بابک امین شهیدی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به حضور پارک فناوری گوگرد در پژوهشکده نفت و گاز دانشگاه فردوسی مشهد اظهار کرد: در حال حاضر در پژوهشکده نفت و گاز دانشگاه فردوسی، پارک فناوری گوگرد وجود دارد که قرار است بهعنوان یک قطب در دانشگاه فردوسی مشهد شکل بگیرد تا در ارتباط با گوگرد تولیدی از مخازن، بتوانیم فرایندهایی برای مصرف و بهرهبرداری ایجاد کنیم. علاوه بر این، پروژههای متعدد دیگری نیز در دست اجرا است.
وی درباره تعاملات بینالمللی پژوهشکده نفت و گاز دانشگاه فردوسی تشریح کرد: در پروژه بهبود تصویرسازی زیرزمینی، بخش قابل توجهی از کار توسط یک شرکت خارجی انجام شد و همکاری مشترک در آن شکل گرفت. برای میدان بینک نیز به مرحلهای میرسیم که قطعا به همکاری خارجی نیاز خواهیم داشت. با مشارکتهای مشترک، علاوه بر اجرای پروژه، امکان انتقال فناوری نیز فراهم شده و میتوانیم به تکنولوژیهایی که در اختیار نداریم دست پیدا کنیم.
رئیس پژوهشکده نفت و گاز دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به اینکه انتقال فناوری کار سادهای نیست، گفت: طبیعی است که شرکتهای خارجی بهراحتی فناوری خود را منتقل نمیکنند. باید توان جذب و گیرندگی ما قوی باشد تا بتوانیم این فناوری را کسب کنیم. دانشمندان ما باید بتوانند از طریق انتقال فناوری، از مسیر مهندسی معکوس و سایر روشها، به توسعه دانش بپردازند. در جهان، نمونههای موفقی مانند چین وجود دارد که یکی از بزرگترین برندها در حوزه انتقال فناوری بوده است. یادگیری و بومیسازی فناوری نیازمند اراده و توان داخلی است.
از نظر دانش حوزه نفت و گاز کمبودی نداریم
وی با تاکید بر اینکه از نظر دانش در حوزه انرژی با کمبودی مواجه نیستیم، تصریح کرد: فارغالتحصیلان ما، زمانی که وارد شرکتهای معتبر خارجی میشوند، جزو بهترین مهندسان آن مجموعهها قرار میگیرند. اگر به شرکتهای بزرگ بینالمللی مراجعه کنید، نامهای متعددی از ایرانیان میبینید که از دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه صنعت نفت و دیگر دانشگاههای معتبر کشور شده در آنجا مشغول به کارند. بنابراین از نظر دانش، کمبودی نداریم.
امینشهیدی در ادامه با اشاره به اینکه شاید وفور منابع ما را تا حدی تنبل کرده باشد، تاکید کرد: هر جای کشور را که حفاری کنید، نفت و گاز فوران میکند. اگر مانند اروپا یا آمریکا مجبور بودیم مخازن را با فناوریهای پیچیده و با دشواری نفت استخراج کنیم، مهارت عملی ما نیز بسیار قویتر میشد. البته از نظر اقتصادی وقتی تولید طبیعی امکانپذیر است، لزوما اجرای فرایندهای پرهزینه و ازدیاد برداشت توجیه ندارد.
حوزه میادین انرژی مشترک نیازمند یک سیاست منسجمتر است
وی درباره میادین مشترک نفت و گاز توضیح داد: وقتی از یک میدان مشترک برداشت انجام میشود، فرقی هم نمیکند کدام طرف برداشت کند، هیدروکربن درون مخزن کاهش پیدا میکند. این کاهش حجم هیدروکربن در داخل مخزن بدون پیامد نیست و بسته به نوع مکانیزم رانشی مخزن، رفتار آن متفاوت خواهد بود. اگر مخزن تحت فشار آب باشد، با برداشت نفت، آب وارد مخزن میشود تا فضای خالی را پر کند. اگر چنین سازوکاری وجود نداشته باشد، فشار مخزن کاهش مییابد. در صورتی که مخزن دارای کلاهک گازی باشد، این کلاهک گازی منبسط خواهد شد. در هر حالت، تردیدی نیست که تغییراتی در مخزن رخ میدهد و در نتیجه از مقدار نفت قابل استخراج کاسته میشود.
رئیس پژوهشکده نفت و گاز دانشگاه فردوسی ادامه داد: گاهی مشاهده میکنیم افراد درباره میادین مشترک، صحبت میکنند و بیوقفه شرکت نفت را متهم به کمکاری میکنند. در حالی که موضوع به این سادگی نیست. جای تعجب دارد که چرا توضیح منطقی و فنی درباره عملکرد مخزن ارائه نمیشود تا هر کسی که از راه میرسد، بر اساس برداشت شخصی خود قضاوت نکند و هر آنچه به ذهنش میرسد بهعنوان تحلیل مطرح نسازد.
