حجت الاسلام والمسلمین علی اکبر ایمانی ۱۷ فروردین، در نشست تخصصی و مجازی «جستاری در هویت و ایستادگی ایرانیان فرهنگ پهلوانی ایرانیان و جنگ و بیاخلاقی جهانی»، به مناسبت روز فرهنگ پهلوانی با اشاره به ابعاد عمیق و معنوی ورزش زورخانهای و پهلوانی، اظهار کرد: این ورزش صرفاً به دنبال پرورش جسم نیست، بلکه روح فتوت، جوانمردی، دستگیری از نیازمندان و انضباط را در جامعه نهادینه میکند.
وی با بیان اینکه «زورخانه» مکانی است که ورود به آن با خضوع همراه است، افزود: ورود به گود زورخانه با خم شدن و بوسه بر خاک آغاز میشود و این نشاندهنده تواضع و فروتنی است. ورزش با نام خدا آغاز و با دعا پایان مییابد و مرشد، به عنوان راهنما و اسوه، جایگاهی رفیع دارد که از او رخصت طلبیده میشود.
معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه خوارزمی، خاطرنشان کرد: احترام به سادات و پیشکسوتان با به صدا درآمدن زنگ و ذکر صلوات، نشاندهنده اهمیت جایگاه افراد در این مجموعه فرهنگی ورزشی است. تمامی این آیینها در راستای فرهنگسازی و احیای روح جوانمردی، انضباط و حرفشنوی از راهنما در میان جوانان صورت میگیرد.
ایمانی با استناد به روایات، پیوند عمیق ورزش زورخانهای با نام و سیره امام علی (ع) را مورد تاکید قرار داد و گفت: نامگذاری زورخانه به نام مولای متقیان و قرائت اشعار در مدح ایشان در هنگام ورود به این مکانها، گویای این پیوند ناگسستنی است. عشق به امام علی (ع) آغاز و پایان این ورزش معنوی است.
وی با اشاره به فرمایشات امام علی (ع) مبنی بر اینکه «زیور انسان جوانمردی است» افزود: انسانی که با جوانمردی پرورش یابد، به سمت سایر فضائل اخلاقی سوق داده میشود. جوانمرد هیچگاه خواهان شرمساری دیگران نیست، غیبت نمیکند و عیوب دیگران را بازگو نمینماید. تمامی فضائل اخلاقی در عنوان مروت و جوانمردی خلاصه شده است، چنانکه امام علی (ع) میفرمایند، «مروت نامی جامع برای تمام فضائل است».
معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه خوارزمی با بیان اینکه «این مروت و جوانمردی با ورزش زورخانهای و پهلوانی گره خورده است»، بر لزوم ایجاد تغییراتی در روشهای ترویج این ورزش تاکید کرد و گفت: جوانمردترین انسان دوران ما، امام شهید ما بود. اگر روح فتوت و جوانمردی در چهره و زندگی افراد برجسته شود، جامعه ما که نیازمند این فضائل است، متحول خواهد شد.
وی با اشاره به اصل «توجه به زمان و مکان» در اسلام، افزود: زمانی بود که باید دستگیری از فرودستان صورت میگرفت و امروز باید در مقابل ابرقدرتها و رژیمهای جنایتکار ایستادگی کرد. حضور در این عرصه نیز نیازمند جوانمردی است. اگر جوان بداند که حضور در زورخانه، علاوه بر تاثیرات جسمانی، در بخشهای معنوی نیز تاثیرگذار است و از فضائل آن بهرهمند میشود، قطعاً به سمت این ورزش جذب خواهد شد و جاذبه بیشتری برای مردم ایجاد خواهد کرد. باید در اثرگذاری این ورزش تغییراتی ایجاد کنیم و خود مبلغ آن باشیم.
ایمانی با اشاره به روز ۱۷ شوال بهعنوان نمادی از پیروزی حق بر باطل و جلوهای از اخلاص در عمل، به ویژه در داستان غلبه حضرت علی (ع) بر «ابن عبد»، تصریح کرد: جایی که حضرت پس از غلبه، شمشیر خود را بر او بلند کرد و فرمود، میخواهم این شمشیرم از روی اخلاص باشد و نفسانیت در آن نباشد، که اوج جوانمردی و وارستگی را در سیره علوی به نمایش میگذارد.
