حجت‌الاسلام والمسلمین هادی سروش- استاد فقه و فلسفه حوزه علمیه قم در گفت وگو با ایسنا، با اشاره به ذات نیازمند انسان، اظهار کرد: انسان به دلیل فقر ذاتی وجودی خود، در همه زمان‌ها و شرایط به مبدأ عالی و خداوند متعال نیاز دارد. این نیاز در زمان بروز بحران‌ها، چه بحران‌های فردی مانند فقر اقتصادی، بیماری و از دست دادن عزیزان، و چه بحران‌های خانوادگی و اجتماعی، بسیار بیشتر احساس می‌شود.

وی با بیان اینکه این احساس نیاز به یک مبدأ متعالی مختص به اسلام یا هیچ دین خاصی نیست، افزود: در تمام جوامع و در طول تاریخ، انسان‌ها هرگاه احساس نیاز بیشتری کرده‌اند، به یک نقطه اتکا پناه برده‌اند؛ گاه این نقطه بر اساس خرافات بوده و گاه به حقیقتی به نام خداوند متعال منتهی شده است.

صبر و نماز؛ دو بال برای عبور از بحران

استاد حوزه و دانشگاه با استناد به آیات قرآن کریم، به ویژه آیه شریفه «وَاسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ» (از صبر و نماز یاری جویید)، تصریح کرد: خدای متعال برای عبور از سختی‌ها و مضیقه‌ها دو راهکار اساسی معرفی کرده است:

راه اول صبر است؛ صبر به معنای خویشتن‌داری و ثبات قدم که اساس هر اقدامی است. راه کار دوم صلاة (نماز) است که در اینجا مفهومی گسترده‌تر از دو یا سه رکعت نماز دارد و به معنای اتکا به خدا، توجه به او و تمام امور عبادی است که انسان را به مبدأ هستی پیوند می‌دهد.

درس‌هایی از تاریخ انبیا در مواجهه با شداید

حجت‌الاسلام سروش با مرور تاریخ انبیا در قرآن خاطرنشان کرد: انبیای الهی از جمله حضرت ابراهیم(ع)، حضرت موسی(ع)، حضرت عیسی(ع) و پیامبر اسلام (ص) که از اولوالعزم بودند، در سخت‌ترین تنگناها و بحران‌ها قرار گرفتند؛ خواه از سوی ظالمان و خواه از ناحیه حوادث طبیعی مانند خشکسالی و بیماری از نماز و صبر کمک میگرفتند.  

وی افزود: دعاهای ثبت‌شده این بزرگواران در قرآن، به ما می‌آموزد که در هر شرایطی باید به درگاه خداوند تضرع جست و این دعاها الگویی برای ما هستند.

وی با ذکر مثالی از حضرت ابراهیم (ع) به واقعه انداخته شدن ایشان در آتش اشاره کرد و گفت: در روایات داریم که وقتی جبرئیل بر ابراهیم(ع) در میان آتش نازل شد و از او پرسید حاجتی داری؟ ایشان در اوج توحید و روحیه عرفانی پاسخ داد: «اما الیک فلا؛ به تو نیاز ندارم، نیاز من به خداست.» این نشان‌دهنده آن است که تمام اتکای قلبی ما باید به حضرت حق باشد.

دعاهای قرآنی برای رهایی از تنگناها

این استاد دانشگاه به برخی از دعاهای قرآنی که در شرایط بحرانی بسیار راهگشا هستند اشاره کرد:

دعای حضرت آدم (ع) : «رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا وَإِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَکُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِینَ» (سوره اعراف، آیه ۲۳)؛ دعایی که نشان‌دهنده توجه به خطای خویش و استغفار به درگاه الهی است.

دعای حضرت نوح (ع) : «فَدَعَا رَبَّهُ أَنِّی مَغْلُوبٌ فَانْتَصِرْ» (سوره قمر، آیه ۱۰)؛ این دعا بیانگر حالت اضطرار کامل و طلب یاری از خداوند در برابر دشمنان است.

دعای حضرت یونس (ع) : «لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ» (سوره انبیاء، آیه ۸۷). اهل معرفت و به ویژه علامه طباطبایی (ره) به خواندن بسیار این دعا که موجب نجات حضرت یونس از شکم ماهی و از غم‌ها شد، سفارش کرده‌اند.

دعای حضرت ایوب (ع) : «رَبَّ إِنِّی مَسَّنِیَ الضُّرُّ وَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِینَ» (سوره انبیاء، آیه ۸۳)؛ دعایی که اوج درماندگی و توکل به رحمت بی‌پایان الهی را نشان می‌دهد.

دعای پیامبر اسلام (ص) : «رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَةً وَفِی الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ» (سوره بقره، آیه ۲۰۱)؛ دعایی جامع برای رسیدن به نیکی در دنیا و آخرت.

ماه رمضان؛ فرصتی طلایی برای استجابت دعا

وی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به فرارسیدن ماه مبارک رمضان، این ماه را زمان بی‌نظیری برای استجابت دعا دانست و از حدیث پیامبر اکرم (ص) در خطبه آخر شعبان یاد کرد که فرمودند دعا در این ماه مستجاب است.  

حجت‌الاسلام سروش تصریح کرد: مردم باید از سحرها، لحظات افطار و به ویژه شب‌های قدر برای راز و نیاز و طلب حاجت از خداوند بهره ببرند.

وی ابراز امیدواری کرد: که با الگوگیری از انبیا و استفاده از فرصت ماه رمضان و شب‌های قدر، بتوان از شرایط سخت و بحران‌ها به سلامت عبور کرد و به شرایطی بهتر دست یافت.

انتهای پیام