیزیکی و شیمیایی آب میتواند تبعات جبرانناپذیری به همراه داشته باشد. تأثیر برداشتهای بیرویه کشاورزی یا نوسانات شدید در ورودی و خروجی سد، به طور مستقیم بر عمق آب و غلظت مواد مغذی تأثیر میگذارد.
طالبی اظهار کرد: کاهش سطح آب، مناطق تخمگذاری و استراحت پرندگان کنار آبزی را خشک میکند و افزایش ناگهانی آن، لانههایی که در جزایر کوچک تشکیل شدهاند را غرق میسازد. پرندگان مهاجر موجوداتی بسیار حساس به تغییر محیط هستند و محیطزیست نیشابور وظیفه دارد از طریق نظارت بر تخصیص حقابه زیستمحیطی، پایداری این بستر را تضمین کند.
وی تأکید کرد: نیروهای حفاظت فیزیکی سد بار با همکاری نیروهای گشتهای سیار اداره حفاظت محیط زیست نیشابور و فیروزه، گشتهای مستمر و شبانهروزی را برای جلوگیری از هرگونه شکار غیرمجاز، به ویژه در ماههای مهاجرت، فعال نگه میدارند.
سرپرست حفاظت محیطزیست نیشابور، همچنین به اهمیت مدیریت پهنهبندی سد برای ایجاد مناطق عاری از تردد انسان، به ویژه در زمان تغذیه و استراحت پرندگان، اشاره کرد و از مردم نیشابور و طبیعتگردان خواست که هنگام بازدید از اطراف سد، اصل عدم ایجاد مزاحمت را سرلوحه کار خود قرار دهند.
وی خاطرنشان کرد: صدای بلند، پهپادها و نزدیک شدن بیش از حد به تجمعات پرندگان، میتواند باعث استرس شدید پرندگان و ترک ناخواسته زیستگاه پیش از موعد مقرر شود. حفظ این پرندگان، حفظ میراث طبیعی ماست و ثبت گونههایی نظیر باکلان بزرگ، تأییدی بر این مدعاست که سد بار، ظرفیت تبدیل شدن به یک منطقه حفاظت شده مهمتر پرندگان را داراست.
طالبی اظهار کرد: با توجه به این ثبت مستند و اهمیت زیستمحیطی سد بار، لزوم یک برنامه جامع مدیریتی که همزمان ملاحظات کشاورزی و حفاظت از تنوع زیستی را لحاظ کند، بیش از هر زمان دیگری احساس میشود تا این تالاب زمستانی بتواند به نقش تاریخی خود در میزبانی از پرندگان مهاجر ادامه دهد.
انتهای پیام
نظرات