رضا مصباحی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به وقوع سیلابی کمسابقه در ساوه اظهار کرد: این حادثه طی ۴۸ ساعت گذشته، تمامی ظرفیتهای مدیریت شهری را بهکار گرفته و بیش از ۲۰۰ نفر از نیروهای عملیاتی شهرداری در بخشهای مختلف بهصورت میدانی درگیر کنترل و مهار بحران بودهاند.
وی با بیان اینکه سیلاب اخیر ماهیتی دو مرحلهای داشته است، افزود: در مرحله نخست که حدود ۴۵ ساعت به طول انجامید، با شناسایی کانونهای آبگرفتگی و انسداد مسیرها، اقدامات لازم برای هدایت آبهای سطحی و تخلیه معابر انجام شد و بخش عمدهای از وضعیت به حالت کنترل درآمد، اما در ادامه شکست ناگهانی سیلبند در بالادست شهر، بهویژه در محدوده شهر صنعتی و در امتداد محور اتوبان تهران-ساوه، موجب ورود حجم گستردهای از روانآبها به بافت شهری شد و شرایطی متفاوت و پیچیدهتر از مرحله اول را رقم زد.
شهردار ساوه تصریح کرد: در پی این رخداد، مسیر طبیعی هدایت آب بههم خورده و جریان سیلاب به سمت مناطق مرکزی و میادین شهری از جمله میدان علامه عسکری تغییر جهت داد که این موضوع موجب آبگرفتگی شدید در برخی محلات و اختلال در تردد شهری شد.
وی با اشاره به حجم عملیاتهای امدادی و خدماتی انجامشده گفت: در این مدت، سازمان آتشنشانی بیش از ۱۵۰ مأموریت عملیاتی برای تخلیه آب از منازل، خودروها و معابر انجام داده و نیروهای امدادی موفق شدند ۲۶ نفر از شهروندان گرفتار در سیلاب را نجات دهند. این افراد شامل سالمندان، زنان و حتی یک زن باردار بودند که در شرایط پرخطر قرار داشتند.
مصباحی افزود: همزمان با عملیات امدادی، نیروهای خدمات شهری، پسماند و فضای سبز نیز با استفاده از تجهیزات سنگین، عملیات پاکسازی گلولای، لایروبی مسیرها و بازگشایی معابر را در دستور کار قرار دادند. با این حال، در برخی نقاط مانند زیرگذر امام رضا(ع)، به دلیل انباشت شدید گلولای و فرسودگی پمپها در اثر کار مداوم، روند تخلیه آب با دشواریهایی همراه بوده است.
ابعاد خسارات و فشار مضاعف بر مدیریت شهری
وی در ادامه با اشاره به میزان خسارات وارده به زیرساختهای شهری گفت: بر اساس ارزیابیهای اولیه، حدود ۵۰۰ میلیارد ریال خسارت به بخشهای مختلف شهری وارد شده است. این خسارات طیف گستردهای از زیرساختها را در بر میگیرد؛ از تخریب آسفالت معابر و آسیب به لایههای زیرسازی گرفته تا شکستن سیلبندها، تخریب جداول، آسیب به پلها بهویژه زیرگذر امام رضا(ع)، از کار افتادن پمپها و صدمات جدی به فضای سبز شهری.
شهردار ساوه تأکید کرد: علاوه بر خسارات مستقیم، هزینههای ناشی از مدیریت بحران نیز رقم قابل توجهی را شامل میشود؛ بهکارگیری گسترده نیروی انسانی، استفاده مداوم از ماشینآلات سنگین، تأمین سوخت، تجهیزات و خدمات پشتیبانی، همگی بخشی از هزینههایی هستند که باید بهصورت جداگانه محاسبه شوند.
وی افزود: در حال حاضر چندین تیم تخصصی در حال مستندسازی و برآورد دقیق خسارات هستند و در صورت نیاز، از کارشناسان رسمی دادگستری برای تعیین رقم نهایی استفاده خواهد شد تا امکان پیگیری تأمین اعتبارات جبرانی از منابع ملی فراهم شود.
ریشههای تشدید بحران؛ از ساختوساز غیرمجاز تا ضعف زیرساختها
مصباحی در بخش دیگری از سخنان خود به عوامل مؤثر در تشدید سیلاب اشاره کرد و گفت: یکی از مهمترین عوامل، ساختوسازهای غیرمجاز در مسیرهای طبیعی جریان آب است. در مناطقی از جمله حاشیههای غربی و شمالی شهر، بهویژه در محدودههایی مانند ایثار و پیکنیک گاز، احداث بنا در حریم مسیلها و اراضی ملی موجب مسدود شدن مسیر طبیعی آب شده و در زمان بارشهای شدید، آب به سمت مناطق مسکونی بازمیگردد.