مکتب ایرانی صلح، بر پایههای خردورزی، دادگری و کرامت انسانی استوار است
موسی اکرمی، استاد فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی در ادامه این نشست اظهار کرد: صلح در نگاه ایرانی، صرفاً به معنای نبود جنگ نیست، بلکه وضعیتی جامع است که ابعاد اخلاقی، سیاسی، اجتماعی و پیوند انسان با هستی را در بر میگیرد. همچنین انجمن مطالعات صلح ایران، حدود ۱۱ سال است، که فعالیت دارد.
وی با تبیین مفهوم صلح در مکتب ایرانی، گفت: در مکتب ایرانی صلح، صلح را به معنای نبود جنگ نمیبینیم، بلکه آن را به مثابه وضعیتی تلقی میکنیم که علاوه بر ابعاد اخلاقی، سیاسی و اجتماعی، بعد زیست انسان در پیوند با هستی خود را نیز جلوهگر میسازد. در آیین زرتشتی، واژه «عَشَ» به معنای نظم، قانون و راستی به کار رفته است. در دوران اسلامی نیز صلح به معنای رابطه ویژه و هماهنگ بین اجزای گوناگون هستی تعریف شده است و خردورزی، داد و صلح، هم در آثار پیش از اسلام و هم در دوران اسلامی، پیوندی ناگسستنی با یکدیگر دارند.
اکرمی خاطرنشان کرد: در این مکتب، صلح در ابعاد کیهانی، اخلاقی، اجتماعی و سیاسی قابل بررسی است. انسان در این مکتب از اختیار برخوردار است و پذیرش مسئولیت منوط به داشتن اختیار است. همچنین، در پیوند بین اخلاق و قدرت، همواره اولویت با اخلاق است، زیرا بنیاد هرگونه پیوند انسانی بر پایه کرامت استوار است و ارزش والای انسان، حقوقی را برای او ایجاد میکند.
استاد فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی با تاکید بر اینکه «در مکتب ایرانی صلح، ابتدا برای جنگ جایگاهی متصور نبود»، بیان کرد: واژه «آشتی» که از واژه «آخشتی» ناراستی ناشی میشود، به عنوان وضعیت طبیعی انسانها تلقی شده و در آیین مهر «مهریشت» نیز به عنوان جشن مهمی درباره میترا «مهر» مطرح است. انسانها همواره در پیوند با جامعه در وضعیت آشتی هستند، مگر اینکه مشکلی پیش آید.
وی به دو تعریف از جنگ اشاره کرد و گفت: جنگ منفی به معنای جنگ فیزیکی و خشونت عریان است، در حالی که صلح به معنای «جنگ مثبت» تلقی میشود، یعنی شرایطی که آدمی هرگز به سمت جنگ نمیرود و مهمترین مولفههای آن خردورزی و دادگری است.
اکرمی اصول مرتبط با اخلاق جنگ در مکتب ایرانی صلح را چهار مورد برشمرد و افزود: اولین اصل، دفاع مشروع است، جنگ همواره باید در مقام دفاع مشروع باشد و این اصل بنیادی است. هیچ پهلوانی آغازکننده ستیز نیست. در برابر دشمن، پهلوان باید ابتدا هشدار اخلاقی دهد، علتیابی کند و سپس پیشنهاد آشتی و بازگشت به عدالت را مطرح نماید. دومین اصل، محدودیت خشونت است؛ خشونت باید متناسب با کرامت انسانی و خشونت دشمن باشد. هدف از خشونت، بازدارندگی است، نه انتقام. در این راستا، آسیب نرساندن به غیرنظامیان و پرهیز از هرگونه فریب و حیله ناجوانمردانه اهمیت بسزایی دارد. رویارویی باید شرافتمندانه باشد و در صورت امکان، اعلام صلح در اولین فرصت صورت گیرد.