وی تاکید کرد: واقعیت این است که ما میادین مشترک متعددی داریم. در غرب ایران، میدانهای زیادی با عراق مشترک است، از جمله مجنون، در خلیج فارس، میدانهایی با لولو و مرجان عربستان و پارس جنوبی نیز از جمله میادین مشترک ما است. همچنین در خراسان یک مخزن گنبدی گازی با ترکمنستان مشترک داریم. در دریای خزر نیز مخازن مشترک متعددی وجود دارد؛ در مجموع، تعداد میادین مشترک ما کم نیست.
امینشهیدی با تاکید بر اینکه این موضوع نیازمند یک سیاست منسجمتر است، بیان کرد: نباید صرفا به جنبه اقتصادی اکتفا کنیم، بلکه پشتیبانی سیاسی قوی نیز باید همراه باشد تا بتوانیم در این مسیر موفق عمل کنیم. هدف این نیست که به کسی اجحاف شود، اما دستکم باید بتوانیم حق خود را دریافت کنیم.
ایجاد یک چاه نفتی مدرن و کارا با همکاری بینالمللی
وی با بیان اینکه امروزه فناوری و بهویژه ابزار، در مهندسی نفت بسیار مهم است، تاکید کرد: اینطور نیست که همه کشورها خودشان بهدنبال ساخت تمام این ابزارها باشند و بعد از آن استفاده کنند. شرکتهای بینالمللی زیادی وجود دارند که هرکدام در یک حوزه متخصص هستند؛ مثلا یک شرکت در تکمیل چاه، یک شرکت در اسیدکاری، و شرکت دیگری در مشبککاری بهترین است، بنابراین یک همکاری بینالمللی باعث ایجاد یک چاه بسیار مدرن و کارا میشود.
رئیس پژوهشکده نفت و گاز دانشگاه فردوسی ادامه داد: ما نمیتوانیم یک کارخانه عظیم راهاندازی کنیم و چندین تخصص گسترده را در آن متمرکز کنیم تا فقط تعداد محدودی قطعه مورد نیاز ما را تولید کنند. متاسفانه تحریمها باعث شده که نتوانیم از این خدمات همکاری بینالمللی استفاده کنیم و در بسیاری از مواقع مجبور میشویم یک ابزار را چند بار استفاده کنیم که این موضوع کیفیت کار را پایین میآورد.
صنعت محدود به داخل کشور، رشد محدودی را به دنبال دارد
وی با تاکید بر اینکه تحریمها باعث فعال شدن بخش خصوصی شده، افزود: در زمینه تکمیل چاهها، آمادهسازی، حوزه زمینشناسی اکتشاف و تامین قطعات بخش خصوصی فعال شدهاند. همه اینها وجود دارد و در این شکی نیست؛ ما بسیار فعال هستیم. اما فعالیت یک صنعت داخلی وقتی محدود به داخل کشور باشد، رشد آن هم محدود میشود. شرکتهای موفق دنیا، نگاه فرامرزی دارند. شرکتهای ما هم باید بتوانند خارج از ایران فعالیت کنند تا رشد واقعی اتفاق بیفتد.
امین شهیدی مطرح کرد: اکنون شرکتهایی در عمان فعالاند، اما بازار آنجا بسیار محدود است؛ در حالی که بازارهای بسیار بزرگی در جنوب خلیج فارس، در غرب و شمال کشور ما وجود دارد. یکی از دلایلی که رشته نفت و این پژوهشکده تشکیل شد، ایجاد یک مرکز پژوهشی و آموزشی بسیار قوی در شمال شرق ایران بود تا بتوانیم خدماتمان را به خارج از کشور هم ارائه دهیم؛ اما این اتفاق هنوز نیفتاده است.
رئیس پژوهشکده نفت و گاز دانشگاه فردوسی درباره مشکلات اساسی این پژوهشکده اظهار کرد: در شمال شرق ایران دسترسیها به میدانهای نفتی سخت است، چراکه عمده میدانها در جنوب کشور قرار دارند. شرکت نفت و دفاتر آن عمدتا در تهران مستقرند و دانشگاههای تهران هم طبیعتا دسترسی و تعاملات بیشتری دارند. ما از این لحاظ کمی دچار مشکل هستیم.
وی افزود: بر این اساس، ما در مشهد دفتر همکاریها را راهاندازی کردیم تا با شرکت بهرهبرداری نفت و گاز شرق که زیرمجموعه نفت مرکزی است، همکاری و تعامل داشته باشیم. از آنجایی که دو آزمایشگاه ما توسط شرکت گاز خراسان رضوی تجهیز شده و برای آنها نیز خدمات انجام میشود، تلاش کردهایم از این مسیر بخشی از مشکلات را برطرف کنیم.
امینشهیدی، چالش دیگر را جاافتادن تقاضامحوری دانست و گفت: این موضوع واقعا برای ما دشوار بوده است. دلیل آن هم این است که دسترسی ما به میدانهای نفتی و شرکتها تا حدی محدود است. از طرفی، مسائل مالی هم وجود دارد و ما از نظر مالی در مضیقه هستیم که امیدواریم بتوانیم در نهایت آن را حل کنیم و با وجود همه اینها، بتوانیم اثرگذار باشیم.
انتهای پیام