وی افزود: تغییر کاربری اراضی و بیتوجهی به ضوابط شهرسازی در سالهای گذشته، باعث شده تا شبکه هدایت آبهای سطحی کارایی لازم را نداشته باشد و در مواجهه با بارشهای شدید، ظرفیت آن به سرعت تکمیل شود.
شهردار ساوه همچنین به ضعف برخی زیرساختهای قدیمی اشاره کرد و گفت: زیرگذر امام رضا(ع) یکی از نقاط بحرانی شهر است که طراحی آن مبتنی بر سیستم پمپاژ بوده و این سیستم در مواجهه با حجم بالای سیلاب کارایی خود را از دست میدهد. در چنین شرایطی، تجمع آب در این محدوده به یکی از گرههای اصلی بحران تبدیل میشود.
اقدامات پیشگیرانه؛ از اصلاحات موضعی تا پروژههای کلان
وی با تأکید بر لزوم اتخاذ رویکردی پیشگیرانه در مدیریت شهری اظهار کرد: مجموعهای از اقدامات کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت برای کاهش خطرپذیری شهر در برابر سیلاب تعریف شده است.
وی افزود: در گام نخست، نقاط حادثهخیز متعددی در سطح شهر شناسایی شدهاند که شامل محدودههایی مانند خیابانهای طالقانی، آوینی، ایثار و کوی مهر است. این نقاط با اجرای پروژههای اصلاحی با هزینههای کم تا متوسط، از جمله اصلاح شیببندی، لایروبی، ایجاد کانالهای هدایت آب و بهسازی زیرساختها، قابل مدیریت هستند.
وی افزود: در سطح کلان، دو پروژه اساسی در دستور کار قرار دارد؛ نخست، بازسازی و تقویت سیلبند بالادست ساوه که از محدوده جاده یولاق تا اتوبان تهران-ساوه امتداد دارد و نقش کلیدی در کنترل سیلاب ایفا میکند. بررسیهای میدانی نشان داده است که این سیلبند در برخی نقاط دچار ضعف ساختاری بوده و حتی در بخشهایی تخریب شده است.
شهردار ساوه تأکید کرد: اجرای این پروژه نیازمند تأمین اعتبارات قابل توجه در سطح ملی و استانی است و بدون حمایتهای فرادستگاهی، امکان اجرای کامل آن وجود ندارد.
وی دومین پروژه مهم را اصلاح اساسی زیرگذر امام رضا(ع) عنوان کرد و گفت: در طرح پیشنهادی، سیستم پمپاژ فعلی حذف و انتقال آب بهصورت ثقلی از طریق لولهگذاری مستقیم تا رودخانه مرکزی شهر انجام خواهد شد؛ اقدامی که میتواند بهطور پایدار مشکل آبگرفتگی این محدوده را برطرف کند.
همافزایی دستگاهها و ضرورت مشارکت عمومی
مصباحی در ادامه با اشاره به نقش دستگاههای اجرایی در مدیریت بحران گفت: همکاری نهادهایی همچون فرمانداری، راهداری، پلیس راهور، شرکت آب و فاضلاب، اداره گاز و سایر دستگاهها نقش مهمی در کنترل شرایط داشته و این همافزایی باید در مراحل پیشگیری نیز تداوم یابد.
وی همچنین به نقش مردم در مدیریت بحران اشاره کرد و افزود: مشارکت شهروندان در پاکسازی معابر و رعایت توصیههای ایمنی، تأثیر قابل توجهی در کاهش تبعات سیلاب داشته است.
شهردار ساوه با تأکید بر لزوم رعایت ضوابط شهرسازی خاطرنشان کرد: جلوگیری از ساختوسازهای غیرمجاز، بهویژه در حریم رودخانهها و مسیلها، یکی از مهمترین پیشنیازهای کاهش خسارات ناشی از سیلاب است و لازم است شهروندان پیش از هرگونه اقدام عمرانی، نسبت به اخذ مجوزهای قانونی اقدام کنند.
وی تصریح کرد: تجربه سیلاب اخیر نشان داد که مدیریت بحران بدون توجه به اصول پیشگیری و توسعه زیرساختهای مناسب، نمیتواند پاسخگوی شرایط پیچیده اقلیمی باشد و حرکت به سمت برنامهریزی علمی و بلندمدت، ضرورتی اجتنابناپذیر برای آینده شهر ساوه است.
انتهای پیام