استاد فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی تصریح کرد: سومین اصل، اولویت صلح به هر قیمت است که این اصل در آثار اوستا و اشعار شاعران نیز مشهود است و چهارمین اصل، ضرورت بازسازی پس از جنگ است که پس از پایان جنگ، بازسازی و ترمیم خرابیها امری ضروری است. مکتب ایرانی صلح، با تاکید بر خردورزی، دادگری و کرامت انسانی، چارچوبی جامع برای فهم و رویکرد به صلح و جنگ ارائه میدهد، که ریشه در فرهنگ و ادبیات غنی ایران دارد.
آمیختگی هویت ایرانی و اسلامی در ورزش زورخانهای؛ نمادی از مقاومت و کرامت
در ادامه، محمد مهدی رحمتی، استاد گروه جامعهشناسی ورزشی دانشگاه گیلان اظهار کرد: زورخانه نماد آیین فرهنگ پهلوانی است که در آن هم ایرانیت و هم اسلامیت را میتوان مشاهده کرد. برجستگی ویژگیهای امام علی (ع) در آیین پهلوانی زورخانه، گواه این پیوند عمیق است.
وی به پیشینه آیین پهلوانی در ایران پیش از اسلام اشاره کرد و افزود: هرچند گفته میشود پیش از اسلام نیز آیین پهلوانی وجود داشته است، اما این آیین با درآمیختن با مولفههای دینی، تقویت شده و تا به امروز ادامه یافته است. شخصیتهایی چون پوریای ولی و پهلوان تختی، تجسم این تلفیق هستند، جایی که پیش از موفقیت جسمانی، اخلاق مداری و کمک به همنوعان در اولویت قرار دارد.
استاد گروه جامعهشناسی ورزشی دانشگاه گیلان، بیان کرد: حرکات زورخانهای، ازجمله میل گرفتن، کباده کشیدن و چرخ زدن، هر کدام نمادی از مقاومت، هویت، قدرت رزمی و افزایش تحرک هستند. همچنین میل باستانی نماد تقویت عضلات برای استفاده بهتر از ابزار جنگی و کباده نمادی از کشیدن کمان و سنگ نماد سپر جنگی است. چرخ زدن نیز به معنای افزایش تحرک و کشتی بهعنوان نماد نبرد تن به تن، همگی جنبههای فیزیولوژیکی و فرهنگی را به شکلی زیبا در ورزش زورخانهای به هم پیوند میزنند.
رحمتی به نقش تاریخی زورخانهها در دوران جنگ و مقاومت اشاره کرد و گفت: در دورههایی که ایران مورد تهاجم قرار گرفت، مانند حمله مغول، زورخانهها به مکانی برای ترویج فرهنگ مقاومت تبدیل شدند. با وجود اینکه قوم مغلوب حق عملیات نظامی نداشت، این اماکن به پایگاهی برای حفظ روحیه و آمادگی رزمی تبدیل شدند.
وی ضمن اشاره به تلفیق زیبای ایرانیت و اسلامیت در این ورزش، به مفهوم «زور» در زورخانه نیز اشاره کرد و آن را استعارهای از تواضع و کرامت دانست و افزود: در هیچیک از مناسک و تشریفات زورخانه خشونت وجود ندارد و همه بر مبنای کرامت اخلاقی استوار است. زورخانه در دورههای مختلف تاریخی، نقشی برجسته در برابر متجاوزان ایفا کرده است
استاد گروه جامعهشناسی ورزشی دانشگاه گیلان وضعیت فعلی این فرهنگ را چندان مطلوب ندانست و یکی از ضعفهای آن را عدم ارتباط لازم با نسل جدید عنوان و تصریح کرد: برای نهادینهسازی این فرهنگ، باید خانوادهها، آموزش و پرورش و همچنین نهاد دین به ظرفیت خود توجه کرده و مفاهیم پهلوانی را به فرزندان و نسل جوان منتقل کنند. همچنین نهاد دین نیز میتواند با توجه به ظرفیتهای خود، نقش مهمی در احیای این فرهنگ ایفا کند.
انتهای پیام
